Για την Εργασία.

Εκπομπή αφιερωμένη κυρίως στην "Ηθική της Εργασίας"

Όχι άλλους τίτλους.

Πριν από μερικές μέρες , ο φίλος μου ο Γιάννης , τον οποίο εκτιμώ βαθύτατα γιατί ναι μεν έχει διαφορετικές απόψεις από τις δικές μου αλλά τις στηρίζει με επιχειρήματα , διάβασε σε ένα κείμενό μου ότι αποκαλώ τους περισσότερους Έλληνες , «νεοραγιάδες» . Μου σύστησε λοιπόν να μην είμαι τόσο επιθετικός και να κάνω περισσότερη υπομονή . Σκέφτηκα , ότι μάλλον έχει δίκιο . Ίσως μερικές φορές να γίνομαι ανυπόμονος και να θέλω να φτάσω στον προορισμό μου αποφεύγοντας το ταξίδι . Ίσως δεν έχω δίκιο που συνεχώς γκρινιάζω για αυτήν την ακινητοποίηση της κοινωνίας απέναντι στα δεινά που της προκαλούν οι κυβερνώντες της . Μήπως τελικά πρέπει να σκεφτώ από την αρχή τί είναι τελικά αυτή η επανάσταση που θέλω ; αν μέσα από τα χρόνια έχει αλλάξει μορφή και δεν το έχω αντιληφθεί ;

Πρέπει να παραδεχθώ ότι τις περισσότερες φορές η γκρίνια μου , είναι η γκρίνια ενός ανθρώπου που υποστηρίζει ότι οτιδήποτε λιγότερο από την ολοκληρωτική νίκη , είναι αποτυχία . Υποτιμώ συχνά κάποιες νίκες ορισμένων κοινωνικών κινημάτων που τελικά αποδεικνύονται πολύ ουσιαστικές . Σαφώς και δεν μπορούμε να εξαφανίσουμε όλους αυτούς που τρελαίνονται με την εξουσία και τον έλεγχο τον άλλων ανθρώπων , αλλά μπορούμε να τους απονομιμοποιήσουμε , να καταστρέψουμε ίσως τις αιτίες που τους δημιουργούν ή να πριονίσουμε αργά και σταθερά τις καρέκλες- θεσμούς , επάνω στις οποίες κάθονται . Αν κοιτάξουμε πίσω στην ιστορία μας , θα δούμε ότι το 1940 οι αντιστασιακοί δεν έγραφαν στους τοίχους "Κερδίσαμε" που είναι κάτι οριστικό . Έγραφαν "Δώδεκα παρά πέντε" , που σήμαινε ότι η νίκη είναι κάτι που δημιουργείται μέρα με τη μέρα , αργά και με υπομονή . Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε μέσα από μία προσπάθεια , δεν πρέπει να αποτελεί τον στόχο αλλά την πυξίδα βάση της οποίας θα κινηθούμε . Η ιστορία μας έδειξε ήδη ότι όταν ο στόχος είναι μία ολοκληρωτική ουτοπία , τότε μόλις φτάσεις πεθαίνεις . Έχει σημασία αν το μέρος που θα πεθάνεις λέγεται Γκούλανγκ ή Άουσβιτς ;

Πραγματική επιτυχία δεν αποτελεί το τέλος του ταξιδιού , αλλά η ίδια η προσπάθεια που καταβάλεις προκειμένου όχι μόνο να αρχίσεις το ταξίδι , αλλά να έχεις τη δύναμη να το συνεχίζεις και συνεχώς να αμφισβητείς την πορεία σου . Οι νίκες που καταφέρνει κανείς ενδιάμεσα είναι πολύ πιο σημαντικές από την τελευταία . Αν φτάσεις στο τέλος και το αποδεχθείς ως τέτοιο , τότε υποχρεώνεσαι σε έναν διαρκή συμβιβασμό , σε μία διαρκή συναίνεση . Δεν υπάρχει πλέον αμφισβήτηση . Τι είδος ανθρωπότητα θα ήμασταν όλους αυτούς τους αιώνες , αν οι άνθρωποι έλεγαν πάντοτε ναι σε όλα και συναινούσαν ευθέως με τις πρακτικές της εξουσίας τους ;

