Αποχή : H δική μου παράκαμψη.

Είναι κάποιες στιγμές που έχω την αίσθηση ότι τίποτε δεν πρόκειται να αλλάξει. Ένας λαός που ξεχνά τόσο γρήγορα , όσο γρήγορα θυμάται όταν τον συμφέρει . Βλέπω στην TV όλους αυτούς που πηγαίνουν και χειροκροτούν τους «βιαστές» τους . Βλέπω ακόμα να υπάρχουν μέσω των ΜΜΕ κάτι τύποι σαν τον Σαμαρά ή τον Βενιζέλο . Βλέπω ένα «λαό» να ασχολείται ακόμα με το «τί» θα ψηφίσει . Έναν «λαό» που μυαλό δεν βάζει . Έναν «λαό» που αφού δεν μπορεί να βρει μία καινούργια ιδέα , ένα καινούργιο πρόταγμα , μοιάζει να επιστρέφει ψυχαναγκαστικά στις βεβαιότητες που τον καταδίκασαν στη στέρηση των όποιων δικαιωμάτων είχε . Ένας «λαός» που επειδή αδυνατεί να γεννήσει μία καινούργια ιστορία , επαναφέρει μέσα από το μπαούλο του την ίδια , παλιότερη ιστορία , προκειμένου να επιβεβαιώσει  την ύπαρξή του .

Μία κοινωνία που οι εξουσιαστές , τους οποίους η ίδια επέλεξε μέσα από ένα σύστημα που δεν της επιτρέπει κάτι άλλο , την εξαφάνισαν πολιτικά .Τώρα προσπαθεί μέσω του ίδιου συστήματος , των εκλογών , να αποδείξει στον εαυτό της , ότι μπορεί ακόμα να σκέφτεται προκειμένου να φτιάξει μία νέα πραγματικότητα . Όλη της η πραγματικότητα όμως περνά μέσα από τα φίλτρα των ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάντων των τελευταίων τριών ετών που της έκαναν το καλό να ξυπνήσει πολιτικά για λίγο και να …αλλάξει πλευρό. Κάτι είναι και αυτό . Αδυνατεί να κατανοήσει όσα έχουν συμβεί , ίσως ζαλισμένη από τα απανωτά «σοκ» , αν δεχθούμε τη σωστή κατά την γνώμη μου θεωρία της Ναόμι Κλέϊν , ίσως όμως και εξαιτίας της ανυπαρξίας των απαιτούμενων νοητικών εργαλείων για μια τέτοιου είδους κατανόηση . Την ίδια στιγμή δεν μπορεί να κοιτάξει μπροστά , τί θα κάνουν αυτοί που πρόκειται να εκλέξει; Γιατί θα τους εκλέξει . Αυτό είναι το σίγουρο.

Τι ακριβώς συμβαίνει ; Μήπως βιώνουμε μία κατάσταση διαρκούς επανάληψης ; Είμαστε υποχρεωμένοι να παίξουμε ξανά το ίδιο έργο , αφού όποιο σενάριο και να σκεφτούμε έχει ήδη υλοποιηθεί . Αυτή την περίοδο βιώνουμε μία απροσδιόριστη αναπαραγωγή ιδανικών , ονείρων ή ιδεολογιών που υπήρχαν πάντοτε πίσω μας αλλά πρέπει εμείς  να τα αναπαράγουμε τώρα . Και αυτό κάνουμε . Μόνο που τώρα δεν τολμάμε να το κάνουμε παντελώς αδιάφορα , όπως στο παρελθόν. Αυτό που ζητάμε είναι πάλι …η απελευθέρωση μέσω της ιδέας των εκλογών . Μία απελευθέρωση όμως που είναι σίγουρο ότι θα χαθεί αμέσως μόλις κλείσουν οι κάλπες , όπως ακριβώς έχει γίνει όλες τις προηγούμενες φορές.

Πολύ  συχνά , όταν η ιδέα χάνει την πραγματική της έννοια , την αξία της , την ουσία της ή τον σκοπό της , εισέρχεται σε μία φάση επ’ άπειρον αυτοαναπαραγωγής . Τα πράγματα εξακολουθούν να λειτουργούν παρόλο που η ιδέα τους έχει εκλείψει . Εξακολουθούν να λειτουργούν μέσα σε μία πλήρη αδιαφορία για το ίδιο τους το περιεχόμενο . Έτσι , ενώ η ιδέα του «πολιτικού» έχει εκλείψει εδώ και χρόνια με πλήρη ευθύνη των πολιτικών και των συνενόχων τους ΜΜΕ , η πολιτική συνεχίζεται κομίζοντας μία πλήρη αδιαφορία όχι μόνο για το ίδιο της το διακύβευμα , αλλά για το αν η ίδια έχει κάποιο διακύβευμα . Όταν το κάθε τι είναι πολιτικό , τίποτε δεν είναι πολιτικό , η ίδια η λέξη δεν έχει πια νόημα . Η ιδέα των εκλογών έχει μεγάλη σημασία όταν αυτές γίνονται σε ένα δημοκρατικό καθεστώς . Αντίθετα , σε ένα ολιγαρχικό καθεστώς όπως αυτό που υπάρχει σήμερα , οι εκλογές χάνουν το νόημά τους . Χρησιμοποιούνται ως μία διαδικασία κατευνασμού της οργής των ανθρώπων και συγκάλυψης της ευθύνης όλων . Πολιτικών και «πολιτών» .   

Τίποτε ουσιαστικό δεν γίνεται κατανοητό , επειδή σημαντικότατες έννοιες όπως της ευθύνης ή της αντικειμενικής αιτίας , έχουν εντελώς εξαφανιστεί . Τα ΜΜΕ φρόντισαν και γι’ αυτό . Αντιστρέφουν εντέχνως τις θέσεις του θύματος και του δήμιου . Οι εκλογές θα τοποθετήσουν το λαό στη θέση του δήμιου των πολιτικών , αλλά… εικονικά . Αυτό ακριβώς κάνουν τώρα . Προσπαθούν να πείσουν ότι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στην επιλογή αφού υπάρχουν «πολλές» επιλογές . Είναι όμως οι δικές τους προκατασκευασμένες επιλογές , γεννημένες από τα σπλάχνα του ίδιου συστήματος . Προσπαθούν να αλλάξουν την εικόνα των πολιτικών για να απομακρύνουν την πραγματικότητα των αποτελεσμάτων της πολιτικής τους . Ο «λαός» θα γίνει δήμιος του εαυτού του , μέσω της «συλλογικής ευθύνης» . Μετά , ποιος θα δώσει αμνηστεία σε ποιον και ποιος θα καταδικάσει ποιον , όταν όλος ο «λαός» είναι ένοχος ; Η ευθύνη θα φύγει από τους πραγματικά υπεύθυνους και θα έλθει στα κεφάλια των ανθρώπων που ψήφησαν . Εδώ υπάρχει ένα μικρό κόλπο που θέλουν να κάνουν μέσω των εκλογών : όσο περισσότερο παύει να υπάρχει η ευθύνη, τόσο περισσότερο τείνει στο να μην υπήρξε ποτέ!!Όσο περισσότερο τους επιτρέπουμε να λένε ότι έπραξαν το καθήκον τους , τόσο περισσότερο κινδυνεύουμε μετά από δέκα χρόνια να βρεθούμε ως «λαός» υπόλογοι όχι μόνο στους ίδιους μας τους εαυτούς , αλλά στα ίδια τα παιδιά μας , αφού εμείς θα έχουμε επικροτήσει αυτά που έγιναν αλλά και αυτά που θα γίνουν . Αδιαφορώντας για τη μνήμη , αδιαφορούμε και για την ιστορία , ξεχνώντας ότι ιστορία δεν είναι μόνο το παρελθόν αλλά και το μέλλον .

Ίσως έλθει μία μέρα που θα αναρωτηθούμε αν όντως είχε ευθύνη ο Παπανδρέου ή ο Παπακωνσταντίνου . Δεν θα μπορούμε να εντοπίσουμε τον υπεύθυνο γιατί δεν υπάρχει υπεύθυνος . Υπεύθυνο είναι το «σύστημα» που γεννά τέτοιους ανθρώπους . Είναι άχρηστο να καταδικάσεις έναν δύο ή δέκα από αυτούς , τη στιγμή που με την ψήφο σου αναπαράγεις το σύστημα που τους εξέθρεψε . Μην ξεχνάμε ότι πριν από τριάντα χρόνια περίπου καταδικάσαμε τους υπεύθυνους της χούντας και σήμερα ζούμε μία χούντα ξανά .Το έγκλημα που έκαναν πέρασε στο επίπεδο του μύθου γιατί εντέχνως δόθηκε  τέλος στην ιστορική του πραγματικότητα . Σήμερα υπάρχουν  άνθρωποι που πιστεύουν ότι τίποτε δεν έγινε στο Πολυτεχνείο και ότι όλα αυτά είναι δημιουργήματα της φαντασίας της αριστεράς . Το πραγματικό νόημα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου χάθηκε μέσα στον λαβύρινθο των αποτυχιών της γενιάς του , σε όλα τα επίπεδα .  

Ο νεοφιλελευθερισμός είναι επικίνδυνος από μόνος του . Περισσότερο επικίνδυνη όμως είναι η παθολογική αναπαραγωγή ενός καταστροφικού παρελθόντος . Η συμμετοχή σε αυτή τη διαδικασία μέσω της ψήφου , σε καθιστά ενεργό συντελεστή και οιονεί συνένοχο . Από την άλλη πλευρά , η άρνηση είναι το εύκολο . Αυτός είναι και ο λόγος που τόσοι πολλοί στέκονται απέναντι από την κυβέρνηση και το μνημόνιο . Η άρνηση από μόνη της μπορεί να ενώσει , και ενώνει μέσω της «αρνητικής ψήφου». Μπορείς σήμερα να συναντήσεις στα ίδια κόμματα από αριστερούς πατριδοκάπηλους μέχρι ακροδεξιούς αντικομουνιστές . Όλους αυτούς τους ενώνει μία αδιαφοροποίητη δύναμη της άρνησης. Μπορούν να αρνηθούν τα πάντα . Κυρίως όμως μπορούν να απορρίψουν οποιοδήποτε πρόταγμα τους ξεπερνά . Αυτός είναι και ο λόγος που απορρίπτουν την αποχή. Συνειδητή αποχή από τις εκλογές δεν σημαίνει αποχή από την πολιτική αλλά ούτε και αδιαφορία για ό,τι συμβαίνει . Το αντίθετο . Σήμερα , η άρνηση είναι καθορισμένη , το πρόταγμα όχι . Η συνειδητή αποχή αποτελεί κομμάτι της «βιοπολιτικής» αποχής . Η «βιοπολιτική» αποχή ή «κοινωνική» αποχή , είναι ένα είδος διαμαρτυρίας κατά τη διάρκεια του οποίου οι συμμετέχοντες απέχουν από όλες αυτές τις πρακτικές που δίνουν ζωή σε αυτό το είδος κοινωνίας . Δεν είναι όμως αυτό το θέμα μας τώρα .

Δεν είναι λύση το να δώσει κάποιος την ψήφο του στην αριστερά ή σε κάποιο μικρό κόμμα προκειμένου να μην πάρουν αυτοδυναμία τα δύο αστικά «μικρομέγαλα» πλέον κόμματα . Η αριστερά με τα κόμματά της , στήριξε το μνημόνιο . Μιλώ βέβαια για τις ηγεσίες των κομμάτων της αριστεράς και όχι για τους οπαδούς τους  . Το έκανε έμμεσα , από τη στιγμή που στο πρώτο κιόλας μνημόνιο δεν αποχώρησε από τη βουλή καταγγέλλοντας τήν τότε διαδικασία και την κατάλυση του Συντάγματος . Κανένα αριστερό κόμμα δεν κινήθηκε εναντίον του υπάρχοντος διαδικαστικού επί της ουσίας . Είναι άλλο πράγμα το «καταγγέλλω» και άλλο πράγμα το «στηρίζω την καταγγελία μου με πράξεις» . Μπορεί ο Τσίπρας να αποκαλούσε τον Βενιζέλο «Συνταγματάρχη» , αλλά όχι μόνο δεν έφυγε ποτέ από τη βουλή αλλά πήγε να συγχαρεί και τον Παππαδήμο όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία αναγνωρίζοντας μία διορισμένη κυβέρνηση . Γιατί δεν αποχώρησαν ποτέ από την βουλή τα κόμματα της αριστεράς , αφού η κυβέρνηση λειτουργούσε ως «χούντα» , όπως έλεγαν και οι ίδιοι ; Επειδή τα σημερινά αριστερά κόμματα , ζουν και τρέφονται από τον νεοφιλελευθερισμό!!Χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχαν . Και δεν θα υπήρχαν επειδή αδυνατούν να συλλάβουν και να παρουσιάσουν στους ανθρώπους μία «άλλη» κοινωνία . Οι μισή αριστερά είναι προσκολλημένη σε ένα αποτυχημένο μοντέλο και η άλλη μισή παλεύει για έναν «ανθρώπινο καπιταλισμό» . («Ανθρώπινος καπιταλισμός» : Εδώ μπορείς να γελάσεις)

Η βασική ικανότητα του νέου Έλληνα είναι η μεταβίβαση ευθηνών δικαιολογώντας πάντοτε πρωτίστως τον εαυτό του . Αυτό που χρειάζεται από εδώ και μπρος είναι ο «εσωτερικός διάλογος» . Ένας διάλογος που πρέπει καθένας από εμάς να κάνει με τον εαυτό του. Είναι αναγκαίο να πάψουν οι πρόχειρες και βολικές απαντήσεις . Τη θέση τους πρέπει να πάρουν οι δύσκολες και άβολες ερωτήσεις . Τί δημοκρατία θέλουμε ; Τη δημοκρατία του πεζοδρομίου , όπου το δίκιο της συντεχνίας είναι δίκιο του κράτους και επιβάλλεται διά των κομμάτων; Θέλουμε η ελευθερία να μας παρέχεται ως κοινωνικό αγαθό ή πρέπει να κερδίζεται μέσα από την ατέρμονη προσπάθεια για αυτονομία ; Θέλουμε μία πολιτική της παροχής ασφάλειας και του «εύ ζήν» ή το δικαίωμα στη συμμετοχή για τη δημιουργία ή την ακύρωση των θεσμών ;

Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν ταυτόχρονα από «πολίτες» και πολιτικούς . Δεν είναι καινούργια . Το γνωρίζω καλά αυτό , όπως το γνωρίζουμε όλοι μας . Γιατί όμως δεν τα έχουμε απαντήσει εδώ και τόσα χρόνια ; Επειδή μπροστά από τις απαντήσεις ορθώνεται το τείχος του συμφέροντος . Οι πολιτικοί και οι κατασκευασμένοι «πολίτες» τους , ενώνονται με την πιο δυνατή κόλλα που εντέχνως ονομάζεται σχέση …πελατειακή . Στην πραγματική δημοκρατία δεν υπάρχει κανενός είδους σχέση μεταξύ πολιτικού και πολίτη . Αυτό συμβαίνει επειδή δεν υπάρχει «πολιτικός» , υπάρχει μόνο Πολίτης . Ο διαχωρισμός αυτός είναι εφεύρημα των σύγχρονων κοινωνιών , προκειμένου να μπορεί η εξουσία εντέχνως να αποκλείει από όλες τις σημαντικές αποφάσεις το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Έτσι , προκειμένου να αποφύγει τις συγκρούσεις , έδωσε την ονομασία «πολίτης» σε όλους αυτούς που άφησε έξω από τις «δημοκρατικές διαδικασίες» . «Πολίτη» ονομάζουν τον βιομήχανο που στηρίζει και στηρίζεται από τα κόμματα , αλλά «Πολίτης» ονομάζεται και ο άστεγος που ζει και κοιμάται κάτω από γέφυρες . Και οι δύο έχουν τα ίδια «δημοκρατικά δικαιώματα» . Ο βιομήχανος αν θέλει μπορεί να κοιμηθεί κάτω από τη γέφυρα . Είναι «δημοκρατικό δικαίωμα» . Μία αξιακά κατεστραμμένη κοινωνία θα στηρίξει ένα αξιακά κατεστραμμένο πολιτικό σύστημα και αντίστροφα .