Οι άνθρωποι που προσκύνησαν βιαστικά και πρόωρα την καταναλωτική κοινωνία και τον νεοφιλελευθερισμό , προσπάθησαν και τελικά κατάφεραν να φτάσουν στο δικό τους τέλος . Έφτιαξαν τις περιοχές πολυτελείας , με τις τεράστιες μεζονέτες , τα γκαράζ για πέντε αυτοκίνητα , τους κήπους με το γκαζόν και τις πισίνες . Έβαλαν συνδρομητική τηλεόραση και απομονώθηκαν από τον ενοχλητικά "υπόλοιπο" κόσμο . Αυτό που στην πραγματικότητα έφτιαξαν δεν είναι τίποτε άλλο από ένα τείχος . Η ανασφάλεια για την ίδια τους την προσωπικότητα και τα ψυχολογικά κενά που δημιουργούνται από την συνεχή κατανάλωση , έφεραν τελικά τη δυστυχία και τον χωρισμό . Τον χωρισμό των ίδιων αυτών ανθρώπων μεταξύ τους . Μένουν απέναντι ο ένας από τον άλλο και δεν γνωρίζουν καν τα ονόματα των γειτόνων τους . Καμιά φορά όχι μόνο δεν γνωρίζουν αλλά ούτε αναγνωρίζουν τα παιδιά τους . Η πλήξη τους είναι τόσο μεγάλη που προσπαθούν να δημιουργήσουν τα αντίστοιχα "ισοδύναμα" προκειμένου να ανταπεξέλθουν . Αυτά τα επιβεβαιώνουν οι ίδιοι καθημερινά με τον τρόπο ζωής τους . Τελικά δεν ξέρω ποιος είναι ο ευτυχισμένος ή αν μπορεί να πραγματωθεί ποτέ ως έννοια η ευτυχία αφού είτε έχεις λεφτά είτε όχι κάποια στιγμή η δυστυχία θα σου χτυπήσει την πόρτα . Βέβαια , ίσως είναι καλύτερα όταν στη χτυπήσει να έχεις έναν καλό λογαριασμό στην τράπεζα , από το να μην έχεις τίποτε .   

Αν κάποιος ή κάποιοι μπορέσουν τελικά να δώσουν ζωή σε αυτό που ονειρεύονται , έστω και τοπικά , έστω και για λίγους , σημαίνει ότι σε αυτό που απέβλεπαν , πέτυχαν . Αν καταφέρουν κάποιοι , κάπου , να δημιουργήσουν μία αυτόνομη , δημοκρατική κοινωνία , τότε πέτυχαν . Το σημερινό παράδειγμα είναι οι Ζαπατίστας στα δάση της Λακαντόνα . Αν η κοινωνία που δημιούργησαν είναι δημοκρατική , ειρηνική , επιτρέπει την αμφισβήτηση στο δικό της δημιούργημα , ορίζει την ισότητα και την ελευθερία ως έννοιες αλληλένδετες και αλληλοεξαρτώμενες , τότε σε μία μικρή μεριά του πλανήτη υπάρχει μία αλλαγή. Μία πραγματική αλλαγή . Η επαναστατική διαδικασία δεν πρέπει να χρησιμεύει μόνο ως εργαλείο για πραγμάτωση μιας ιδέας , αλλά και ως παράδειγμα. Μέσα από αυτό το παράδειγμα μπορούμε να δούμε ότι υπάρχει ελπίδα οι άνθρωποι τελικά , σε πείσμα των καιρών , να ζήσουν όχι σε μία , αλλά σε πολλές διαφορετικές κοινωνίες .

Οι αλλαγές σε μια κοινωνία επέρχονται όχι μόνο με την επιβολή αλλά κυρίως με την έμπνευση . Αν θέλουμε να γλυτώσουμε από την εξουσία που κατασκευάζει την κοινωνία της «συναίνεσης στη δυστυχία» , πρέπει να παραδεχθούμε ότι δεν μπορούμε να την πολεμήσουμε ως ίσος προς ίσο , γιατί δεν είμαστε ίσοι . Δεν είμαστε ίσοι με την εξουσία που επιβάλει την συναίνεση . Είμαστε όμως , ίσοι με τη δυστυχία  . Η δυστυχία δεν κάνει διακρίσεις . Πρέπει να πολεμήσουμε τη δυστυχία, όπου και αν βρίσκεται . Αν για να το ξεκινήσουμε χρειάζεται να καταστρέψουμε τις βεβαιότητες και την τάξη , ας το κάνουμε .

 Για να πετύχουμε την αλλαγή πρέπει να παρακάμψουμε την ακίνητη τάξη του παρόντος . Να αρχίσουμε την προσπάθεια παράκαμψης χωρίς αναβολή . Να φτιάξουμε καινούργιους μηχανισμούς δημιουργίας και καταστροφής θεσμών και με εργαλείο αυτούς , να ανοίξουμε μόνοι μας τα μονοπάτια αυτά που θα οδηγούν στην μόνιμα κινούμενη αταξία του μέλλοντος . Μέσα μας υπάρχει η δυνατότητα απαξίωσης όλων των εκφράσεων της υπάρχουσας τάξης(order) . Να θεωρούμε πλέον ως απαξιωμένους όλους τους ναούς της , από τα μέγαρα μουσικής της και τα μεγάλα στάδιά της μέχρι το ναό της δημοκρατίας της . Από τους ολυμπιακούς της αγώνες μέχρι την παιδεία και την εργασία της . Από τους στρατευμένους της συνδικαλιστές και πολιτικούς , μέχρι τους προσκυνημένους διανοητές της . «Η νίκη θα ανήκει σε εκείνους που θα σπείρουν την αταξία χωρίς να την αγαπούν» λέει ο Ντεμπόρ . Και έχει δίκιο . Όχι άλλη τάξη , όχι άλλες βεβαιότητες . Η τάξη και οι βεβαιότητες μας οδηγούν κατευθείαν στο μόνο είδος συναίνεσης που όσο και να πολεμήσουμε δεν μπορούμε να αρνηθούμε : το θάνατο . Η εξουσία θέλει να πεθάνουμε ήσυχοι .

Αν θέλουμε πραγματικά να πολεμήσουμε τη δυστυχία πρέπει να επαναϊεραρχήσουμε τις αξίες μας και να πολεμήσουμε πρώτα την εκμετάλλευση . Να φτιάξουμε νέες επιθυμίες που να αφορούν το σήμερα . Όχι άλλο μέλλον . Μέσα στον αγώνα που θα οδηγήσει ο πόλεμος με τους ιδιοκτήτες της κοινωνίας , πρέπει να βρούμε από τώρα τα σχέδια νέων συνθηκών συμπεριφοράς , νέους ρυθμιστικούς κανόνες συμπεριφοράς που να έρχονται σε πλήρη αντίθεση με αυτούς που επιβάλει η εξουσία . Αυτούς τους κανόνες πρέπει να τους κάνουμε προπαγάνδα . Κανόνας πρώτος : η υπακοή πέθανε .

Όχι άλλες πορείες διαμαρτυρίας . Όχι άλλες απεργίες . Όχι άλλη διεκδίκηση οικονομικών κεκτημένων . Όλα αυτά είναι βεβαιότητες . Είναι οι σίγουροι τρόποι αντίδρασης , τους οποίους οι εξουσία με τους μηχανισμούς που διαθέτει , τους παίζει στα δάκτυλα . Οι καινούργιοι τρόποι αντίδρασης θα πρέπει να εμπεριέχουν ένα είδος δημιουργικής σιωπής . Αγνοούμε τις εντολές της εξουσίας και ξεκινάμε το ταξίδι της παράκαμψης . Δεν πηγαίνουμε στη δουλειά μας , αλλά δεν κάνουμε και απεργία . Αντί γι' αυτό είναι προτιμότερο να χτυπήσω την πόρτα του γείτονα και να τον γνωρίσω καλύτερα . Όχι πια μέσα στο σπίτι του , αλλά έξω από αυτό . Βάζω τις καρέκλες και το τραπέζι στο πεζοδρόμιο ή αν το πεζοδρόμιο είναι μικρό , τα βάζω στο δρόμο . Ο δρόμος είναι δικός μας . Με αυτόν τον τρόπο σταματάμε την κυκλοφορία καλώντας όλους όσους θέλουν να πάνε στη δουλειά τους , να καθίσουν και αυτοί μαζί μας να γνωριστούμε. Ίσως από περιέργεια και μόνο να καθίσουν . Να μιλήσουμε επιτέλους πρόσωπο με πρόσωπο και όχι μέσα από τις οθόνες των υπολογιστών. Ας σταματήσουμε να μαθαίνουμε για τον διπλανό μας μόνο μέσα από τις ειδήσεις  . Παύουμε να αναγνωρίζουμε τα μεγάλα εμπορικά κέντρα και τα μεγάλα super markets ως τους μόνους τόπους ζωής της κοινωνίας . Ότι χρειαστούμε μπορούμε να το αγοράσουμε από το κοντινό μας ψιλικατζίδικο . Ας δημιουργήσουμε νέες πειραματικές καταστάσεις της ζωής μας που να περιλαμβάνουν το σύνολο του βίου . Να καταστρέψουμε , έστω για ένα μικρό χρονικό διάστημα δύο ή τριών ημερών , οτιδήποτε δίνει ζωή σε αυτήν εδώ την κοινωνία , κόβοντας το οξυγόνο της : το χρήμα . Κλείνω την τηλεόραση , κλείνω το κινητό , κλείνω το internet . Η απόλυτη σιωπή . Για την εξουσία και την κοινωνία της , δεν υπάρχουμε . Δεν λειτουργεί τίποτε . Η εξουσία τις περισσότερες φορές σε τρομάζει επειδή την ακούς και τη βλέπεις . Αν τίποτε από τα δύο δεν συμβεί , για ένα μικρό χρονικό διάστημα έστω , θα κοιμάσαι ελεύθερος και όχι ήσυχος . Μπορείς να πάρεις όσα οικονομικά μέτρα θέλεις . Για τις επόμενες μέρες κανείς δεν θα σου δώσει σημασία. Οι πολίτες σου πλέον ταξιδεύουν . Όταν επιστρέψουν ελπίζουν να έχεις βάλει μυαλό γιατί αλλιώς θα ξαναφύγουν . Τα δακρυγόνα , το ξύλο , τα ΜΑΤ και οι στρατιώτες , είναι πλέον άχρηστα . Δεν μπορούν να με βρουν για να με χτυπήσουν . Και δεν μπορούν να με βρουν επειδή ξέρουν που βρίσκομαι . Είμαι παντού .