Επίλογος.

Γεννήθηκα , μεγάλωσα και συνεχίζω να ζω σε μία κοινωνία που η εξουσία της , με παρέκαμπτε πάντοτε όταν επρόκειτο να πάρει μία απόφαση για τη ζωή , τη δική μου. Το μοναδικό δικαίωμα που μου παρέχει είναι το να αποφασίσω ποιος θέλω να με κυβερνήσει . Έ, λοιπόν , αποφάσισα ότι δεν θέλω να με κυβερνά κανείς . Για άλλη μία φορά θα παρακάμψω εγώ το σύστημα . Πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν μόνοι τους να αυτοκυβερνηθούν και να λύσουν τα προβλήματα μέσω της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης . Αυτό ίσως είναι ένα όνειρο για κάποιους , μια ουτοπία . Ακόμα όμως και όταν δεν μπορείς να πραγματοποιήσεις ένα όνειρο δεν σημαίνει ότι πρέπει να το παρατήσεις . Αισθάνομαι ότι έχω υποχρέωση να παρακάμψω αυτό το καραγκιοζιλίκι που ονομάζεται «εκλογές» . Κάποτε το έκανα γιατί ήμουν ηλίθιος και πίστευα ότι το να ασχολείσαι με την πολιτική ήταν χάσιμο χρόνου . Αυτό με είχαν μάθει .Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια το κάνω επειδή έμαθα την άμεση δημοκρατία και έκτοτε πιστεύω σε αυτή . Θεωρώ ότι πριν από οποιεσδήποτε εκλογές προέχει το να ζητήσουμε να αλλάξει το Σύνταγμα. Αν η μεγάλη πλειονότητα των ψηφοφόρων αυτής εδώ της χώρας δεν πάει να ψηφήσει , ζητώντας ταυτόχρονα αλλαγή του Συντάγματος , θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να σταθεί οποιαδήποτε κυβέρνηση έχοντας ως νομιμοποίηση τις ψήφους των λίγων κομματόσκυλων .

Γνωρίζω ότι η άποψή μου δεν έχει καμία βαρύτητα και ότι αυτό το κείμενο θα περάσει απαρατήρητο όπως και τόσα άλλα . Δεν ονομάζομαι Μάϊκλ Άλμπερτ , ούτε Νόαμ Τσόμσκι , ούτε Ζίγκμουντ Μπάουμαν , ούτε τίποτε από αυτά . Αν είχα κάποιο από αυτά τα ονόματα , οι απόψεις μου θα εκλαμβάνονταν διαφορετικά .  Όμως δεν γράφω το κείμενο για να πείσω και άλλους να μην πάνε να ψηφήσουν . Το γράφω για να έχω μία απόδειξη απέναντι στο παιδί μου πρώτα , στον  εαυτό μου έπειτα αλλά και απέναντι σε όλους , ότι ακόμα και σε μία δύσκολη περίοδο για την κοινωνία και τους ανθρώπους της , αποφάσισα να παραμείνω πιστός στις αρχές και τα ιδεώδη της άμεσης δημοκρατίας , της μοναδικής δημοκρατίας . Δεν μπορώ να στηρίξω ένα σύστημα που ζει από τη φτώχεια , την ανισότητα και τον κοινωνικό αποκλεισμό των ανθρώπων που υποτίθεται ότι προστατεύει . Δεν μπορώ να στηρίξω ένα κοινωνικοπολιτικό σύστημα που έχει τον πόλεμο , την πείνα και τις δολοφονίες αθώων ανθρώπων ως βασικό μέσο ανάπτυξης και πλουτισμού μερικών προνομιούχων. Δεν μπορώ να στηρίξω ένα σύστημα που επιτρέπει σε μερικές οικογένειες να εξουσιάζουν έναν ολόκληρο πληθυσμό . Δεν μπορώ να στηρίξω ένα σύστημα που το μόνο που μου επιτρέπει είναι το να αποφασίζω ποιος θα αποφασίζει για μένα . Ένα σύστημα που με κοροϊδεύει , λέγοντάς μου ότι ενώ δεν καταλαβαίνω από πολιτική , μπορώ να καταλάβω ποιος καταλαβαίνει και… να τον ψηφήσω .

Όσο και αν φανεί παράξενο , μέσα μου εύχομαι να κάνω λάθος . Εύχομαι να κάνουν λάθος όλοι όσοι συνειδητά δεν θα πάνε να ψηφήσουν . Αυτό που επιζητώ , είναι η δημιουργία μιας αυτόνομης κοινωνίας . Αν κάτι τέτοιο μπορεί να έρθει μέσα από εκλογές , καλώς να ορίσει και θα το στηρίξω με όλες μου τις δυνάμεις . Ποτέ μου δεν διεκδίκησα το «αλάθητο» και ούτε έχω σκοπό να το κάνω . Ως τότε όμως , θα πορεύομαι έχοντας ως οδηγώ μου τη φράση του Κορνήλιου Καστοριάδη : "Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την ιστορία του"

Ακολουθώντας την λογική της παράκαμψης.

παράκαμψη η (ουσιαστικό) [ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ :παρακαμ (παρακάμπτω) -ψη]

1. το προσπέρασμα κάποιου σημείου του κύριου δρόμου από άλλο δευτερεύοντα δρόμο
2. (μτφ.) η αποφυγή, η υπερνίκηση εμπόδιων ή δυσκολιών με τέχνασμα ή επιτηδειότητα.

 Τα τελευταία δύο χρόνια , αυτό που έχουν καταφέρει , από τη μία η ανοχή των ανθρώπων και από την άλλη οι πολιτικοί αυτής της χώρας , είναι το να την οδηγήσουν στο μονοπάτι της καταστροφής . Όχι οποιασδήποτε καταστροφής , αλλά σε μία καταστροφή που δεν θα αφήσει πίσω της ούτε έναν για να την καταγράψει . Δεν θα υπάρξει κανείς , όχι από ανικανότητα ή εξαφάνιση , αλλά από φόβο .Κατέληξα σε αυτό το συμπέρασμα βλέποντας τους ανθρώπους της να μην λένε με κανέναν τρόπο να αντλήσουν διδάγματα από το κοντινό παρελθόν και πολύ περισσότερο να εφαρμόσουν αυτά τα διδάγματα .

Μόνο σε ένα σύστημα όπως αυτό της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας , θα μπορούσαν οι πληρεξούσιοί της να είναι ταυτόχρονα εκλεγμένοι αλλά και αυτόκλητοι! Με την διπλή αυτή ιδιότητα αποφάσισαν ότι η διάλυση της κοινωνίας συνιστά αναγκαία συνθήκη για την περεταίρω επιβίωσή της . Αυτού του είδους η "διάλυση" όμως δεν αφορά ολόκληρη την κοινωνία αλλά ένα μεγάλο κομμάτι  της , αφήνοντας ανεπηρέαστο τον επίλεκτο πληθυσμό. Συνεπώς δεν πρέπει να μας προκαλεί καμία έκπληξη η καλπάζουσα ανισότητα . Δεν είναι μία παρενέργεια ενός λανθασμένου εγχειρήματος του κατά τα άλλα υγιούς συστήματος . Είναι ουσιώδες τμήμα μιας ανθρώπινης σύλληψης που αφορά την ανθρώπινη ευτυχία και την άνετη διαβίωση .

Όμως , η ευτυχία και η άνετη διαβίωση μπορούν να κατανοηθούν μόνο ως προνόμια ακατάλληλα για το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού . Το πράγμα είναι απλό : ο φτωχός κινδυνεύει . Ο άνεργος κινδυνεύει . Ο άστεγος κινδυνεύει . Ο χαμηλόμισθος , αισθάνεται εν δυνάμει άνεργος , άρα και αυτός κινδυνεύει . Όλοι "αυτοί", μονίμως αποκλείονται και κατά συνέπεια , παρακάμπτονται από το σύστημα εντός του οποίου διαβιούν και με τη σειρά τους , παρακάμπτουν . Παρακάμπτουν το αποτέλεσμα των εντολών του συστήματος , αλλά όχι τις εντολές . Παρακάμπτουν την προσβολή , την ταπείνωση , την αφαίρεση της αξιοπρέπειάς τους . Δεν γνωρίζουν άλλο φάρμακο για τις θανάσιμες συνέπειες τής παράκαμψης εκτός από άλλη μία... παράκαμψη ."Παρακάμπτω το γεγονός της μη καταβολής των χρημάτων που δικαιούμαι , και αποφασίζω να ζήσω με λιγότερα . Αν μου τα μειώσουν κι άλλο θα το παρακάμψω και θα ζήσω με ακόμα λιγότερα . Ελπίζω να μη δω χειρότερα γιατί φοβάμαι τα χειρότερα ". Η ελπίδα και ο φόβος σε καθιστούν έρμαιο των ορέξεων των αυτόκλητα εκλεγμένων αντιπροσώπων σου . Χωρίς να το καταλάβεις γίνεσαι θύμα της διατήρησης της τάξης και της οικονομικής προόδου , δύο ανθρώπινων εγχειρημάτων που επανειλημμένα προσκύνησες . Ο φόβος και η ελπίδα σε υποχρεώνουν να παρακάμψεις το γεγονός ότι οι αυτόκλητοι σωτήρες σου , σε θεωρούν υπεύθυνο για το κακό που σε βρήκε .Όσο μεγαλύτερη ευθύνη έχεις για το κακό, τόσο λιγότερο άξιος είσαι να αναλάβεις ο ίδιος να το διορθώσεις . Τελικά , παρακάμπτεις το γεγονός ότι δεν αποφασίζεις για τίποτε . Γράφω "παρακάμπτεις" γιατί είμαι σίγουρος ότι πλέον ό,τι κάνεις το κάνεις εν γνώση σου . Ανήκεις στο b  δηλαδή "η αποφυγή, η υπερνίκηση εμπόδιων ή δυσκολιών με τέχνασμα ή επιτηδειότητα" .Σου ορίζουν μία μέρα κάθε τέσσερα χρόνια , κατά την οποία σου επιτρέπουν να παίξεις το παιχνίδι των "multiple choice" , των πολλαπλών επιλογών . Σου θέτουν την ερώτηση "ποιος θέλεις να αποφασίζει για σένα ;" , βάζοντας από κάτω έτοιμες απαντήσεις . Εσύ πηγαίνεις και σημειώνεις την σωστή κατ' εσέ απάντηση. Έχεις έτοιμη για άλλη μία φορά την "σωστή απάντηση" . Όμως σου ξεφεύγει πάλι η σωστή ερώτηση : Μέχρι πότε θα αποφασίζουν άλλοι για μένα ;

Οι ελπίδες των ανθρώπων για περίπου έναν αιώνα συντηρούνταν με την ιδέα ότι οι ίδιοι μπορούσαν να επέμβουν στα πολιτικά ή κοινωνικά δρώμενα βασιζόμενοι στο ότι οι κάτοχοι του κεφαλαίου και οι πολιτικοί , τους είχαν ανάγκη εξαιτίας της εργασίας τους ή της ψήφου τους , αντίστοιχα . Το κεφάλαιο δεν ήταν τίποτε χωρίς την εργασία και οι κάτοχοι των κυβερνητικών θέσεων έπρεπε να επανεκλεγούν προκειμένου να κρατήσουν τη θέση τους . Υπήρχε είναι η αλήθεια ένα είδος αλληλεξάρτησης που δημιουργήθηκε μέσα από θεσμικές ρυθμίσεις των καπιταλιστικών κοινωνιών . Σήμερα τα πράγματα έχουν εντελώς αλλάξει . Ζώντας εντός της παγκοσμιοποίησης , είμαστε υποχρεωμένοι να παραδεχθούμε ότι η τεχνολογία έχει καταφέρει να συμπτύξει το χώρο και το χρόνο με αποτέλεσμα την ταχύτατη μετακίνηση των κεφαλαίων από χώρα σε χώρα , καθιστώντας άχρηστο έναν τεράστιο αριθμό εργατών . Εκεί που κάποτε ο εργοδότης ανησυχούσε , σήμερα ο εργάτης είναι αυτός που τρέμει μπροστά στον απεριόριστο αριθμό εργατών που είναι έτοιμοι να τον αντικαταστήσουν και μάλιστα με λιγότερο κόστος για τον εργοδότη . Αντίστοιχα , οι πολιτικοί δεν έχουν πλέον και τόση μεγάλη ανάγκη την ψήφο των ανθρώπων , αφού αυτοί που κατέχουν τις σημαντικότερες θέσεις σε μία κυβέρνηση , απλά διορίζονται .

Είναι όμως πραγματικά έτσι ; Όντως βρισκόμαστε σε μία εποχή που οι άνθρωποι είναι ανήμποροι να αντιδράσουν απέναντι στο κεφάλαιο ή τις αγορές ; Δεν μπορούν να αντισταθούν στις πολιτικές πρακτικές ; Η αλήθεια είναι ότι έστω και τυπικά , ακόμα οι εργοδότες χρειάζονται εργάτες και οι πολιτικοί  χρειάζονται ψηφοφόρους . Αυτή είναι όμως η μισή αλήθεια . Η άλλη μισή είναι το γεγονός ότι έχουν αλλάξει σε μεγάλο βαθμό οι στρατηγικές με τις οποίες αντιμετωπίζουν οι εργοδότες τους εργάτες και ο τρόπος που επηρεάζουν οι πολιτικοί τους ψηφοφόρους , εξαιτίας κυρίως των ΜΜΕ . Η "ορθά σκεπτόμενη κοινή γνώμη" των θεατών που από την εξουσία ορίζονται ως επίλεκτος πληθυσμός , ταυτίζεται με τις απόψεις τού προδιαγεγραμμένου θεάματος που προσφέρουν οι τεχνοκράτες των ΜΜΕ και θαυμάζουν το περιεχόμενο των προγραμμάτων που βάζουν τη χώρα όχι μόνο σε οικονομική αλλά και σε κοινωνική πειθαρχία .Εδώ τίθεται τώρα το ερώτημα : Οι άνθρωποι έχουν καταλάβει ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην και είναι πολύ πιο σοβαρά από την περικοπή ενός μισθού ;

Η εξουσία την οποία επιτυχώς σκέφτεσαι να υποστηρίξεις ρίχνοντας την ψήφο σου , έχει κάνει ένα πολύ έξυπνο τρικ προκειμένου να απαλλαγεί από τις ευθύνες της .Παρέκαμψε τους "πολίτες" της αντικαθιστώντας την "ευθύνη για" με την "ευθύνη σε". Την ευθύνη για τον τραγικό αντίκτυπο των πράξεών της απέναντι στους "πολίτες" της που είναι το αντικείμενό της , με την ευθύνη απέναντι στους δανειστές της , που είναι ο εντολέας της .Το ίδιο ακριβώς κάνεις και εσύ . Αντικαθιστάς τον αντίκτυπο των πράξεών σου απέναντι στη συλλογικότητα με την ευθύνη που έχεις απέναντι στον εαυτό σου και στους δικούς σου ανθρώπους , που λειτουργούν ως εν δυνάμει εντολείς . "Έχω οικογένεια να θρέψω" είναι η κλασσική ατάκα που χρησιμοποιούν όλοι ανεξαιρέτως οι βολεμένοι , μέχρι να περιέλθουν και αυτοί στην κατάσταση του απόβλητου . Από εκείνη τη στιγμή και μετά για όλα φταίει το σύστημα .

 Έχουμε πλέον περάσει σε μία εποχή που οι άνθρωποι ή οι "λαοί" αν θέλουμε να το πούμε και έτσι , δεν έχουν κανένα είδος εξουσίας που να τους επιτρέπει να αντιμετωπίσουν ισότιμα την οικονομική ολιγαρχία από την οποία κυβερνώνται . Οι εργατικές αλλά και οι πολιτικές στρατηγικές που δημιουργήθηκαν κατά την βιομηχανική εποχή , έχουν πλέον υπονομευθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό . Αφ' ενός μεν η παγκοσμιοποίηση ακρωτηρίασε την εργατική εξουσία αφ' ετέρου οι ελίτ εφαρμόζουν νέες επιθετικές στρατηγικές τις οποίες η κοινωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να επηρεάσουν την πολιτική ζωή της χώρας τους . Είναι προσκολλημένοι σε συνηθισμένους τρόπους αντίδρασης , οι οποίοι είχαν εν μέρει πετύχει στο παρελθόν την πραγμάτωση των συμφερόντων τους ή την επίτευξη κάποιον παθητικών ελευθεριών . Αυτή η επιμονή όμως στο παρελθόν περιορίζει τις αναγκαίες σήμερα προσαρμογές στην συνεχώς μεταβαλλόμενη στρατηγική της οικονομικής ολιγαρχίας .  Η πολιτική δεν ασκείται πλέον από πολιτικούς . Οι πολιτικοί δεν έχουν καμία εξουσία δράσης . Είναι απλά "μεσάζοντες" . Η πραγματική πολιτική ασκείται από τους κατόχους του κεφαλαίου , δηλαδή τις αγορές . Οι άνθρωποι εστιάζουν στον λάθος αντίπαλο . Οι κυβερνήσεις είναι a priori υπονομευμένες εξαιτίας της απειλής φυγής των κεφαλαίων σε άλλες χώρες .

Η ψήφος αποτελούσε κάποτε το μεγαλύτερο όπλο των εργατών- πολιτών . Σήμερα δεν υπάρχουν "εργάτες-πολίτες" , κατά συνέπεια ,  η πεποίθηση αυτή είναι εντελώς λαθεμένη και η απειλή της ψήφου δεν επηρεάζει καθόλου την όποια κυβέρνηση ή τον όποιο πολιτικό . "Μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε" , είναι το σκεπτικό της οικονομικής ολιγαρχίας .

Μπορούν να το κάνουν εξαιτίας της αποτελεσματικότητας της υπακοής σου . Θεωρώντας τον εαυτό σου ανήμπορο άνθρωπο , ελπίζεις ακόμα να φανείς αντάξιος της εύνοιας των αυτόκλητων σωτήρων σου . Εύνοια η οποία ορίζεται από το γεγονός ότι σου επιτρέπουν ακόμα να διαμαρτύρεσαι , να υπερασπίζεσαι τα δικαιώματα σου απέναντι στις ετυμηγορίες τους , μέσα από την ψήφο σου . Το να πας να ψηφήσεις , σημαίνει ότι αποδέχεσαι υπόρρητα την αλλαγή του εξουσιαστή σου ορίζοντας τον εαυτό σου ακατάλληλο να αποφασίζει για την ζωή του . Το σύστημα που υποστηρίζεις έμμεσα δίνοντας το παρόν σε μία ψηφοφορία , έκανε πράξη την υπόσχεση για κοινωνική αναδιανομή. Αυτό που αναδιανεμήθηκε όμως δεν είναι ο πλούτος , που τόσο σε ενδιέφερε , αλλά ο φόβος . Με το να πας και να ψηφίσεις , καμία από τις απειλές που σε περιτριγυρίζουν δεν θα εξαφανιστεί . Οι εξουσιαστές σου , απογυμνωμένοι πλέον από την θεϊκή τους αμφίεση , σου λένε ευθέως ότι έχουν δέσει χειροπόδαρα , όχι μόνο τη δική σου υπόλοιπη ζωή , αλλά και αυτή των παιδιών σου και αν δεν κάνεις κάτι και των  παιδιών των παιδιών σου. Αυτό που έχει αποτύχει να εκπληρώσει η ψήφος σου , την οποία χρησιμοποιείς ως παράκαμψη εδώ και τρεις αιώνες τώρα , θα το κατορθώσει μόνο το γκρέμισμα του τείχους που ορθώνεται μπροστά σου . Το γκρέμισμα είναι προορισμένο να αντιμετωπίζει την τυφλή και βουβή απέναντί σου , φύση της εξουσίας . Μην πιστεύεις ότι η ψήφος σου θα εξαναγκάσει την εξουσία να υπακούσει πλέον στην βούλησή σου . Αποδεχόμενος ένα σύστημα που θρέφει για χρόνια την εξουσία , είναι ζήτημα χρόνου να βρεθείς ξανά εντός της ίδιας κατάστασης . Τα κοινωνικά δεινά που ακολουθούν τέτοιες πολιτικές , δεν μπορούν να εξοριστούν από τον ανθρώπινο κόσμο αλλά και ούτε να εμποδιστούν να επιστρέψουν . Η ψήφος σου θα κατοχυρώσει την παρουσία τους .

Οι απειλές που εξαπολύονται προκειμένου να συντηρήσουν τον φόβο και την ελπίδα σου , είναι τώρα πια προβλέψιμες και μπορούν να υποταχθούν στη δύναμη της ανυπακοής . Το πόσο γρήγορα θα συμβεί αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από την αποφασιστικότητα των ανθρώπων να δημιουργήσουν μία κοινωνία που θα πάψει να παρακάμπτει και θα αρχίσει να γκρεμίζει οτιδήποτε και οποιονδήποτε την έφερε σε αυτήν την κατάσταση . Εσύ είσαι που πρέπει να αλλάξεις το δίλλημα : όχι "μνημόνιο ή αντιμνημόνιο" , αλλά "ολιγαρχία ή άμεση δημοκρατία ;". Αυτό είναι το δίλλημα που πρέπει να τεθεί και που εντέχνως όλοι το αφήνουν έξω από κάθε συζήτηση .

Η παροχή της ψήφου σε καθιστά προβλέψιμο , κανονικό και ελέγξιμο υποκείμενο . Η ψήφος στα κόμματα είναι στην ουσία ψήφος στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία , η οποία έχει ως σκοπό και στόχο να σε κρατάει μόνιμα ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις . Ό,τι θέλεις να κάνεις το κάνεις πάντοτε κατόπιν εορτής , αφού έχεις δώσει το δικαίωμα στην εξουσία να πράξει στο όνομά σου , είναι αργά για να της ζητήσεις ευθύνες . Οι ευθύνες γυρίζουν εντέχνως επάνω σου . Η ψήφος που θα δώσεις , σου επιτρέπει να περάσεις το υπόλοιπο της ζωής σου ανακουφισμένος , παρακάμπτοντας  την ενοχή ότι ίσως δεν κάνεις αυτό που πραγματικά μπορείς . Σου δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι είσαι ενεργός πολίτης . Αυτοί που θα εκλέξεις θα συνεχίσουν να δρουν ερήμην σου καθιστώντας σε , πολιτικά παθητικό . Δεν θα χρειαστεί να αναλάβεις καμία πολιτική ευθύνη για τίποτε , επειδή μέσα στο μυαλό σου το κάνουν αυτοί για σένα .Το μόνο που χρειάζεται είναι να συνεχίσεις να αποδέχεσαι και να νομιμοποιείς την αντιπροσωπευτική δημοκρατία , προκειμένου να έχεις μία "καθωσπρέπει κοινωνία" . Το αντίδοτο στον αρπακτικό καπιταλισμό δεν είναι η περεταίρω συγκέντρωση της εξουσίας στο "σωστό κόμμα" αλλά η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποκέντρωσή της , η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάχυσή της σε όσο το δυνατόν περισσότερα κομμάτια της κοινωνίας .

Το μεγάλο άλμα προς την ελευθερία για το οποίο τόσο πολύ κόπτεσαι , δεν θα γίνει ποτέ όσο ορίζεις τον εαυτό σου ως ένα πλάσμα της ανάγκης . Είναι καιρός να ξορκίσεις τους φόβους σου και κυρίως να ξορκίσεις τον χειρότερο από όλους : το φόβο ότι είσαι ανίκανος να ξεφύγεις από την κατάσταση του φοβισμένου . Δεν τους έχεις ανάγκη . Μπορεί δικαιολογημένα σε πολλά θέματα να είσαι μπερδεμένος ή αβέβαιος ως προς το "πώς" πρέπει να γίνει κάτι .Δεν έχεις όμως πλέον καμία δικαιολογία να αισθάνεσαι αβέβαιος ως προς το "τι" και από "ποιον" . Άμεση δημοκρατία ασκούμενη από εμάς .Το "πως"  , θα το βρούμε στην πορεία .

Ποτέ στη ζωή σου δεν έχεις βιώσει την πολιτική ελευθερία . Είναι επόμενο λοιπόν να τη φοβάσαι . Την φοβάσαι γιατί νομίζεις ότι δεν θα μπορείς να την ελέγξεις . Αυτό σου έχουν μάθει . Δεν μπορεί να αποφασίζει ο καθένας . Δεν μπορεί να έχει γνώμη ο καθένας . Ίσως πρέπει να σκεφτείς ποιον εννοούν όταν λένε "ο καθένας". Μήπως αυτός "ο καθένας" συμπεριλαμβάνει και εσένα τον ίδιο ; Μήπως ήρθε ο καιρός να σταματήσεις τις ατελείωτες παρακάμψεις γιατί δεν θέλεις να πληρώσεις ; Σήκωσε τη μπάρα και πέρασε . Αν δεν σηκώνεται πάρε την απόφαση και σπάστη . Ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά είναι δικός σου . Έχεις δικαίωμα να κινείσαι επάνω του και δεν μπορεί κανείς να σου αφαιρέσει αυτό το δικαίωμα . Αλλιώς θα μείνεις για πάντα ένας στωικός σκλάβος που θα περιμένει το ξεροκόμματο και θα λέει "ευχαριστώ αφέντη". Αν δεν το κάνεις εσύ θα το κάνει κάποιος άλλος όταν η απόγνωσή του , θα μετατραπεί σε θάρρος . Εσύ θα είσαι απλός θεατής . Θέλεις να είσαι θεατής ; "Αν δεν θέλεις να πεθάνεις θεατής του κόσμου , πρέπει να καταστρέψεις τον κόσμο των θεατών." (κοίταζε στους τοίχους , πάντα κάτι καινούργιο θα μάθεις).

Μην απαντάς , μάθε να ρωτάς .

Ο σημερινός κόσμος εμφανίζεται κυριολεκτικά αντεστραμμένος . Η οικονομική ηγεμονία έχει εκ των προτέρων καταστρέψει τις βεβαιότητες που γεννούσαν ελπίδες και προοπτικές . Πριν τα κοινωνικά κινήματα προλάβουν να δράσουν η οικονομική ηγεμονία έχει ήδη περάσει σε νέες σταθερές γι’ αυτήν αξίες . Οι πιο σημαντικές ίσως από αυτές είναι η θεαματική ενίσχυση της κυριαρχίας των αγορών απέναντι στους λαούς και η εσωτερίκευση των επιταγών της «κοινωνίας του θεάματος» από τους ανθρώπους . Αποτέλεσμα αυτών είναι η δημιουργία της πίστης , ότι η συγκεκριμένη κοινωνία μπορεί να αναπαράγεται δίχως καμία αντίπαλη ιδέα . Ο νεοφιλελευθερισμός αντιμετωπίζεται εδώ και χρόνια ως μία τελεσίδικη και παγιωμένη ιδέα που αφορά στον τρόπο που πρέπει να πορεύεται η κοινωνία . Ταυτόχρονα είναι ένα πολιτικό καθεστώς το οποίο έχει πάρει την οριστική μορφή του και μπορεί να αναπαράγεται δίχως να αμφισβητείται . Η αντιπροσωπευτική δημοκρατία ως τρόπος κατεξοχήν αποκλεισμού των ανθρώπων από τις αποφάσεις αποτελεί τον πυλώνα στήριξης του καθεστώτος . Οι ταγοί και οι υποστηρικτές του νεοφιλελευθερισμού μίλησαν για το «τέλος της ιστορίας» υπονοώντας ταυτόχρονα το τέλος των προβληματισμών όχι μόνο για την εξέλιξη της κοινωνίας αλλά και για την εξέλιξη των δημοκρατικών θεσμών . Έτσι φτάνουμε στο σημείο να αποδεχόμαστε την κοινοβουλευτική δημοκρατία ως ένα αμετακίνητο θεσμικό ιδεώδες . Οι οικονομικοί ηγεμόνες κατάφεραν δυστυχώς να φτιάξουν μία κοινωνία που πολεμά τις ίδιες της , τις δυνατότητες . Αυτό είναι κάτι που κάνει το έργο τους πιο εύκολο , αφού την αποπροσανατολίζει με αποτέλεσμα να πολεμά εναντίον τού λάθος εχθρού . Ο εχθρός είναι ο ίδιος ο εαυτός της . Παρ’ όλα αυτά βγαίνει στο δρόμο να πολεμήσει και έχοντας πάντα όλες τις απαντήσεις έτοιμες , εξακολουθεί να κάνει το ίδιο λάθος : δεν κάνει την κατάλληλη ερώτηση .

Οι κατέχοντες την εξουσία λειτουργούν σχεδόν πάντα με το ίδιο σκεπτικό : αυτό που πρέπει να αποδείξουν το παρουσιάζουν ως αξίωμα . Ακόμα και όταν πρέπει να καταπατήσουν τα βασικά σου δικαιώματα , με πρώτο αυτό της επιλογής , το κάνουν γιατί υπάρχει κάτι πιο σημαντικό από αυτά , που δικαιολογεί απόλυτα την αναστολή τους . Αυτό το «πιο σημαντικό» ήταν μέχρι πριν από μερικά χρόνια , η διατήρηση της υπάρχουσας «τάξης» (order). Δεν χρειαζόταν να σου αποδείξουν το γιατί έπρεπε να σώσουν την «τάξη» , θεωρείτο από όλους δεδομένο . Όμως , μέσα από μία κατ’ επίφαση αναγκαιότητα (να σώσουμε τις τράπεζες ή να μην χρεοκοπήσουμε) αποκαλύπτεται σιγά-σιγά το πραγματικό πρόσωπο της οικονομικής ηγεμονίας και ο αληθινός στόχος της : η αλλαγή . Ο καπιταλισμός και η συνέχειά του ο αρπακτικός νεοφιλελευθερισμός , άρχισε να μεταλλάσσεται . Η οικονομική ηγεμονία δεν γνωρίζει που θα οδηγήσει αυτή η μετάλλαξη και αποφάσισε να ξεκινήσει καλύπτοντας τα νώτα της .  Απέναντι στο αίτημα των κοινωνιών για περισσότερη δημοκρατία , οι ηγεμόνες αντέταξαν την οικονομική υπεροπλία τους και βύθισαν τους λαούς στη φτώχεια . Όντας υποχρεωμένοι να υπερασπίσουν τα συμφέροντά τους , αποφάσισαν να φτιάξουν και κατόπιν να επιβάλουν το δικό τους «δημοκρατικό διαδικαστικό» , ξεκινώντας από το να διορίζουν κυβερνήσεις . Ο «διαδικαστικός μηχανισμός» συμπληρώνεται από την καταστολή και την διαχείριση του φόβου ώστε να μπορεί να επιβεβαιώνεται συνεχώς στο φαντασιακό των ανθρώπων , η υπεροπλία των οικονομικών ηγεμόνων . Πέτυχαν μία αλλαγή αντίθετη από αυτή που ήθελε η κοινωνία . Βαδίζουμε ολοταχώς προς μία νέου τύπου διακυβέρνηση (και όχι κυβέρνηση) , την οποία με τις φτωχές μου γνώσεις φτάνω να την ονομάσω «οικονομικό ολοκληρωτισμό» .