Όλα τα παραπάνω , που εγώ τα ονομάζω βιοπολιτική αποχή , μπορεί να μοιάζουν με ηλίθιες λέξεις ενός ονειροπόλου . Έτσι είναι . Ακόμα και εγώ που τα γράφω , τα διαβάζω ξανά και ξανά και αναρωτιέμαι τι είναι αυτά που λέω ;  Αν κλείστε όμως τα μάτια σας και φανταστείτε μία έρημη από ανθρώπους εξουσία τότε ίσως αναθεωρήσετε την άποψή σας . Η εξουσία το μόνο που πραγματικά φοβάται είναι το  κενό . Ας γίνει πρώτα όνειρο και μετά ίσως περάσει στη σφαίρα της πραγματικότητας .Φυσικά , όλες οι ιδέες είναι ευπρόσδεκτες και προφανώς υπάρχουν καλύτερες . Εγώ περιορίζομαι σε αυτές.

Η αντίληψη που έχουμε για την κοινωνία πρέπει να αλλάξει . Να πάψει να περιορίζεται εντός του στενού πλαισίου των θεσμών που η ίδια δημιούργησε , δηλαδή εμείς . Η κοινωνία είμαστε εμείς και μόνο μέσα από εμάς μπορεί να αλλάξει . Εμείς κάνουμε τους θεσμούς να υπάρχουν και να πραγματώνονται . Χρειάζεται να κατασκευάσουμε καινούργιους θεσμούς που να μην μπορεί να επέμβει η εξουσία και να τους αλλάξει . Η εξουσία δεν σε υποχρεώνει νομικά να δώσεις το παρόν στα μεγάλα εμπορικά κέντρα . Το κάνει μέσο ενός συγκεκριμένου τρόπου κοινωνικοποίησης που χρησιμοποιεί με την δική μας συναίνεση . Η αποχή από κάτι τέτοιο θα ήταν μία μικρή αλλά διόλου ασήμαντη νίκη . Όσο για τους εργαζόμενους σε αυτά , πιστεύω ότι τίποτε δεν θα γίνει αφού η αποχή αυτή δεν θα κρατήσει περισσότερο από τρεις μέρες . Άλλωστε , μην ξεχνάμε ότι και οι ίδιοι σε μία τέτοια περίπτωση δεν θα πάνε στη δουλειά τους . Απλά , το εμπορικό κέντρο δεν θα ανοίξει .

Πρέπει να μεταφέρουμε το φόβο στην εξουσία δείχνοντας τί είμαστε ικανοί να πετύχουμε όταν το θέλουμε και το αποφασίσουμε . Έχουμε τη δύναμη . Πρέπει να την προσανατολίσουμε προς τη σωστή κατεύθυνση . Ο πόλεμος κατά της φτώχειας για παράδειγμα , δεν κερδίζεται με περισσότερες φιλανθρωπίες . Χρειάζεται να πολεμήσεις τα αίτια που την γεννούν . Το βασικότερο αίτιο είναι η ίδια η μορφή αυτού του οικονομικού συστήματος που βασίζεται στην φτώχεια προκειμένου να αναπαραχθεί .