Το πολιτικό νόημα της εξουσίας καθοδηγείται από τη λογική της ταυτολογίας : «αυτό που υπάρχει , υπάρχει απλώς επειδή υπάρχει , και στο βαθμό που υπάρχει , δεν μπορεί παρά να υπάρχει». Η λογική της ταυτολογίας βοηθά σε μεγάλο βαθμό την εξουσία στο να περιορίσει και να προεξοφλήσει ένα ευρύτερο φάσμα επιλογών , όχι μόνο των υπαρχόντων ατόμων αλλά και αυτών που θα έρθουν . Χρειάζεται να διασφαλίσει ότι οι άνθρωποι θα δράσουν με συγκεκριμένους τρόπους απόλυτα διαχειρίσιμους από την ίδια και όχι με διάφορους τρόπους που πιθανόν να βρουν την εξουσία απροετοίμαστη . Είναι απαραίτητη η χρήση της «υπόρρητης επιβολής» ώστε να χειραγωγηθούν οι όποιες δυνατότητες έχει ο «λαός» . Πρέπει πάση θυσία υπόρρητα να του επιβληθεί να κάνει αυτό που σε άλλη περίπτωση δεν θα έκανε . Έτσι οι πρακτικές των κινημάτων γίνονται απόλυτα προβλέψιμες . Η εξουσία που τώρα ονομάζεται οικονομική ολιγαρχία , είναι πάντα ένα βήμα μπροστά .

Οι κοινωνίες του δυτικού κόσμου μοιάζουν και κατά τη γνώμη μου , είναι , ιδεολογικά ομοιογενείς . Ο νεοφιλελευθερισμός έχει καταφέρει να περάσει πλέον στο επίπεδο της «κληρονομημένης σκέψης» , με την έννοια που δίνει σε αυτές τις δύο λέξεις ο Κορνήλιος Καστοριάδης . Οι κοινωνίες πριν από τον νεοφιλελευθερισμό μοιάζουν σαν να μην υπήρξαν ποτέ . Η εσωτερίκευση του καπιταλιστικού ιδεώδους , είναι τόσο ισχυρή στους ανθρώπους , που πιστεύουν ακράδαντα ότι δεν μπορεί να υπάρξει κανένα άλλο είδος κοινωνίας ή πολιτικής πέρα από την υπάρχουσα.  Ο πανταχού παρών οικονομικός αναγωγισμός οδηγεί στη δημιουργία μιας μονοδιάστατης οικουμένης που χαρακτηρίζεται από την αδυναμία των ανθρώπων να αντιδράσουν στις εντολές των αγορών εξαιτίας της αναμφισβήτητης υπεροπλίας τους . Οι ταγοί του θριαμβεύοντος νεοφιλελευθερισμού είναι πλέον απαλλαγμένοι από τον λόγο , ίσως και τη δράση , των όποιων αντιπάλων τους . Η διάχυτη πολιτική και οικονομική αβεβαιότητα έχει τη δύναμη να δημιουργεί απελπισία και φόβο με αποτέλεσμα όχι μόνο  την ακινητοποίηση της πλειονότητας των ανθρώπων αλλά και η όποια διεξαγωγή αγώνα , να λαμβάνει χώρα μόνιμα στην έδρα του αντιπάλου : στο οικονομικό πεδίο . Ο φόβος της ανατροπής μέσω μιας κοινωνικής έκρηξης που διακατείχε την εξουσία των αγορών μοιάζει να εξαλείφεται αφού όποιος αγώνας γίνεται έχει ως στόχο την επιστροφή στον ίδιο τύπο κοινωνίας από τον οποίο προήλθε μέσα από τα χρόνια , η εξουσία τους .

Το κρυφό χαρτί της οικονομικής ηγεμονίας είναι το ότι μπορεί να αποκρύπτει , δείχνοντας!! Δείχνει πως το πρόβλημα των ανθρώπων είναι οικονομικό , ενώ στην πραγματικότητα ,  είναι πολιτικό . Η κατάλληλη ερώτηση που πρέπει να τεθεί από την κοινωνία προς την εξουσία της , δεν είναι το πώς θα διαμορφωθούν οι μισθοί στον ιδιωτικό ή στον δημόσιο τομέα- κάτι για το οποίο έχουμε σίγουρα όλες τις απαντήσεις . Η σωστή ερώτηση είναι: ποιος πρέπει να αποφασίζει γι’ αυτό ; Ποιος αποφασίζει για την παιδεία , για την υγεία ,  για την εργασία , κλπ , αλλά και από πού αντλεί αυτήν την εξουσία . Μπορούμε να δημιουργήσουμε πραγματικά επαναστατικά κινήματα που να έχουν ως πρόταγμα τη δημιουργία μιας διαφορετικής κοινωνίας η οποία θα αμφισβητεί συνεχώς τον εαυτό της , ή θα συνεχίσουμε να φτιάχνουμε κινήματα τα οποία θα μαραίνονται μετά από λίγο , εξαιτίας της αφόρητης μονοτονίας τους ; Πόσα ακόμα κινήματα χρειάζονται οι εργαζόμενοι για να συνεχίσουν να ελπίζουν ότι μέσα από αυτά θα καταφέρουν να αποφύγουν την ανεργία , την αθλιότητα και την περιθωριοποίηση ; Μήπως πρέπει να γράψουμε ξανά στους τοίχους όπως το Μάη του ’68 , «Μη δουλεύετε ποτέ» ; Μας λείπει η φαντασία ή φοβόμαστε το «ανέφικτο»; Η πραγματική ενδυνάμωση αλλά  και σταθεροποίηση του υπάρχοντος καθεστώτος , βρίσκεται στην απουσία της φαντασίας για μία ριζική ανατροπή .

Το περιορισμένο εύρος της φαντασίας μας σε ότι αφορά τις επιλογές αντίδρασης και αντίστασης , ορίζεται πολύ εύκολα από το γεγονός ότι προσπαθούμε να αντισταθούμε απέναντι σε ένα ολιγαρχικό καθεστώς , χρησιμοποιώντας δημοκρατικές διαδικασίες . Είναι αστείο και μόνο να το λες . Από τη στιγμή που έχουν καταλυθεί όλες οι δημοκρατικές διαδικασίες και οι οικονομικοί ηγεμόνες διορίζουν πλέον και στα κράτη τούς υπαλλήλους τους σε θέσεις κυβερνητικών  , ο συμβολισμός και μόνο μιας τέτοιας πρακτικής από την μεριά τους, σημαίνει το τέλος της πολιτικής όπως τη γνωρίζαμε . Εμείς , από την άλλη συνεχίζουμε να κάνουμε πορείες , συγκεντρώσεις και συζητήσεις υψηλού επιπέδου για τους λόγους που μας οδήγησαν εδώ , και για το αν θα μπορέσουμε να μην πληρώσουμε το «χαράτσι» . Κάνουμε αντίσταση κοιτώντας το Λαζόπουλο ή το Radio Αρβύλα .

Δεν είμαστε ίσοι!! Είμαστε υποχρεωμένοι να το καταλάβουμε !! Αυτό είναι το υπόρρητο θέσφατο της οικονομικής ηγεμονίας και των ταγών του Ευρωπαϊκού Ολοκληρωτισμού. Στο ένα μέρος βρίσκεται ο «λαός» , ανήμπορος , ανέτοιμος , αγράμματος στα οικονομικά και ζαλισμένος από τα συνεχή χτυπήματα των «μεταρρυθμίσεων» . Στο άλλο μέρος βρίσκονται οι οικονομικοί ηγεμόνες , που προστατεύονται από στρατό , οικονομικούς «ειδήμονες» και κυρίως από τον «νόμο» . Έναν «νόμο» που έφτιαξαν οι ίδιοι προκειμένου να προστατέψουν τους εαυτούς τους , από οποιονδήποτε θα αμφισβητούσε τις πρακτικές τους αλλά προπάντων την υπεροπλία τους . Η ανισότητα μεταξύ των μερών δεν πρέπει μόνο να αναπαράγεται υλικά , αλλά πρέπει και να συμπληρώνεται από την μη αμφισβητησιμότητά της . Οποιαδήποτε τέτοια αμφισβήτηση θα μπορούσε να συνεπιφέρει μία συμβολική απώλεια της υπεροπλίας , κάτι εξαιρετικά οδυνηρό για την εξουσία . Οι άνθρωποι δεν πρέπει να αντιμετωπίζουν την εξουσία μόνο ως πρακτικά ανίκητη , αλλά και ως φαντασιακά αήττητη . Προετοιμάζουν το έδαφος τοποθετώντας σε καίριες κρατικές θέσεις ή εντός των κυβερνήσεων ανθρώπους που είναι αυτό που λέμε "δικοί τους" ώστε να μπορούν να ελέγξουν οποιοδήποτε μέτωπο ρήξης με την κοινωνία ανοίξει η πολιτική τους . Επειδή ακριβώς χρησιμοποιεί αυτή την τακτική , έχει την πολυτέλεια να ανοίγει πολλά μέτωπα ταυτόχρονα , δημιουργώντας σύγχυση στον κοινωνικό ιστό , αλλά και συνεχόμενα σοκ , από τα οποία οι άνθρωποι χρειάζονται χρόνο να συνέλθουν . Από εκεί και μετά οποιαδήποτε αντίδραση κατακεραυνώνεται προκειμένου να τεθεί σε ισχύ το "ακαταμάχητο" της εξουσίας ή της όποιας κυβέρνησης . Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο η αξιοπιστία της συμβολικής τους ανωτερότητας . Ακόμα και αν η θέα και μόνο ενός πυροβόλου μπροστά από το πλήθος φτάνει για να αποτρέψει οποιαδήποτε αντίσταση , πρέπει να γίνει σαφές ότι το πυροβόλο δεν είναι διακοσμητικό .

Μέσα από μία σταθερή αιτία δεν μπορείς να εξάγεις μεταβλητά αποτελέσματα . Η σταθερή αιτία είναι η ύπαρξη ενός ολιγαρχικού καθεστώτος το οποίο μπορεί να ανατραπεί μόνο με … «ολιγαρχικές διαδικασίες» δηλαδή μη δημοκρατικές . Πρέπει να μάθουμε να τους αφαιρούμε το λόγο . Πρέπει καλώς ή κακώς να αφαιρούμε το λόγο όχι μόνο από αυτούς που βρίσκονται σε θέσεις εξουσίας , αλλά και από τους οπαδούς τους . Οι οικονομική ολιγαρχία έχει ήδη ξεκινήσει τον πόλεμο . Εμείς ; Μήπως είμαστε ειρηνιστές ; Το να είσαι ειρηνιστής , είναι ένα συναίσθημα ευγενικό αλλά κενό . Η ειρήνη πρέπει να κατακτηθεί . Όταν την αντιλαμβάνεσαι ως συνθήκη , μετατρέπεται τις περισσότερες φορές σε εργαλείο κυριαρχίας και εκμετάλλευσης. Οι κοινωνίες που θέλουν δημοκρατία , κάνουν πόλεμο και τον κάνουν για να σταθεροποιήσουν αυτή την ίδια τη δημοκρατία . Για άλλη μία φορά πρέπει να βρούμε την κατάλληλη ερώτηση . Είναι το πρόβλημα μας ηθικό ; να κάνουμε ή όχι πόλεμο ; Μήπως η ερώτηση που πρέπει να τεθεί είναι : γιατί πρέπει να  κάνουμε πόλεμο ; Οι έννοιες της αντίστασης και της δημοκρατίας πηγαίνουν πάντα μαζί και νομιμοποιούνται στην πορεία . Η ιστορία το έχει δείξει πολλές φορές .

Πρέπει να πάψουμε να απαντούμε . Η σωστή απάντηση έχει νόημα μόνον όταν γίνεται η κατάλληλη ερώτηση . Είναι καιρός να βάλουμε την εξουσία να μας απαντήσει . Μην ξεχνάμε ότι η εξουσία είναι υποχρεωμένη να αποδεικνύει συνεχώς την αιτία της ύπαρξής της . Όταν κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει τότε έχουμε μία διαφορετική σχέση . Σχέση πολέμου . Ο πόλεμος δεν ξεκινά ποτέ όταν ο ένας προσπαθεί να επιβάλει την προσταγή , αλλά όταν ο άλλος αρχίζει να αντιστέκεται .

Όλοι Αυτοί οι ..."χωρίς"

Πριν μερικά χρόνια , περπατούσες στο δρόμο και δεν έβλεπες κανέναν από "αυτούς" , παρά μόνο κανέναν εδώ και εκεί καθιστό , στο πεζοδρόμιο πολυσύχναστων δρόμων . Άλλες φορές , τριγύριζαν στις καφετέριες ζητώντας από τους θαμώνες χρήματα , πριν προλάβουν να τους διώξουν οι ιδιοκτήτες . Είχαμε συνηθίσει την παρουσία τους και πολλές φορές δεν τους δίναμε τίποτε γιατί... "μας τα είχανε πρήξει" . "Είναι τεμπέληδες και δεν πάνε να δουλέψουν . Τους αρέσει να τους τρέφουν οι άλλοι . Βάζουν τα παιδιά τους να ζητιανεύουν την ίδια στιγμή που αυτοί κάθονται σε καφενεία και πίνουν μπύρες" . Ήταν οι αποκαλούμενοι "γύφτοι" ή κάτι "τελειωμένοι Αλβανοί". Μόνον αυτοί έκαναν αυτή τη δουλειά . Κάπως έτσι σκεφτόμασταν , χωρίς να φανταστούμε ότι κάποια στιγμή "αυτοί" θα γίνουν τόσοι πολλοί . "Αυτοί" , είναι πλέον , οι φτωχοί .

Σήμερα τους συναντάμε παντού . Έξω από τα super-markets , από τα ψιλικατζίδικα , σε σταθμούς λεωφορείων , στο μετρό , κλπ. Το μόνο σημείο που εγώ τουλάχιστον δεν τους έχω συναντήσει ποτέ είναι εντός των μεγάλων εμπορικών κέντρων . Γιατί άραγε ; Απλώς αναρωτιέμαι . Η κοινωνική ομάδα που κάποτε αποτελούνταν κυρίως από γύφτους ή κάποιους άτυχους στη ζωή ανθρώπους , σήμερα έχει διευρυνθεί κοινωνικά και περιλαμβάνει όλους αυτούς που είναι πλέον "χωρίς" . Χωρίς δουλειά , χωρίς σπίτι , χωρίς οικογένεια , χωρίς χαρτιά διαμονής , χωρίς κοινωνική ταυτότητα , χωρίς μέλλον και φυσικά χωρίς δημοκρατία . Στην περίπτωση δε που κάποιος συνδυάζει όλα τα παραπάνω , είναι και χωρίς ...παρόν . Το σήμερα αυτών των ανθρώπων , είναι το αύριο που τους αφαίρεσαν χθες . 

Ο σημαντικότερος ρόλος των φτωχών στην κοινωνία ήταν ανέκαθεν διττός . Από τη μία αποτελούσαν το παράδειγμα προς αποφυγή για τους εργάτες . Αντιπροσώπευαν τον τρόμο πως μπορεί και αυτοί να καταντήσουν έτσι κάποια μέρα . Η ύπαρξή τους και μόνο χαμηλώνει το κόστος εργασίας , υπονομεύοντας την ισχύ του εργάτη έναντι του εργοδότη . Από την άλλη μεριά οι φτωχοί είναι μία μη πολιτική μορφή , άνθρωποι εξ ορισμού αποκλεισμένοι από την πολιτική , με εικονικά δικαιώματα που ποτέ δεν πρόκειται να ασκήσουν . Δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι οι κομμουνιστές αλλά και οι σοσιαλιστές -που υποτίθεται ότι ενδιαφέρονται περισσότερο για τον άνθρωπο απ' ότι οι καπιταλιστές- υποστηρίζουν πως από τη στιγμή που οι φτωχοί αποκλείονται από την παραγωγή θα πρέπει να αποκλειστούν και από την πολιτική οργάνωση . Οι κομμουνιστές πιστεύουν ότι το κόμμα πρέπει να απαρτίζεται από την λεγόμενη πρωτοπορία των εργατών που εργάζονται σε βασικές μορφές παραγωγής και όχι από φτωχούς εργάτες ή πολύ περισσότερο από άνεργους . Οι φτωχοί ως κοινωνικά παράσιτα ,  θεωρούνται επικίνδυνοι και από ηθικής απόψεως - κλέφτες , πόρνες , ναρκομανείς - αλλά και από πολιτικής απόψεως γιατί είναι ανοργάνωτοι , αντιδραστικοί αλλά κυρίως απρόβλεπτοι . Αποτελούν για όλες τις κομματικές ιδεολογίες την "επικίνδυνη τάξη" .

Αυτές οι "επικίνδυνες τάξεις" αποτελούνται κυρίως από ανθρώπους που στο φαντασιακό της κοινωνίας ορίζονται ως κατώτερες τάξεις . Είναι όλοι αυτοί που βρίσκονται έξω από κάθε ιεραρχία , χωρίς την ευκαιρία αλλά ούτε και την ανάγκη να επανενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο . Όχι μόνο δεν έχουν ρόλο σε αυτή την κοινωνία αλλά δεν μας προσφέρουν και τίποτε . Τί κοινό μπορεί να έχει μία ανύπαντρη μητέρα με έναν παράνομο μετανάστη , έναν αλκοολικό και ένα μαθητή που εγκαταλείπει το σχολείο ;

Το χαρακτηριστικότερο κοινό γνώρισμά τους είναι ότι εμείς οι υπόλοιποι δεν βλέπουμε κάποιο λόγο για την ύπαρξη τους . Η ζωή μας θα ήταν καλύτερη χωρίς αυτούς . Τους "πετάμε" σε αυτήν την τάξη επειδή τους θεωρούμε ενδόμυχα τελείως άχρηστους . Είναι μία μουτζούρα επάνω σε έναν εκπληκτικό πίνακα ζωγραφικής . Οι "άχρηστοι" άνθρωποι κομίζουν κινδύνους. Ωμή βία , φόνος , ληστεία , αλλά και απομύζηση των κοινών πόρων . "Γιατί να τους πληρώνω" ; Συνέπεια του κινδύνου είναι ο φόβος . Οι άνθρωποι αυτοί γίνονται ορατοί και αξιοπρόσεκτοι  από εμάς , όχι γιατί πεθαίνουν στο δρόμο από το κρύο , αλλά γιατί μεταφέρουν το φόβο . Είναι επίφοβοι!! Ταυτόχρονα αντιπροσωπεύουν έναν καθησυχαστικό φόβο επειδή είναι συγκεκριμένος . Σε αντίθεση με τις αβεβαιότητες που κατακλύζουν καθημερινά τη ζωή μας και δεν μας επιτρέπουν να εστιάσουμε , οι φτωχοί είναι μία σταθερά . Γνωρίζουμε ποιοι είναι αλλά και που είναι και μπορούμε ανά πάσα στιγμή να κάνουμε κάτι ώστε να κατευνάσουμε το φόβο μας . Μπορούμε να τους βοηθήσουμε αγοράζοντας από ένα δεκάχρονο ξυπόλητο κορίτσι , ένα πακέτο χαρτομάντιλα .

  Ο αριθμός των ανθρώπων τους οποίους ο καπιταλισμός καθιστά περιττούς , αυξάνεται ασταμάτητα και σήμερα κοντεύει να ξεπεράσει την ικανότητα διαχείρισης του πλανήτη . Υπάρχει μεγάλος κίνδυνος ο καπιταλισμός να πνιγεί στα "απόβλητα" που  ο ίδιος παράγει . Δείχνει πως πλέον δεν μπορεί να τα αφομοιώσει αλλά , δυστυχώς γι’ αυτόν , ούτε να τα εξαφανίσει . Η «τοξικότητα» των αποβλήτων συνεχώς μεγαλώνει και φαίνεται πως θα καταστρέψει τον καπιταλισμό . «Φαίνεται» , όμως δεν είναι σίγουρο . Ακόμα δεν έχουμε αρχίσει να βλέπουμε ή να αντιλαμβανόμαστε τις μακροπρόθεσμες συνέπειες από τις αυξανόμενες μάζες των ανθρώπινων αποβλήτων στις πολιτικές και κοινωνικές ισορροπίες συνύπαρξης των ανθρώπων σε πλανητικό επίπεδο . Η σημερινή κοινωνία δημιουργεί έναν «περίφρακτο χώρο» εντός του οποίου επιδιώκονται η οικονομική και κοινωνική ισορροπία . Οι άνθρωποι που δεν μπορούν να αφομοιωθούν στις δομές της «κανονικής» ζωής και να γίνουν «χρήσιμα» μέλη της κοινωνίας , απομακρύνονται και μεταφέρονται εκτός του περίφρακτου χώρου . Είναι τα "ανθρώπινα απόβλητα".

Η πιο ανθούσα βιομηχανία στις χώρες που δόλια και παραπλανητικά αποκαλούνται «αναπτυσσόμενες» , είναι η μαζική παραγωγή προσφύγων . Οι φυλετικοί πόλεμοι , ο πολλαπλασιασμός των αντάρτικων στρατών , οι ληστρικές συμμορίες εμπόρων ναρκωτικών που μεταμφιέζονται σε αγωνιστές της ελευθερίας και της δημοκρατίας υπό τη σημαία των ΗΠΑ και όχι μόνο (Αφγανιστάν , Κολομβία κλπ) εξαλείφουν εύκολα μεγάλο πληθυσμιακό πλεόνασμα , κυρίως τους νέους που είναι δύσκολο να απασχοληθούν , παραμένοντας εγκλωβισμένοι και αποκλεισμένοι από κάθε προοπτική . Εκατομμύρια άνθρωποι έχουν κυνηγηθεί , δολοφονηθεί και εκδιωχθεί από τα σπίτια τους στο όνομα της δημοκρατίας ή της ελευθερίας .

Οι μετανάστες πλέον κυκλοφορούν στους ίδιους δρόμους με αυτούς που διέσχιζε παλιότερα ο πλεονασματικός πληθυσμός . Μόνο που τώρα δεν μπορείς να ξεχωρίσεις παρά μόνο ίσως με το χρώμα του δέρματος , το ποιος είναι πραγματικός μετανάστης και ποιος είναι απόβλητο . Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει διαφορά γιατί οι μετανάστες είναι απόβλητα και τα απόβλητα είναι μετανάστες στην ίδια τους τη χώρα (αν υπάρχει ακόμη κάτι τέτοιο) . Είναι όλοι τους πρόσφυγες ανεξαρτήτου χρώματος ή εθνικότητας . Στα κέντρα διανομής συσσιτίου πηγαίνουν όλοι . Η πείνα δεν κάνει διακρίσεις . Όλοι τους είναι επί της ουσίας "χωρίς" πατρίδα , απάτριδες , όχι μόνο με την τρέχουσα έννοια , αλλά και με μία διαφορετική : με την απροσδιόριστη παρουσία μιας κρατικής εξουσίας στην οποία δεν μπορούν να δηλώσουν την πολιτική τους ιδιότητα . Είναι hors du nomos δηλαδή "έξω" από το νόμο . Όχι το νόμο της χώρας που κατοικούν ή μιας άλλης χώρας αλλά έξω από αυτόν κάθε αυτό το νόμο . Βρίσκονται σε μία συνεχή κατάσταση «αμφίσημης ολίσθησης» - όρος του Michel Agier – χωρίς να γνωρίζουν αν αυτό είναι περαστικό ή μόνιμο . Κινούνται στα μονοπάτια μιας διαδρομής που δεν ολοκληρώνεται ποτέ γιατί απλά ο προορισμός τους είναι πάντα ασαφής . Δεν υπάρχει γι’ αυτούς ο «τελικός προορισμός». Από τη στιγμή που είσαι πρόσφυγας , είσαι για πάντα !!

«Εμείς» που είμαστε έξω από αυτό ,επικροτούμε τις ανθρωπιστικές οργανώσεις που βοηθούν όλα τα απόβλητα , εσωτερικά και εξωτερικά . Μία επινόηση καλά σχεδιασμένη να ξεφορτώνει και να διαλύει το άγχος του υπόλοιπου κόσμου , να συγχωρεί την ενοχή και να κατευνάζει τις τύψεις των θεατών αλλά και να προκαλεί τη διάχυση του αισθήματος του επείγοντος και του φόβου των απρόοπτων εξελίξεων . Οι ανθρωπιστικές οργανώσεις πετυχαίνουν το ιδεώδες ασυμβίβαστο : την έντονη επιθυμία να ξεφορτωθούμε τα ανθρώπινα απόβλητα με την ικανοποίηση της οδυνηρής επιθυμίας της ηθικής ορθότητας . Επουλώνουμε έτσι την ένοχη συνείδηση που προκαλείται από τα δεινά του καταραμένου τμήματος της ανθρωπότητας .

Η κατάταξη στην κατηγορία του απόβλητου δεν παραμένει ποτέ μία αθλιότητα περιορισμένη σε ένα σχετικά μικρό μέρος του πληθυσμού . Είναι μία δυνητική προοπτική για τον καθένα. Γίνεται το ένα από τα δύο άκρα μεταξύ των οποίων η παρούσα και μέλλουσα κοινωνική θέση του καθενός «πηγαινοέρχεται». Εμείς βρισκόμαστε προς το παρόν στο άκρο του "με". Πρέπει να κάνουμε κάτι πριν να βρεθούμε στο άκρο που υπάρχει το "χωρίς" , γιατί τότε θα είναι πολύ αργά . Ελοχεύει πάντοτε ο κίνδυνος αν βρεθείς μία φορά "χωρίς" , να μείνεις για πάντα "χωρίς". Αυτό συμβαίνει και τώρα . Συνειδητοποιείσαμε  ξαφνικά ότι ζούμε "χωρίς δημοκρατία" . Μήπως μείνουμε για πάντα "χωρίς δημοκρατία" ;

Είμαστε υπεύθυνοι για την ιστορία μας

Άλλη μία φορά η δημοκρατία δέχθηκε ένα δυνατό χτύπημα . Αυτή τη φορά δεν άντεξε . Έφυγε . Ο λαός είναι ανήμπορος να την κρατήσει , ή εντελώς ανέτοιμος για κάτι τέτοιο . Παρακολουθεί την φυγή της δημοκρατίας , θαμπωμένος από το θέαμα που του παρουσιάζει η εξουσία και οι πιστοί οπαδοί της . Περιμένει αφού συνέλθει από το σοκ , να τον σώσει κάποιος . Κάποιος για τον οποίο δεν γνωρίζει τίποτε απολύτως και που τον εμφανίζουν διορίζοντάς τον , αυτοί που τόσα χρόνια τον εμπαίζουν γελώντας πίσω από την πλάτη του .

Οι ταγοί μαζί με τους "Πολίτες" του συστήματος , διαπληκτίζονται για το αν αυτό το σκηνικό που στήθηκε για την εξεύρεση πρωθυπουργού είναι αντισυνταγματικό ή όχι . Δεν ξέρω αν έχει και τόση σημασία αυτή τη στιγμή . Αυτό που για μένα μετράει , είναι το γεγονός πως για άλλη μία φορά κανένας δεν ρώτησε το λαό . Οι σωτήρες εμφανίζονται ο ένας πίσω απ’ τον άλλο , και διαγωνίζονται ποιος θα σώσει την Ελλάδα . Η νέα ακροδεξιά , εμφάνισε την παλιά ακροδεξιά ως το μόνο κόμμα που με τη στάση του όλους αυτούς τους μήνες προσπαθούσε να σώσει την Ελλάδα , αλλά τελικά λόγο της απέραντης μετριοφροσύνης που χαρακτηρίζει τον πρόεδρο του Λάος δεν δέχτηκε να συμμετάσχει στην κυβέρνηση . Για όποιον δεν κατάλαβε , ως νέα ακροδεξιά , χαρακτηρίζω τους ανθρώπους των ΜΜΕ που τις μέρες αυτές έχουν παίξει σημαντικότατο ρόλο στην πλήρη ακινητοποίηση του λαού .

Ο χαρακτηρισμός αυτός δεν είναι καθόλου υπερβολικός αν αναλογιστεί κανείς τον τρόπο με τον οποίο τρομοκρατούν τον κόσμο όλο αυτό το διάστημα από την είσοδό μας στο μνημόνιο και μετά . Όχι ότι πριν ήταν καλύτερα , αλλά τους τελευταίους μήνες ξέφυγαν εντελώς . Η τηλεόραση όπως έχω γράψει και αλλού (ΜΜΕ και πολιτική) είναι το σημαντικότερο ίσως εργαλείο της εξουσίας προκειμένου να πετύχει την διατήρηση της συμβολικής τάξης . Όλη αυτή η διαδικασία των τελευταίων ημερών έχει έναν εξαιρετικά καίριο συμβολισμό : την αφαίρεση του δικαιώματος της επιλογής . Το “επιλέγειν” αποτελεί θεμέλιο της δημοκρατίας . Όλα τα προηγούμενα χρόνια , οι άνθρωποι είχαν έστω και τυπικά ένα περιθώριο και ένα δικαίωμα στην επιλογή . Με την ακύρωση του δημοψηφίσματος (σε καμία περίπτωση δεν πίστεψα ότι θα γινόταν)  αλλά και με τον τελικό “διορισμό” κυβέρνησης , το σύστημα στην πραγματικότητα αποκαλύπτει περήφανο τον απώτερο σκοπό του που δεν είναι άλλος από το να τελειώνει με αυτά τα … “δημοκρατικά δικαιώματα” .

Ο τρόπος με τον οποίο τα ΜΜΕ πέτυχαν σε αυτή τη συμβολική διαδικασία είναι κλασσικός γι’ αυτά . Χρησιμοποίησαν για μία ακόμη φορά  την τεχνική του να “αποκρύπτεις δείχνοντας”. Ασχολούνται συνεχώς με κάτι εντελώς διαφορετικό από το ουσιαστικό κομμάτι της όλης διαδικασίας . Δεν σου προβάλουν ποτέ ως σημαντικό σημείο , την μόνιμη και εσκεμμένη απουσία του λαού από όλες τις αποφάσεις . Κατέστησαν επουσιώδες το ζήτημα αυτό και κατασκεύασαν το “σημαντικό” - με τη βοήθεια βέβαια της εξουσίας – εμμένοντας στο πρόσωπο . Η “πολιτική αξία” ενός προσώπου (αν υπάρχει κάτι τέτοιο) καθίσταται σημαντικότερη από τα δημοκρατικά δικαιώματα των ανθρώπων .