Αυτές οι ιδέες δεν είναι επαναστατικές , ίσως είναι απλά διαφορετικές . Δεν διεκδικώ την πατρότητα τους αφού τις έχω ακούσει από πολλούς πάντα μεταξύ σοβαρού και αστείου . Ας αφήσουμε λοιπόν το σοβαρό και ας πράξουμε το αστείο. Ο στόχος μου είναι να εξωθήσω τους ανθρώπους στην διαφορετική δράση , προκαλώντας τις ικανότητές τους , ώστε να «επαναστατικοποιήσουν» την ίδια τους τη ζωή . Ας δημιουργήσουμε δράσεις που να βιώνονται από τους ίδιους τους δράστες . Ας πάψουμε πια να είμαστε ένα παθητικό πλήθος . Δεν χρειάζεται να μας πει η εξουσία μέσω τον συνδικαλιστών της το πότε θα αγωνιστούμε . Παρακάμψτε τους συνδικαλιστές . Ο ρόλος των ανθρώπων της εξουσίας πρέπει συνεχώς να μικραίνει και την ίδια στιγμή να μεγαλώνει ο ρόλος των δραστών . Ας γίνουμε όλοι δράστες . Όσο περισσότεροι είμαστε , τόσο λιγότερους θα συλλαμβάνουν . Ο φόβος της αποτυχίας θα μεταφερθεί στην ίδια την εξουσία . Ας κάνουμε κατάληψη στους δρόμους και όταν με το καλό έρθει η αστυνομία ας φωνάξουμε όλοι μαζί : Εγώ είμαι ο δράστης . Έλα να με συλλάβεις .    

Αποχή : H δική μου παράκαμψη.

Είναι κάποιες στιγμές που έχω την αίσθηση ότι τίποτε δεν πρόκειται να αλλάξει. Ένας λαός που ξεχνά τόσο γρήγορα , όσο γρήγορα θυμάται όταν τον συμφέρει . Βλέπω στην TV όλους αυτούς που πηγαίνουν και χειροκροτούν τους «βιαστές» τους . Βλέπω ακόμα να υπάρχουν μέσω των ΜΜΕ κάτι τύποι σαν τον Σαμαρά ή τον Βενιζέλο . Βλέπω ένα «λαό» να ασχολείται ακόμα με το «τί» θα ψηφίσει . Έναν «λαό» που μυαλό δεν βάζει . Έναν «λαό» που αφού δεν μπορεί να βρει μία καινούργια ιδέα , ένα καινούργιο πρόταγμα , μοιάζει να επιστρέφει ψυχαναγκαστικά στις βεβαιότητες που τον καταδίκασαν στη στέρηση των όποιων δικαιωμάτων είχε . Ένας «λαός» που επειδή αδυνατεί να γεννήσει μία καινούργια ιστορία , επαναφέρει μέσα από το μπαούλο του την ίδια , παλιότερη ιστορία , προκειμένου να επιβεβαιώσει  την ύπαρξή του .

Μία κοινωνία που οι εξουσιαστές , τους οποίους η ίδια επέλεξε μέσα από ένα σύστημα που δεν της επιτρέπει κάτι άλλο , την εξαφάνισαν πολιτικά .Τώρα προσπαθεί μέσω του ίδιου συστήματος , των εκλογών , να αποδείξει στον εαυτό της , ότι μπορεί ακόμα να σκέφτεται προκειμένου να φτιάξει μία νέα πραγματικότητα . Όλη της η πραγματικότητα όμως περνά μέσα από τα φίλτρα των ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένων και των συμβάντων των τελευταίων τριών ετών που της έκαναν το καλό να ξυπνήσει πολιτικά για λίγο και να …αλλάξει πλευρό. Κάτι είναι και αυτό . Αδυνατεί να κατανοήσει όσα έχουν συμβεί , ίσως ζαλισμένη από τα απανωτά «σοκ» , αν δεχθούμε τη σωστή κατά την γνώμη μου θεωρία της Ναόμι Κλέϊν , ίσως όμως και εξαιτίας της ανυπαρξίας των απαιτούμενων νοητικών εργαλείων για μια τέτοιου είδους κατανόηση . Την ίδια στιγμή δεν μπορεί να κοιτάξει μπροστά , τί θα κάνουν αυτοί που πρόκειται να εκλέξει; Γιατί θα τους εκλέξει . Αυτό είναι το σίγουρο.

Τι ακριβώς συμβαίνει ; Μήπως βιώνουμε μία κατάσταση διαρκούς επανάληψης ; Είμαστε υποχρεωμένοι να παίξουμε ξανά το ίδιο έργο , αφού όποιο σενάριο και να σκεφτούμε έχει ήδη υλοποιηθεί . Αυτή την περίοδο βιώνουμε μία απροσδιόριστη αναπαραγωγή ιδανικών , ονείρων ή ιδεολογιών που υπήρχαν πάντοτε πίσω μας αλλά πρέπει εμείς  να τα αναπαράγουμε τώρα . Και αυτό κάνουμε . Μόνο που τώρα δεν τολμάμε να το κάνουμε παντελώς αδιάφορα , όπως στο παρελθόν. Αυτό που ζητάμε είναι πάλι …η απελευθέρωση μέσω της ιδέας των εκλογών . Μία απελευθέρωση όμως που είναι σίγουρο ότι θα χαθεί αμέσως μόλις κλείσουν οι κάλπες , όπως ακριβώς έχει γίνει όλες τις προηγούμενες φορές.

Πολύ  συχνά , όταν η ιδέα χάνει την πραγματική της έννοια , την αξία της , την ουσία της ή τον σκοπό της , εισέρχεται σε μία φάση επ’ άπειρον αυτοαναπαραγωγής . Τα πράγματα εξακολουθούν να λειτουργούν παρόλο που η ιδέα τους έχει εκλείψει . Εξακολουθούν να λειτουργούν μέσα σε μία πλήρη αδιαφορία για το ίδιο τους το περιεχόμενο . Έτσι , ενώ η ιδέα του «πολιτικού» έχει εκλείψει εδώ και χρόνια με πλήρη ευθύνη των πολιτικών και των συνενόχων τους ΜΜΕ , η πολιτική συνεχίζεται κομίζοντας μία πλήρη αδιαφορία όχι μόνο για το ίδιο της το διακύβευμα , αλλά για το αν η ίδια έχει κάποιο διακύβευμα . Όταν το κάθε τι είναι πολιτικό , τίποτε δεν είναι πολιτικό , η ίδια η λέξη δεν έχει πια νόημα . Η ιδέα των εκλογών έχει μεγάλη σημασία όταν αυτές γίνονται σε ένα δημοκρατικό καθεστώς . Αντίθετα , σε ένα ολιγαρχικό καθεστώς όπως αυτό που υπάρχει σήμερα , οι εκλογές χάνουν το νόημά τους . Χρησιμοποιούνται ως μία διαδικασία κατευνασμού της οργής των ανθρώπων και συγκάλυψης της ευθύνης όλων . Πολιτικών και «πολιτών» .   

Τίποτε ουσιαστικό δεν γίνεται κατανοητό , επειδή σημαντικότατες έννοιες όπως της ευθύνης ή της αντικειμενικής αιτίας , έχουν εντελώς εξαφανιστεί . Τα ΜΜΕ φρόντισαν και γι’ αυτό . Αντιστρέφουν εντέχνως τις θέσεις του θύματος και του δήμιου . Οι εκλογές θα τοποθετήσουν το λαό στη θέση του δήμιου των πολιτικών , αλλά… εικονικά . Αυτό ακριβώς κάνουν τώρα . Προσπαθούν να πείσουν ότι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στην επιλογή αφού υπάρχουν «πολλές» επιλογές . Είναι όμως οι δικές τους προκατασκευασμένες επιλογές , γεννημένες από τα σπλάχνα του ίδιου συστήματος . Προσπαθούν να αλλάξουν την εικόνα των πολιτικών για να απομακρύνουν την πραγματικότητα των αποτελεσμάτων της πολιτικής τους . Ο «λαός» θα γίνει δήμιος του εαυτού του , μέσω της «συλλογικής ευθύνης» . Μετά , ποιος θα δώσει αμνηστεία σε ποιον και ποιος θα καταδικάσει ποιον , όταν όλος ο «λαός» είναι ένοχος ; Η ευθύνη θα φύγει από τους πραγματικά υπεύθυνους και θα έλθει στα κεφάλια των ανθρώπων που ψήφησαν . Εδώ υπάρχει ένα μικρό κόλπο που θέλουν να κάνουν μέσω των εκλογών : όσο περισσότερο παύει να υπάρχει η ευθύνη, τόσο περισσότερο τείνει στο να μην υπήρξε ποτέ!!Όσο περισσότερο τους επιτρέπουμε να λένε ότι έπραξαν το καθήκον τους , τόσο περισσότερο κινδυνεύουμε μετά από δέκα χρόνια να βρεθούμε ως «λαός» υπόλογοι όχι μόνο στους ίδιους μας τους εαυτούς , αλλά στα ίδια τα παιδιά μας , αφού εμείς θα έχουμε επικροτήσει αυτά που έγιναν αλλά και αυτά που θα γίνουν . Αδιαφορώντας για τη μνήμη , αδιαφορούμε και για την ιστορία , ξεχνώντας ότι ιστορία δεν είναι μόνο το παρελθόν αλλά και το μέλλον .