Η επιλογή είναι μία και μοναδική : η “επιβίωση” . Η επιβίωση τίνος ; “Της κοινωνίας μας” , είναι η εύλογη απάντηση των “ειδικών” . “Αν χρεοκοπήσουμε δεν θα επιβιώσουμε ως κοινωνία , ως έθνος , ως κράτος . Δεν μπορείς να αποφασίσεις εσύ , δεν έχεις την ικανότητα να παίρνεις τέτοιες αποφάσεις” . Αυτό είναι το υπόρρητο μήνυμα των ΜΜΕ . Μετατρέπουν έτσι την αρχή της επιβίωσης σε όπλο καθυπόταξης στα χέρια των αυτόκλητων και αυτοανακηρυγμένων φρουρών των “αξιών” της κοινωνίας προκειμένου να αποσπάσουν εκβιαστικά το προσκύνημα των υποτακτικών τους καταργώντας κάθε υπόνοια αυτονομίας ή αυτόνομης επιλογής . Όταν πρέπει να αποφασίσουν αυτοί για οικονομικά μέτρα αποσυνδέουν εντελώς την οικονομία από την κοινωνία . Όταν όμως πρέπει έστω και τυπικά να ερωτηθεί ο λαός τότε η οικονομία αποτελεί βασικό πυλώνα στήριξης της κοινωνίας . Οι “αξίες”  βέβαια τις οποίες πρεσβεύουν και που μας καλούν να σώσουμε μπορούν εύκολα να συμπεριληφθούν όλες σε μία λέξη : χρήμα . Η σημασία των αξιών σε μία κοινωνία είναι τεράστια και παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξή της και στην πορεία της , αλλά δεν είναι του παρόντος μία τέτοια συζήτηση.(Εργασία : Πυλώνας της αντιπροσώπευσης)

Αυτό που θέλουν οι θεματοφύλακες του συστήματος να “επιβιώσει” δεν είναι τίποτε άλλο πέρα από το υπάρχον πολιτικό και οικονομικό σύστημα . Πρέπει να υπάρχει “σταθερότητα” (να κυβερνάμε πάντα εμείς στο όνομά σου) και ομαλότητα (είσαι ανώμαλος όταν ζητάς δημοκρατικά δικαιώματα) . Αφού κατάλαβαν πολύ καλά πως οι λαοί άρχισαν έστω και λίγο , έστω και αργά , να αμφισβητούν την καθεστηκυία τάξη , οι εξουσιαστές πρέπει πάση θυσία να αποτρέψουν την αμφισβήτηση αυτή . Κάποτε οι εκλογές ήταν “παγίδα για μαλάκες” . Τώρα αποτελούν τον  “επικίνδυνο τόπο της εξουσίας”. Συνεπώς , πρέπει “το όριο της δημοκρατίας” να μικρύνει . Το όριο της δημοκρατίας είναι αυτό κατά το οποίο τίθεται σε αμφισβήτηση η τάξη και η ασφάλεια του συστήματος από το οποίο προέρχονται και προστατεύονται όλοι αυτοί οι “ειδικοί”. Τώρα σταματάμε και τις εκλογές!! Οι κυβερνήσεις από εδώ και στο εξής θα διορίζονται από το ίδιο το σύστημα .

Από όλο αυτό το θέατρο που στήθηκε , οδηγώ τη σκέψη μου σε έναν “ύποπτο” συλλογισμό : η Ελλάδα τελικά δεν είναι μόνο το “οικονομικό πειραματόζωο” της Ευρώπης , αλλά και το “πολιτικό” . Ο Ευρωπαϊκός ολοκληρωτισμός , περιμένει πιστεύω , την αντίδραση του Ελληνικού λαού . Το ερώτημα είναι αν και και με ποιο τρόπο ο λαός είναι σε θέση να αντιδράσει . Αν οι άνθρωποι δεν αντιδράσουν άμεσα αμφισβητώντας την συγκεκριμένη πρακτική και όχι μόνο τα πρόσωπα , τότε μπορεί πολύ εύκολα να ανοίξει ο δρόμος για την ίδια διαδικασία και σε άλλες χώρες της Ευρώπης . Σε αυτή την περίπτωση θα γίνει “επίσημη” πραγματικότητα το όνειρο της Ευρωπαϊκής ελίτ : θα κυβερνούν μόνο οι “εκλεκτοί” της . Ο Ευρωπαϊκός ολοκληρωτισμός έχει τη δύναμη να το πετύχει αυτό επικαλούμενος συνεχώς την “κατάσταση έκτακτης ανάγκης” , για οποιαδήποτε χώρα , όπως ακριβώς έκανε και εδώ . Σε μία τέτοια κατάσταση αναστέλλονται προσωρινά οι όποιες δημοκρατικές διαδικασίες και πρέπει όλοι να ακολουθούμε τις εντολές ενός “ηγέτη” ή τις εντολές των “ειδικών” , αλλιώς θα καταστραφούμε . Αν μία τέτοια κατάσταση δεν είναι προσωρινή αλλά μόνιμη , υπάρχει μόνιμη αναστολή της δημοκρατίας , της όποιας τέλος πάντων δημοκρατίας .

Ο διορισμός μια ς κυβέρνησης και όχι η εκλογή της από τον λαό , εξαφανίζει μια για πάντα ένα από τα βασικά προβλήματα των κυβερνήσεων : το πολιτικό κόστος . Από τη στιγμή που οι κυβέρνηση δεν έχει ανάγκη τον λαό να την νομιμοποιήσει , μπορεί να αποφασίσει όποια αντιλαϊκά μέτρα χρειαστούν προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι αγορές χωρίς να φοβάται την μη επανεκλογή της αφού κάτι τέτοιο δεν υπάρχει . Κάποιος “καλόπιστος” οπαδός της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας , μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτό είναι καλό και επιτέλους ο τόπος θα πάει μπροστά . Τέρμα τα ρουσφέτια . Θα υπάρχει αξιοκρατία και οι κυβερνήσεις θα πράττουν χωρίς να σκέφτονται μήπως θίξουν τα συμφέροντα των συντεχνιών . Στην περίπτωση αυτή , εγώ σηκώνω τα χέρια ψηλά . 

Από την αρχή αυτής της κρίσης πίστευα και εξακολουθώ να πιστεύω ότι το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε δεν είναι οικονομικό αλλά πολιτικό . Δεν πιστεύω ότι δεν υπάρχει πολιτική βούληση από μέρος των κυβερνώντων στο να επιλύσουν τα οικονομικά προβλήματα . Πολιτική βούληση υπάρχει αλλά κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση . Στοχεύει στην δημιουργία οικονομικών και κοινωνικών προβλημάτων που θα διαλύσουν και την παραμικρή σκέψη των ανθρώπων για δημοκρατία . Αυτή τη στιγμή σε ολόκληρο τον κόσμο υπάρχει μία τάση απαίτησης για περισσότερη δημοκρατία . Οι άνθρωποί έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται πως η έλλειψη δημοκρατίας είναι αυτή που οδηγεί σε οικονομικά αδιέξοδα τις χώρες τους , επειδή ακριβώς δεν τους δίνεται το δικαίωμα της συμμετοχής στις αποφάσεις που τους αφορούν . Στην Αγγλία , στην Πορτογαλία , στην Ισπανία , στις ΗΠΑ , στη Γαλλία , ακόμα και στην Γερμανία , υπάρχουν κινήματα , διόλου ευκαταφρόνητα , που ζητούν περισσότερη δημοκρατία . Κινήματα και όχι κόμματα !! Το τονίζω αυτό .

Ο απώτερος σκοπός του αρπακτικού καπιταλισμού , έχει φανερά μεταλλαχτεί . Το κεφάλαιο που έχει συγκεντρωθεί στα χέρια λίγων είναι τόσο μεγάλο που υπερβαίνει κατά πολύ την ανάγκη των ανθρώπων αυτών για πλούτο και μόνο . Σκοπός δεν είναι πλέον η κυριαρχία “επί της φύσης” μέσο της συνεχούς ανάπτυξης . Είναι κυρίως η κυριαρχία επί των ανθρώπων , κάτι που πραγματώνεται σταθερά μέσα από συγκεκριμένο πρόγραμμα .Γράφω “επί των ανθρώπων” και όχι “επί των λαών” για να τονίσω το ότι ο καπιταλισμός δεν κάνει διακρίσεις μεταξύ κρατών , εθνών ή χωρών . Για τις αγορές είναι όλοι ίδιοι . Με τον ίδιο ακριβώς τρόπο πρέπει και εμείς να αντιδράσουμε . Πανευρωπαϊκά , ή πολύ περισσότερο παγκόσμια . Ίσως κάτι τέτοιο φαίνεται αδύνατο , ή πολύ “βαρύ” . Δεν μπορούμε όμως να λύνουμε παγκόσμια προβλήματα με τοπικές λύσεις . Απλώς πιστεύω πως σε εμάς εδώ έλαχε το να δώσουμε το σύνθημα . Εμείς πρέπει να απαλλαγούμε από την εξουσία της οποίας δεν αναγνωρίζουμε τη νομιμότητα . Πρέπει μέσα από μία “συλλογική απόφαση” να θέσουμε σε λειτουργία το δικαίωμα που έχουμε ως λαός , να αφαιρέσουμε το λόγο από όλους αυτούς που μιλούν εκ μέρους μας χωρίς να μας ρωτούν . Ας σταματήσουμε να πιστεύουμε πως ότι αυτοί που εξουσιάζουν είναι οι απόλυτοι κυρίαρχοι . Η κυριαρχία τους δεν είναι παρά μία κατασκευασμένη ψευδαίσθηση που βασίζεται στο φόβο και την καταστολή . Σε εμάς εναπόκειται η απόφαση για το τί πρέπει να κάνουμε . Μπορεί να γίνομαι κουραστικά επαναλαμβανόμενος αλλά θα γράψω πάλι τη φράση του Κορνήλιου Καστοριάδη που τη θεωρώ θεμέλιο στην πορεία του ανθρώπου : “Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την ιστορία του” .     

"Πολίτες" , "καθοδηγητές" και "εμείς".

Οι άνθρωποι στις σύγχρονες κοινωνίες , αποδέχονται την καινοτομία και την πρόοδο ως μία δράση απελευθέρωσης από την καταπίεση . Μία καταπίεση που τρέφεται από το νωθρό και αργόσυρτο βηματισμό των αλλαγών που η εκλεγμένη από τους ίδιους εξουσία , είχε πει ότι θα πραγματώσει .

Μία πολύ μεγάλη μερίδα «πολιτών» που τους ονόμασε έτσι η κατεστημένη εξουσία , κατάπιαν αμάσητη την αξία της προόδου που η νεωτερικότητα καθαγίασε και ορκίστηκαν να την υπηρετούν . Θεώρησαν πως ο χρόνος κινείται μόνο προς μία κατεύθυνση : πάντα προς τα εμπρός . Ό,τι προέρχεται από το «μετά» οφείλει να είναι καλύτερο . Ό,τι οπισθοχωρεί είναι χειρότερο ή κατώτερο . Εμπιστεύθηκαν την προοδευτική φύση της ιστορίας , πιστεύοντας πως η εμφάνιση του καινούργιου θα καθιστούσε το παλιό ή οτιδήποτε κληροδοτημένο , περιττό . Η αλήθεια όμως αποδείχθηκε πως είναι εντελώς διαφορετική : το παλιό εμφανίστηκε ως καινούργιο και η ζωή των «πολιτών» επέστρεψε πενήντα χρόνια πίσω . Τουλάχιστον έτσι μας λένε οι «ειδικοί» και δεν έχουμε κανένα λόγο να μην τους πιστέψουμε. Το πισωγύρισμα όμως , έγινε μόνο στην οικονομία και στα εργασιακά δικαιώματα . Κατά τα άλλα υπάρχει πάντα πρόοδος . Βέβαια , ποτέ και κανείς δεν μας είπε πώς ορίζεται η πρόοδος ή τι είναι πρόοδος , αλλά αυτό δεν έχει και τόσο μεγάλη σημασία . Υπάρχουν τα κινητά , τα γρήγορα και μεγάλα αυτοκίνητα , το internet , τα ταξίδια ή το life style , που εμμέσως ορίζουν την πρόοδο.  Εξακολουθεί όμως να μην υπάρχει κάτι που δεν υπήρχε και πριν πενήντα χρόνια : η πολιτική ελευθερία . Ούτε όμως και αυτό έχει τόσο μεγάλη σημασία.

Τους «πολίτες» απασχολεί πάντα το πρόβλημα «ποιος θα κυβερνήσει» αν φύγουν αυτοί που είναι τώρα στην εξουσία . Την περίπτωση να αυτοκυβερνηθούν δεν την φέρνουν ποτέ στο μυαλό τους . Είναι κάτι που για τους σύγχρονους «πολίτες» δεν υπάρχει ούτε ως πρακτική αλλά ούτε και ως σκέψη . Ζουν μηχανικά και από κεκτημένη ταχύτητα μέσα σε μια κοινωνία την οποία δεν θέλουν . Όταν όμως τους ρωτάς τί κοινωνία θέλουν δεν μπορούν να σου απαντήσουν . Δεν γνωρίζουν . Το μυαλό τους φτάνει μέχρι το είδος κοινωνίας που είναι ίδιο με αυτή που υπάρχει τώρα , απλά σκέφτονται τον εαυτό τους σε καλύτερη θέση και με καλύτερη μοίρα . Πολλοί από αυτούς θεωρούν τη μοίρα αναπόφευκτη . Ξεχνούν όμως πως το αναπόφευκτο της μοίρας συντελείται μέσα από εθελούσιες , επί της ουσίας , προσπάθειες . Έχουν δημιουργήσει τα δικά τους οράματα ανάλογα με την κοινωνική τάξη που θέλουν να φτάσουν . Πάντα στο στενό πλαίσιο της υπάρχουσας κοινωνίας , αδυνατούν να καταλάβουν πως αυτά τα οράματα δεν είναι παρά «αντανακλάσεις της κοινωνίας που τα γεννά» .     

Οι «πολίτες» , δεν ήταν και δεν είναι μόνοι τους . Έχουν τους «καθηγητές» τους ή μάλλον τους «καθοδηγητές» τους . Οι «καθοδηγητές» αποτελούνται από διάφορους επαγγελματίες πολιτικούς , «επώνυμους» διανοούμενους , καλλιτέχνες , δημοσιογράφους , «ειδικούς» αναλυτές , κλπ . Υπάρχει ένας μεγάλος κατάλογος κοινών γνωρισμάτων που μπορεί να συνενώσει όλους αυτούς τους οπαδούς της προόδου , που προέρχονται είτε από τα αριστερά είτε από τα δεξιά της πολιτικής , αν υπάρχει κάτι τέτοιο . Το πιο χαρακτηριστικό από όλα είναι το «πρωτοποριακό τους πνεύμα» που ορίζεται από την ικανότητά τους να δημιουργούν στους «πολίτες» απέχθεια και αποστροφή απέναντι στο πολιτικό σύστημα και σταδιακά να τις μεταμορφώνουν σε απέχθεια και αποστροφή απέναντι στην ίδια την πολιτική . Είναι επικριτικοί και χλευάζουν τους πολιτικούς , ενώ οι πολιτικοί χλευάζουν ο ένας τον άλλο , γελοιοποιώντας την πολιτική ως πράξη . Έδειξαν σε όλους τον δρόμο αποπολιτικοποίησης και της ιδιωτικοποίησης δρώντας οι ίδιοι όχι συλλογικά αλλά ατομικά προσπαθώντας να βρουν μία «τρύπα να χώσουν το κεφάλι τους» . Βέβαια , η «τρύπα» που έβρισκαν ή βρήκαν οι «καθοδηγητές» δεν είχε την ίδια οικονομική , κοινωνική ή πολιτισμική αξία με αυτήν των υπολοίπων «πολιτών» αλλά η λογική ήταν πάντα η ίδια : «το κακό να βρίσκεται δύο μέτρα από τον κώλο μας και όσο θέλει ας είναι» .

Ο στόχος των «καθοδηγητών» πέτυχε . Δημιούργησαν τα προωθημένα στρατεύματα των καιρών που έρχονταν . Κατάφεραν να αφήσουν πίσω τους ιδεολογικούς αγώνες και όρισαν ως πρωταρχικό σκοπό της πολιτικής τη ρύθμιση της ασφάλειας και της ευημερίας των «πολιτών» . Κάπως έτσι έφτιαξαν την "βιοπολιτική". «Μην ασχολείσαι με την πολιτική . Πολιτική είναι τα κόμματα , η ίντριγκα , και τα οικονομικά θέματα που για σένα είναι τόσο πολύπλοκα . Άσε , για αυτά έχουμε τους «ειδικούς» . Από σένα θέλουμε μόνο να μας δίνεις την άδεια να πράττουμε στο όνομά σου , και μη νοιάζεσαι . Εσύ να ενδιαφέρεσαι για τη δουλίτσα σου , το εξοχικό σου , τις σπουδές των παιδιών σου και την κατανάλωση , κυρίως για την κατανάλωση . Τα άλλα όλα άστα σε εμάς. Είμαστε Ευρωπαίοι τώρα . Πηγαίνουμε πάντα μπροστά». Σε αγαστή συνεργασία οι «καθοδηγητές» μεταξύ τους , έφτιαξαν το προσχέδιο και τελικά την στερεή βάση μιας κοινωνίας που τελικά …ήρθε!! Έφτιαξαν την κοινωνία της «τυρρανίας του οικονομικώς ορθού» . Έγινε αξίωμα πως οτιδήποτε μοιάζει λογικό από οικονομική άποψη , δεν χρειάζεται υποστήριξη από καμία άλλη άποψη , πολιτική ή κοινωνική . Η οικονομία αποσυνδέεται πλήρως από την κοινωνία . Τις αποφάσεις δεν παίρνουν πλέον οι δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις , αλλά οι μη εκλεγμένες πολυεθνικές εταιρείες ,των οποίων οι «καθοδηγητές» αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι τους αφού τις περισσότερες φορές «επιχορηγούνται» από αυτές . Οι «πολίτες» όμως είναι έξυπνοι . Από την αρχή κατάλαβαν πως  «πρόοδος» είναι οτιδήποτε καταγράφεται ως κέρδος ή ανταγωνιστική ικανότητα για το μεγάλο κεφάλαιο . Χρόνια το γνώριζαν αυτό . Αλλά όσο τους πετούσαν ψίχουλα ή τους έδιναν κάποια θεσούλα στο δημόσιο ή στον ιδιωτικό τομέα , δεν τους πείραζε . Τώρα που τους έκοψαν και τα ψίχουλα , ταράχτηκαν . Αγανάκτησαν και …βγήκαν στις πλατείες .