Ίσως έλθει μία μέρα που θα αναρωτηθούμε αν όντως είχε ευθύνη ο Παπανδρέου ή ο Παπακωνσταντίνου . Δεν θα μπορούμε να εντοπίσουμε τον υπεύθυνο γιατί δεν υπάρχει υπεύθυνος . Υπεύθυνο είναι το «σύστημα» που γεννά τέτοιους ανθρώπους . Είναι άχρηστο να καταδικάσεις έναν δύο ή δέκα από αυτούς , τη στιγμή που με την ψήφο σου αναπαράγεις το σύστημα που τους εξέθρεψε . Μην ξεχνάμε ότι πριν από τριάντα χρόνια περίπου καταδικάσαμε τους υπεύθυνους της χούντας και σήμερα ζούμε μία χούντα ξανά .Το έγκλημα που έκαναν πέρασε στο επίπεδο του μύθου γιατί εντέχνως δόθηκε  τέλος στην ιστορική του πραγματικότητα . Σήμερα υπάρχουν  άνθρωποι που πιστεύουν ότι τίποτε δεν έγινε στο Πολυτεχνείο και ότι όλα αυτά είναι δημιουργήματα της φαντασίας της αριστεράς . Το πραγματικό νόημα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου χάθηκε μέσα στον λαβύρινθο των αποτυχιών της γενιάς του , σε όλα τα επίπεδα .  

Ο νεοφιλελευθερισμός είναι επικίνδυνος από μόνος του . Περισσότερο επικίνδυνη όμως είναι η παθολογική αναπαραγωγή ενός καταστροφικού παρελθόντος . Η συμμετοχή σε αυτή τη διαδικασία μέσω της ψήφου , σε καθιστά ενεργό συντελεστή και οιονεί συνένοχο . Από την άλλη πλευρά , η άρνηση είναι το εύκολο . Αυτός είναι και ο λόγος που τόσοι πολλοί στέκονται απέναντι από την κυβέρνηση και το μνημόνιο . Η άρνηση από μόνη της μπορεί να ενώσει , και ενώνει μέσω της «αρνητικής ψήφου». Μπορείς σήμερα να συναντήσεις στα ίδια κόμματα από αριστερούς πατριδοκάπηλους μέχρι ακροδεξιούς αντικομουνιστές . Όλους αυτούς τους ενώνει μία αδιαφοροποίητη δύναμη της άρνησης. Μπορούν να αρνηθούν τα πάντα . Κυρίως όμως μπορούν να απορρίψουν οποιοδήποτε πρόταγμα τους ξεπερνά . Αυτός είναι και ο λόγος που απορρίπτουν την αποχή. Συνειδητή αποχή από τις εκλογές δεν σημαίνει αποχή από την πολιτική αλλά ούτε και αδιαφορία για ό,τι συμβαίνει . Το αντίθετο . Σήμερα , η άρνηση είναι καθορισμένη , το πρόταγμα όχι . Η συνειδητή αποχή αποτελεί κομμάτι της «βιοπολιτικής» αποχής . Η «βιοπολιτική» αποχή ή «κοινωνική» αποχή , είναι ένα είδος διαμαρτυρίας κατά τη διάρκεια του οποίου οι συμμετέχοντες απέχουν από όλες αυτές τις πρακτικές που δίνουν ζωή σε αυτό το είδος κοινωνίας . Δεν είναι όμως αυτό το θέμα μας τώρα .