Κατέβηκαν στις πλατείες για να κάνουν αντίσταση . Παθητική αντίσταση . Οι «καθοδηγητές» αγκάλιασαν αμέσως το «κίνημα» . Άρχισαν να το προβάλουν από τα ΜΜΕ , να γράφουν σε εφημερίδες γι’ αυτό και να κάνουν αναλύσεις . Πολλές αναλύσεις , βαθυστόχαστες . Ενδόμυχα , όλοι αυτοί που αγαπούν το «σύστημα» και όχι την όποια παρέα που παριστάνει την κυβέρνηση , σκέφτονταν πως όσο και να φωνάξουν οι «πολίτες» , να διαμαρτυρηθούν , στο τέλος θα βαρεθούν και θα φύγουν . Αυτό άλλωστε είναι και το μεγάλο μυστικό της δημοκρατίας των «πολιτών» : μπορείς να βγαίνεις στο δρόμο και να λες ότι θέλεις , αλλά δεν σε ακούει κανείς και δεν αλλάζει τίποτε γιατί υπάρχει… ο «νόμος» . (Αλήθεια «πολίτη» μου , έχεις σκεφθεί ποτέ ποιος φτιάχνει το «νόμο» ;) Πάντα μέσα στο πλαίσιο της ειρηνική και προπαντός παθητικής αντίστασης , λεν οι «καθοδηγητές» . Όχι να πας να καταλάβεις τη βουλή , το ναό της «δημοκρατίας μας». Γιατί η «δημοκρατία μας» τόσα χρόνια λειτουργεί προς όφελος δικό μας . Κάνουμε τόσο κόπο να σε πείσουμε κάθε φορά πως ό,τι γίνεται είναι για το καλό σου . Τώρα την αποκαλείς «μπορδέλο» και θέλεις να την κάψεις ;

  Τελικά , σωστά τα είχαν υπολογίσει . Μετά από μία σειρά ατέλειωτων εκβιασμών , διλλημάτων και αποπροσανατολισμού πέτυχαν το στόχο τους . Οι πλατείες άδειασαν . Αυτό που δεν υπολόγισαν είναι το ότι όσο αυξάνεται η φτώχεια θα αυξάνεται και η οργή των «πολιτών» τους απέναντι στο σύστημα αλλά και στους ίδιους . Έτσι οι «καθοδηγητές» , παίρνοντας μαθήματα από τα κόμματα της ακροδεξιάς , έκαναν την μεγάλη κωλοτούμπα : αυτή η κυβέρνηση πρέπει να φύγει . Εκλογές εδώ και τώρα . Να κάνουμε εκλογές , να φύγουν αυτοί οι δοσίλογοι , και να φέρουμε στη θέση τους άλλους. Αλλά προς Θεού !! Πρέπει να διατηρήσουμε στη θέση του , το ίδιο πολιτικό , κοινωνικό και οικονομικό σύστημα . Αυτοί οι ψωριάρηδες που αυτοαποκαλούνται «λαός» , δεν είναι ικανοί να αυτοκυβερνηθούν . Πρέπει να έχουν πάνω από το κεφάλι τους έναν χωροφύλακα : ΕΜΑΣ! (ή ΕΛ.ΑΣ. , το ίδιο είναι). Εμφάνισαν κάποιες δημοσκοπήσεις που λένε το αυτονόητο , ότι δηλαδή η μεγάλη πλειοψηφία δεν συμφωνεί με τα μέτρα και ένα μεγάλο κομμάτι των «πολιτών» θέλει να φύγει αυτή η κυβέρνηση αλλά …«ειρηνικά» . Δεν μας είπαν όμως το πώς θα πάρουμε πίσω οτιδήποτε θα έχουν ξεπουλήσει μέχρι να φύγουν . Όχι !!Δεν θα τα πάρουμε πίσω γιατί η «Ελλάδα» φορά παντελόνια και θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της και τις υπογραφές της απέναντι στους δανειστές της . Απέναντι στο λαό της όμως ; Η «Ελλάδα» δεν έχει καμία υποχρέωση απέναντι στο λαό της ; Όχι φυσικά . Γιατί όταν αυτοί λένε «Ελλάδα» εννοούν τους εαυτούς τους και ως δέσμευση εννοούν τη δουλειά που τους έβαλαν να κάνουν . Έτσι λοιπόν «ειρηνικά» θα ξεπουλήσουν τα πάντα και σε ένα χρόνο περίπου θα φύγουν… «ειρηνικά» . Οι «πολίτες» θα τους διώξουν , αλλά… κατόπιν εορτής!! Εσύ που είσαι ο «πολίτης» τους , θα περιμένεις υπομένοντας όλα τα χαράτσια , τους φόρους , και τους εξευτελισμούς που θα σου επιβάλουν . Γιατί η εργασία με αμοιβή τετρακόσια ευρώ είναι ξεφτίλα .

Ο σωστός «πολίτης» όμως κάνει το σταυρό του , λέει δόξα το Θεό που έχουμε και δουλίτσα, πίνει το καφέ του το πρωί , και ξεκινά για το μεροκάματο. Πολλές φορές , άλλοτε λόγο του συμφέροντος , άλλοτε λόγο του φόβου που του προκαλούν οι «καθοδηγητές» ή της υποχρέωσης που έχει απέναντί τους , μεταμορφώνεται σε στωικό σκλάβο ελπίζοντας πως η δικοί του άνθρωποι δεν θα φύγουν ποτέ από την εξουσία και… περιμένει . Είναι το περίφημο «κομματόσκυλο» , που εξακολουθεί να παρέχει το «σίγουρο» ποσοστό ψήφου 10% στις κυβερνήσεις , ό,τι αυτές και να κάνουν , επειδή το κάνουν πάντα στους «Άλλους» .

Έτσι πορευόμαστε , υπομονετικά , ακούγοντας τους «καθοδηγητές» να μας λένε πως δίκαια απολύει τριάντα χιλιάδες εργαζόμενους από το δημόσιο τώρα και καμιά εκατοστή μετά από ένα χρόνο . Επειδή , για όλα φταίει «το δημόσιο» . «Στον ιδιωτικό τομέα έχουν απολυθεί τετρακόσιες χιλιάδες εργαζόμενοι , γιατί να μην απολυθούν και από το δημόσιο;» Είπε ο μεγάλος γκουρού της οικονομίας Κώνστας . Αυτό που εντέχνως δεν μας λέει είναι το ότι όλοι αυτοί οι απολυμένοι θα αναζητήσουν εργασία στον ιδιωτικό τομέα με αποτέλεσμα τα μεροκάματα να πέσουν ακόμα περισσότερο . Αλλά αυτό δεν πρέπει να στο πει . Αυτή είναι η δουλειά του «καθοδηγητή» , να σε οδηγεί με βάση τις εντολές που παίρνει από αυτούς που πληρώνεται και κυρίως να σε αποπροσανατολίζει . Το ίδιο περίπου έκανε και μία ομάδα καλλιτεχνών και ανθρώπων της επιστημονικής κοινότητας , που έστειλαν ανοιχτή επιστολή στην κυβέρνηση και της ζητούσαν να τολμήσει , να προχωρήσει με θάρρος στις μεταρρυθμίσεις χωρίς να σκεφτεί το πολιτικό κόστος για το …καλό της πατρίδας . Δεν έχει καμία σημασία που όλοι αυτοί έπαιρναν για χρόνια επιχορηγήσεις από το κράτος έχοντας στενές σχέσεις με τις εκάστοτε κυβερνήσεις .  

Πέρα όμως από τους «πολίτες» και τους «καθοδηγητές» , υπάρχουμε και εμείς . Θα μου πεις τώρα ποιοι είστε «εσείς» ; «Εμείς» είμαστε όλοι αυτοί οι μαλάκες που χρόνια τώρα μιλάμε και φωνάζουμε πως θέλουμε μια «άλλη» κοινωνία . Μία κοινωνία που να μπορούν οι άνθρωποί της να συμμετέχουν στις αποφάσεις που τους αφορούν . Είμαστε αυτοί που σε κατέβασαν στην πλατεία .  «Εμείς» είμαστε αυτοί που πιστεύουμε πως οι άνθρωποι μπορούν να αυτοκυβερνηθούν , μπορούν να συνεννοηθούν μεταξύ τους και δεν χρειάζονται κανένα κράτος και καμία κυβέρνηση ή κόμμα πάνω από το κεφάλι τους . Είμαστε αυτοί που όταν η εξουσία μάς αποκαλεί «πολίτες» , μάς προσβάλει επειδή γνωρίζουμε πως πολίτης είναι αυτός που μπορεί να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί . Από τη στιγμή που η διττή αυτή ιδιότητα δεν ισχύει σήμερα , όταν με αποκαλεί «πολίτη» δεν κάνει τίποτε άλλο παρά να με κοροϊδεύει μέσα στα μούτρα μου . «Εμείς» λέμε πως δεν χρειαζόμαστε άλλη ανάπτυξη για την ανάπτυξη , αλλά για να μπορούν οι άνθρωποι να μην πεθαίνουν από την πείνα , τις αρρώστιες ,τη φτώχεια και τους εμφύλιους πολέμους . Να μην ξεπουλάνε τα εδάφη τους χώρες ολόκληρες , για ένα κομμάτι ψωμί σε μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες ή τράπεζες που δόλια τους δάνεισαν χρήματα γνωρίζοντας πως δεν μπορούν να επιστρέψουν . «Εμείς» , κάνουμε που και που καμιά διαδήλωση συμπαράστασης σε αυτούς που πεθαίνουν στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που εσύ «πολίτη» μου μέχρι πριν από δύο χρόνια τα θεωρούσες δεδομένα και δεν νοιαζόσουν που κάποιοι άλλοι δεν τα είχαν . Τώρα δεν τα έχεις ούτε εσύ . «Εμείς» θεωρούμε πως παγκόσμια προβλήματα δεν λύνονται με τοπικές λύσεις . «Εμείς» τελικά είμαστε αυτοί που νοιάζονται για οτιδήποτε συμβαίνει σε οποιαδήποτε γωνιά του πλανήτη γιατί πιστεύουμε πως οι άνθρωποι  αφ’ ενός δεν έχουν να χωρίσουν τίποτε , αφ’ ετέρου έχουν έναν και μόνο εχθρό : το χρήμα .

«Εμείς» , είμαστε αυτοί που θέλουν να αντικαταστήσουν την υπάρχουσα κοινωνική τάξη (order) με μία διαφορετική . Είμαστε οι ανατρεπτικές δυνάμεις της κοινωνίας . Θέλουμε να ανατρέψουμε αρχές και αξίες , βάσει των οποίων οι «πολίτες» και οι «καθοδηγητές» επιχειρούν να ζήσουν και φυσικά να αναπαράγουν προκειμένου να διατηρήσουν για πάντα την ίδια τάξη (order) . Επειδή δεν θέλω να με φοβάσαι «πολίτη» μου , πρέπει να σου πω ότι θεμελιώδεις αξίες και αρχές αυτής της κοινωνίας που τόσο πιστά υπηρετείς , αποτελούν εκτός των άλλων , η φτώχεια,  ο κοινωνικός αποκλεισμός , η καταστολή , η εργασία χωρίς δικαιώματα ,η οικονομική κατοχή (καλή ώρα) και ο πόλεμος . Σε αντίθεση με αυτά που λεν οι «καθοδηγητές» , δεν θέλω να σου αρπάξω την περιουσία σου , να καταστρέψω το θεσμό της οικογένειας , αλλά ούτε και να σου απαγορεύσω τη θρησκεία σου . Θέλω μόνο να σε πείσω για δύο πράγματα : δεν μπορεί κανείς να αποφασίζει για σένα χωρίς εσένα και για να το πετύχεις αυτό χρειάζονται θυσίες . Χρειάζονται πολύ περισσότερα πράγματα από πορείες και διαδηλώσεις μια φορά στο εξάμηνο . Τίποτε και ποτέ δεν άλλαξε με την «παθητική αντίσταση» . Κάτι έχεις αρχίσει να κάνεις αλλά χρειάζονται πολύ περισσότερα .  Η παθητική αντίσταση μετά από κάποια στάδια οδηγείται αναπόφευκτα στην ενεργητική αντίσταση . Ψάξε λίγο στην ιστορία , παράτα την «Τατιάνα» και το champions league και ξεστραβώσου. Συγνώμη κιόλας . Αυτά σου τα λέω «πολίτη» μου γιατί υπάρχει περίπτωση να χρειαστεί να κοιμηθείς δίπλα σε οδοφράγματα ή πηγαίνοντας ένα πρωί στη δουλειά σου να τα δεις μπροστά σου . Εκεί δεν υπάρχει τηλεόραση .

Μπορείς να μας αποκαλέσεις «Αναρχικούς» , «Οικολόγους» , «Αυτονομιστές» , «Αντιεξουσιαστές» , «Ακτιβιστές» , «Ακροαριστεριστές» , «Αναρχοκομουνιστές» , «Μαλάκες Ουτοπιστές» ή ό,τι άλλο θέλεις . Φυσικά «όλοι αυτοί» δεν πρεσβεύουν τα ίδια πιστεύω . Ξέρω όμως πως μέσα στο μυαλό σου , «όλοι αυτοί» είναι ίδιοι . Δεν έχει καμία σημασία για μας . Αυτό που έχει σημασία , είναι να πείσουμε έστω και έναν άνθρωπο πως μπορεί να ζήσει χωρίς χωροφύλακες πάνω από το κεφάλι του . Μπορεί να αποφασίσει μόνος του για τη ζωή του μέσα από συλλογικές προσπάθειες και να μην παραδίδει τη ζωή του στα χέρια των «ειδικών». Η πολιτική δεν έχει «ειδικούς» , έχει μόνο γνώμες . Είμαστε όλοι υποχρεωμένοι να εφεύρουμε ένα είδος «πολιτικής» που να καταργεί την πολιτική της κυριαρχίας , αλλά και του αποκλεισμού από αποφάσεις που μας αφορούν . Αυτό για όλους «εμάς τους ίδιους» είναι κοινός τόπος .

Το αύριο είναι πάντα μία μέρα μετά . Μην το ξεχνάς αυτό . Η ελπίδα και η ενοχή πρέπει να πάψουν να αποτελούν σταθερά σημεία προσανατολισμού σου . Πρέπει να δημιουργήσεις καινούργιες βεβαιότητες . Ζήτα από τους «καθοδηγητές» σου να σε αντιμετωπίζουν γι’ αυτό που είσαι και να μην σε καταδικάζουν γι’ αυτό που κάνεις . Σταμάτα να δίνεις απαντήσεις και βρες τις κατάλληλες ερωτήσεις . Εξεγέρσου ενάντια στους κανόνες . Μπορείς να αγωνιστείς για μια νέα βεβαιότητα ώστε να βάλεις τελεία και παύλα στις καταπιεστικές αξιώσεις της παρούσας βεβαιότητας . Η «άφθαρτη αυθεντία» που προσδοκάς να διακηρύξει και να στηρίξει νέους κανόνες και νέες σταθερές , βρίσκεται μέσα σου . Μην την ψάχνεις στους πολιτικούς , στα κόμματα ή στους συνδικαλιστές αλλά ούτε και σε «εμάς» . Πάψε να είσαι «πολίτης» και απαίτησε να γίνεις Πολίτης. Κάποια στιγμή , οι γενιές που θα έρθουν , δεν θα ανεχθούν το ότι δεν έκανες τίποτε . Θα έχουν καταλάβει και θα σου φωνάξουν : «Ήσουν υπεύθυνος για την ιστορία σου» .         

Εργασία : Πυλώνας της αντιπροσώπευσης

          Η βιοποριστική εργασία αποτελεί θεμελιώδη αξία στη σύγχρονη κοινωνία , σε τέτοιο βαθμό που μπορεί να καθορίζει όχι μόνο τη ζωή αυτών που εργάζονται αλλά και αυτών που δεν εργάζονται . Ο ρυθμός της ζωής της εργάσιμης ημέρας έχει μεταμορφώσει σταδιακά όλους τους κοινωνικούς θεσμούς , όπως το σχολείο , την οικογένεια ή τον στρατό . Ζούμε σε μια κοινωνία που οι σχέσεις εργασίας ορίζονται από τρία βασικά σημεία : ευελιξία , κινητικότητα , επισφάλεια . Ευελιξία γιατί πρέπει οι εργαζόμενοι να προσαρμόζονται εύκολα και συνεχώς σε νέα καθήκοντα . Κινητικότητα γιατί πρέπει να αλλάζουν συνέχεια εργασία και επισφάλεια γιατί δεν υπάρχουν πλέον συμβάσεις που να εγγυώνται σταθερή και μακροχρόνια εργασία . Η εργάσιμη ημέρα στο σύνολό της ορίζεται χρονικά από μία απροσδιόριστη διαίρεση μεταξύ του εργάσιμου και του μη εργάσιμου χρόνου . Με δεδομένη πλέον την κατάργηση του οκταώρου , ένας εργάτης χρειάζεται πολύ περισσότερες ώρες να αφιερώσει στο χρόνο της εργασίας του συμπεριλαμβανομένου και του χρόνου μετακίνησης . Από την άλλη μεριά , βρίσκονται οι εργαζόμενοι στην «άυλη εργασία» .  Εδώ δεν έχουμε να παράγουμε ένα «πράγμα» , αλλά πρέπει να παράγουμε γνώση , επικοινωνία , πληροφορία , συναισθήματα κλπ. Η δημιουργία μιας ιδέας για μια διαφημιστική καμπάνια είναι κάτι που απασχολεί τους παραγωγούς της εικοσιτέσσερις ώρες την ημέρα με αποτέλεσμα ο πραγματικός χρόνος εργασίας να επεκτείνεται πολύ πέρα από το όποιο ωράριο . Ακόμα και στη γεωργία μπορούμε να δούμε πως οι άνθρωποι αναγκάζονται να δουλέψουν από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου , προκειμένου να προλάβουν . Να προλάβουν τι ; Όλοι θέλουν να «προλάβουν» και μπαίνουν σε έναν ασταμάτητο αγώνα δρόμου , που η γραμμή του τερματισμού μετακινείται συνεχώς μπροστά , όσο πλησιάζει ο δρομέας . Πρέπει να αρχίσουμε να αντιλαμβανόμαστε με διαφορετικό τρόπο τον «χρόνο» εργασίας μας .

          «Η δε βελτίστη πόλις ου ποιήσει βάναυσον πολίτην». (Αριστοτέλης , Πολιτικά , βιβλίο Γ΄, κεφ. 5 , 1278a, 8) Η μετάφραση της πρότασης αυτής είναι απλή : «η άριστη πόλη δεν θα δώσει το δικαίωμα του πολίτη στον “εργάτη”» . Μήπως ο Αριστοτέλης ήθελε να αποκλείσει τους εργάτες από το δικαίωμα του πολίτη ; Όχι βέβαια . Το συμπέρασμα αυτό μπορεί κάποιος να το εξαγάγει μόνο αν απομονώσει τη φράση αυτή από το υπόλοιπο κείμενο . Από τον ίδιο πληροφορούμαστε τον ορισμό του άριστου πολίτη στο κεφ. 13 του τρίτου βιβλίου των Πολιτικών : «ο δυνάμενος και προαιρούμενος άρχεσθαι και άρχειν προς τον βίον τον κατ’ αρετήν» . Μας λέει δηλαδή με απλά λόγια ότι πολίτη ονομάζουμε αυτόν που έχει τη δυνατότητα να κυβερνά και να κυβερνιέται . Ταυτόχρονα η πολιτική δεν μπορεί να νοηθεί παρά μόνο στην περίπτωση που η διακυβέρνηση εφαρμόζεται ανάμεσα σε ελεύθερους και ίσους , συνεπώς δεν χωρά καμία διάκριση μεταξύ κυβερνώντων και κυβερνώμενων . «Η δε πολιτική ελευθέρων και ίσων αρχή» (Α΄ βιβλίο , 7^ο κεφ. , 1255b , 21). Ακόμα και αν χρειαστεί σε ένα πρώτο στάδιο κάποιος να είναι κυβερνώμενος , αυτό γίνεται για να μάθει στη συνέχεια να κυβερνά, να μπορεί να συμμετέχει σε αυτήν την εναλλάξ διαδικασία . Όταν όμως ένας άνθρωπος είναι απόλυτα υποδουλωμένος στις βιοτικές του ανάγκες , σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ίσος ή ελεύθερος σε σχέση με κάποιον που δεν έχει βιοποριστικό πρόβλημα . Αυτό ακριβώς είναι που οι κατέχοντες την εξουσία , γνωρίζουν πολύ καλά .

           Δεν πρέπει να μας διαφεύγει το γεγονός ότι οι εργάτες –και όχι οι εργάτριες- απέκτησαν το δικαίωμα ψήφου μόλις τον 19^ο  αιώνα . Υπήρχαν δε , πάρα πολλές αντιδράσεις για το αν έπρεπε να έχουν αυτό το δικαίωμα οι «αγράμματοι» , οι φτωχοί , ή ο «λαός» , από πολλούς «πεφωτισμένους» φιλόσοφους και «διανοητές» . Στις σύγχρονες κοινωνίες , οι «αγορές» , δεν ενδιαφέρονται για την εργασία καθεαυτή , αλλά για την διατήρηση της εξουσίας και του ελέγχου μέσω αυτής . Ενδιαφέρονται για το «σύστημα» με το οποίο μπορούν να ελέγξουν την εργασία και κατ’ επέκταση το άτομο σε όλες τις πτυχές της ζωής του , δηλαδή να το ελέγξουν «βιοπολιτικά» . Ο έλεγχος αυτός , μετατρέπεται σε πειθαρχικό έλεγχο , εξαιτίας των πολύ λεπτών μηχανισμών ελέγχου όπως η παρατήρηση , τα συστήματα καταγραφής , ή η παρακολούθηση . Διαμορφώνεται με αυτόν τον τρόπο ένας μηχανισμός εξουσίας που θέλει να ελέγχει κατά κύριο λόγο τα άτομα και όχι την παραγωγή . Στόχος του , είναι να αποσπά από αυτά περισσότερο χρόνο και εργασία και όχι παραγωγή πλούτου. Ο χρόνος της ημέρας πρέπει να εξαντλείται αφιερωμένος στην εργασία και μαζί με αυτόν να εξαντλείται σωματικά και διανοητικά και ο ίδιος ο εργαζόμενος . Η παραγωγή πλούτου στις σύγχρονες κοινωνίες δεν χρειάζεται τόσο τους εργαζόμενους όσο πριν από είκοσι ή τριάντα χρόνια . Οικονομική πρόοδος σημαίνει λιγότερες θέσεις εργασίας , ενώ τεχνολογική πρόοδος σημαίνει αντικατάσταση όσο το δυνατόν περισσότερων εργαζόμενων από «σκεπτόμενα» λογισμικά .    

          Η προγραμματισμένη απασχόληση διέπεται από τρεις σημαντικές μεθόδους : τον καθορισμό του ρυθμού απασχόλησης , τον εξαναγκασμό σε καθορισμένες εργασίες , και την ρύθμιση των κύκλων επανάληψης . Ο μεγάλος αριθμός των εργαζόμενων , απαιτεί αυστηρότερη αστυνόμευση του χρόνου εργασίας , με στόχο να εξασφαλιστεί μεγαλύτερη ποιότητα . Ασταμάτητος έλεγχος , πίεση από τους επιστάτες , κατάργηση κάθε στοιχείου που μπορεί να αποσπάσει την αυτοσυγκέντρωση των εργαζόμενων από το έργο τους . Στην εργασία χρειάζεται το είδος του «ολοκληρωτικά ωφέλιμου χρόνου» . Όλες οι πράξεις χρειάζονται μία συγκεκριμένη χρονική ρύθμιση , ένα πρόγραμμα που να εξασφαλίζει αφ’ ενός τη διαμόρφωση της ίδιας της πράξης , αφ’ ετέρου τον έλεγχο εκ των έσω του τρόπου με τον οποίο εκτυλίσσεται σε όλες τις φάσεις της . Η αρχή της αυξανόμενης χρησιμοποίησης του χρόνου προβάλει σήμερα ως απαραίτητο συστατικό επιτυχίας σε όλα τα είδη εργασίας . Το αποτέλεσμά της όμως αποβαίνει μοιραίο για τους ίδιους τους εργαζόμενους . Αποσπά από τον εργαζόμενο όλες τις διαθέσιμες στιγμές του και από κάθε στιγμή την περισσότερο ωφέλιμη δύναμη . Έτσι ο εργαζόμενος δεν απασχολείται αλλά εξαντλείται , αφού το ζητούμενο είναι «το ανώτατο όριο ταχύτητας να φτάσει το ανώτατο όριο αποτελεσματικότητας» . Η εξάντληση , ως αποτέλεσμα του τρόπου διαχείρισης του χρόνου από το υπάρχον πολιτικό και οικονομικό σύστημα οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην ιδιωτικοποίηση των ατόμων , στην αποστασιοποίησή τους από τα κοινά αλλά κυρίως στην μη συμμετοχή τους σε αυτά .

         Η σημερινή κοινωνία , όπως όλες οι κοινωνίες , επιβάλλει θεμελιώδεις αξίες στα άτομά της , επηρεάζοντας όχι μόνο τα ίδια ως τέτοια , αλλά όλα τα πεδία του βίου τους . Είμαστε συνεπώς υποχρεωμένοι να λάβουμε υπόψη όλες ανεξαιρέτως τις αξίες αυτές αν θέλουμε να κρίνουμε όχι το πολίτευμα αλλά την κοινωνία μας ως δημοκρατική ή όχι . Αυτό που πρέπει να μας ενδιαφέρει είναι το να ορίσουμε την δημοκρατία ως είδος κοινωνίας και όχι μόνο ως είδος πολιτεύματος . Συνεπώς δεν μπορούμε να αποκλείσουμε από τη συζήτηση μας , αξίες οι οποίες επηρεάζουν καταλυτικά το πολίτευμα αυτής της κοινωνίας . Τέτοιες αξίες είναι η ιδιοκτησία , ο οικονομικός αναγωγισμός ή η εργασία που μας ενδιαφέρει στο παρόν κείμενο . Ο εργαζόμενος δεν μπορεί ποτέ να συμμετέχει στις κοινές υποθέσεις , επειδή το κύριο μέλημά του είναι το επάγγελμά του . Άρα δεν μπορούμε να τον χαρακτηρίσουμε πολίτη από τη στιγμή που δεν υπακούει στην διττή απαίτηση ως εναλλάξ κυβερνώμενου και κυβερνώντος . Δυστυχώς , αυτή είναι η αλήθεια.

          Η ουσιαστική ενασχόληση με τα δημόσια πράγματα είναι εντελώς ασύμβατη με μία ζωή που έχει ως αποκλειστική ενασχόληση την χρονοβόρα και εξαντλητική βιοποριστική εργασία για δύο κύριες αιτίες : α)η «ανάγκη» για εργασία η οποία πηγάζει από την ευελιξία, την κινητικότητα και την επισφάλεια που ανέφερα παραπάνω (οικονομικοί λόγοι) β)ο «αποπροσανατολισμός» που δημιουργείται από την «ανάγκη» . Γράφοντας «αποπροσανατολισμός» εννοώ πως το κύριο μέλημά μας είναι η προσπάθεια παραμονής μας στην εργασία ή η οικονομική μας ανέλιξη και όχι η συμμετοχή στη διαμόρφωση των νόμων που ορίζουν την παραμονή και την οικονομική ανέλιξη . Για να στρέψουμε όμως το βλέμμα μας εκεί , χρειάζεται ακριβώς το να έχουμε απόσταση από την ανάγκη και χρόνο για να σκεφθούμε . Να σκεφθούμε , όχι για να προτείνουμε κάτι , αλλά για να πιστέψουμε πως τελικά μπορούμε να σκεφθούμε πολιτικά . Από τη στιγμή που κάτι τέτοιο δεν είναι εφικτό , μοιραία αποδεχόμαστε υπόρρητα τον σταθερό και υπαρκτό διαχωρισμό σε κυβερνώντες και κυβερνώμενους , με αποτέλεσμα να υποτασσόμαστε στην νεωτερική και πάγια αρχή της αντιπροσώπευσης . Υποσυνείδητα , πιστεύουμε πως δεν υπάρχουν ίσες δυνατότητες για τη συμμετοχή όλων στη πολιτική ζωή . Αποτέλεσμα τούτου είναι να αφήνουμε την πολιτική στους λίγους «εργαζόμενους στην πολιτική» , τους επαγγελματίες της πολιτικής . Η αρχή της αντιπροσώπευσης , είναι κατεξοχήν αρχή αποκλεισμού των πολλών που δήθεν αντιπροσωπεύονται από τους λίγους .

   Τελειώνοντας , πιστεύω πως δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να υποστηρίξω περισσότερο την άποψή μου ότι η εργασία όπως είναι σήμερα διαμορφωμένη αποκλείει εκ των προτέρων τη συμμετοχή των εργαζόμενων στα κοινά και κυρίως στην πολιτική , από το να παραπέμψω στον Κορνήλιο Καστοριάδη :

          «Όταν ο Benjamin Constant υποστηρίζει[ …] ότι η σύγχρονη βιομηχανία κάνει αυτούς που εργάζονται σε αυτήν ανίκανους να ασχοληθούν με την πολιτική , και άρα είναι επιβεβλημένος ένας εκλογικός φόρος , το ερώτημα που τίθεται για μας είναι : θέλουμε τη σύγχρονη βιομηχανία όπως είναι και με τις υποτιθέμενες συνέπειές της , μεταξύ των οποίων η πολιτική ολιγαρχία , περί αυτού πρόκειται στην πραγματικότητα και αυτό άλλωστε συμβαίνει . Ή θέλουμε μια πραγματική δημοκρατία , μία αυτόνομη κοινωνία ; Στη δεύτερη περίπτωση θεωρούμε ότι η οργάνωση της σύγχρονης βιομηχανίας , και αυτή η βιομηχανία , δεν είναι ούτε φυσική αναγκαιότητα ούτε απόρροια της θείας θέλησης , είναι μία από τις συνιστώσες της κοινωνικής ζωής , την οποίαν καταρχήν πρέπει και μπορούμε να μετασχηματίσουμε με βάση τις πολιτικές και κοινωνικές μας βλέψεις και απαιτήσεις». (Κορνήλιος Καστοριάδης , Χώροι του ανθρώπου , σελ. 226-227.)