Δεν είναι λύση το να δώσει κάποιος την ψήφο του στην αριστερά ή σε κάποιο μικρό κόμμα προκειμένου να μην πάρουν αυτοδυναμία τα δύο αστικά «μικρομέγαλα» πλέον κόμματα . Η αριστερά με τα κόμματά της , στήριξε το μνημόνιο . Μιλώ βέβαια για τις ηγεσίες των κομμάτων της αριστεράς και όχι για τους οπαδούς τους  . Το έκανε έμμεσα , από τη στιγμή που στο πρώτο κιόλας μνημόνιο δεν αποχώρησε από τη βουλή καταγγέλλοντας τήν τότε διαδικασία και την κατάλυση του Συντάγματος . Κανένα αριστερό κόμμα δεν κινήθηκε εναντίον του υπάρχοντος διαδικαστικού επί της ουσίας . Είναι άλλο πράγμα το «καταγγέλλω» και άλλο πράγμα το «στηρίζω την καταγγελία μου με πράξεις» . Μπορεί ο Τσίπρας να αποκαλούσε τον Βενιζέλο «Συνταγματάρχη» , αλλά όχι μόνο δεν έφυγε ποτέ από τη βουλή αλλά πήγε να συγχαρεί και τον Παππαδήμο όταν ανέλαβε την πρωθυπουργία αναγνωρίζοντας μία διορισμένη κυβέρνηση . Γιατί δεν αποχώρησαν ποτέ από την βουλή τα κόμματα της αριστεράς , αφού η κυβέρνηση λειτουργούσε ως «χούντα» , όπως έλεγαν και οι ίδιοι ; Επειδή τα σημερινά αριστερά κόμματα , ζουν και τρέφονται από τον νεοφιλελευθερισμό!!Χωρίς αυτόν δεν θα υπήρχαν . Και δεν θα υπήρχαν επειδή αδυνατούν να συλλάβουν και να παρουσιάσουν στους ανθρώπους μία «άλλη» κοινωνία . Οι μισή αριστερά είναι προσκολλημένη σε ένα αποτυχημένο μοντέλο και η άλλη μισή παλεύει για έναν «ανθρώπινο καπιταλισμό» . («Ανθρώπινος καπιταλισμός» : Εδώ μπορείς να γελάσεις)

Η βασική ικανότητα του νέου Έλληνα είναι η μεταβίβαση ευθηνών δικαιολογώντας πάντοτε πρωτίστως τον εαυτό του . Αυτό που χρειάζεται από εδώ και μπρος είναι ο «εσωτερικός διάλογος» . Ένας διάλογος που πρέπει καθένας από εμάς να κάνει με τον εαυτό του. Είναι αναγκαίο να πάψουν οι πρόχειρες και βολικές απαντήσεις . Τη θέση τους πρέπει να πάρουν οι δύσκολες και άβολες ερωτήσεις . Τί δημοκρατία θέλουμε ; Τη δημοκρατία του πεζοδρομίου , όπου το δίκιο της συντεχνίας είναι δίκιο του κράτους και επιβάλλεται διά των κομμάτων; Θέλουμε η ελευθερία να μας παρέχεται ως κοινωνικό αγαθό ή πρέπει να κερδίζεται μέσα από την ατέρμονη προσπάθεια για αυτονομία ; Θέλουμε μία πολιτική της παροχής ασφάλειας και του «εύ ζήν» ή το δικαίωμα στη συμμετοχή για τη δημιουργία ή την ακύρωση των θεσμών ;

Αυτά είναι κάποια από τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν ταυτόχρονα από «πολίτες» και πολιτικούς . Δεν είναι καινούργια . Το γνωρίζω καλά αυτό , όπως το γνωρίζουμε όλοι μας . Γιατί όμως δεν τα έχουμε απαντήσει εδώ και τόσα χρόνια ; Επειδή μπροστά από τις απαντήσεις ορθώνεται το τείχος του συμφέροντος . Οι πολιτικοί και οι κατασκευασμένοι «πολίτες» τους , ενώνονται με την πιο δυνατή κόλλα που εντέχνως ονομάζεται σχέση …πελατειακή . Στην πραγματική δημοκρατία δεν υπάρχει κανενός είδους σχέση μεταξύ πολιτικού και πολίτη . Αυτό συμβαίνει επειδή δεν υπάρχει «πολιτικός» , υπάρχει μόνο Πολίτης . Ο διαχωρισμός αυτός είναι εφεύρημα των σύγχρονων κοινωνιών , προκειμένου να μπορεί η εξουσία εντέχνως να αποκλείει από όλες τις σημαντικές αποφάσεις το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Έτσι , προκειμένου να αποφύγει τις συγκρούσεις , έδωσε την ονομασία «πολίτης» σε όλους αυτούς που άφησε έξω από τις «δημοκρατικές διαδικασίες» . «Πολίτη» ονομάζουν τον βιομήχανο που στηρίζει και στηρίζεται από τα κόμματα , αλλά «Πολίτης» ονομάζεται και ο άστεγος που ζει και κοιμάται κάτω από γέφυρες . Και οι δύο έχουν τα ίδια «δημοκρατικά δικαιώματα» . Ο βιομήχανος αν θέλει μπορεί να κοιμηθεί κάτω από τη γέφυρα . Είναι «δημοκρατικό δικαίωμα» . Μία αξιακά κατεστραμμένη κοινωνία θα στηρίξει ένα αξιακά κατεστραμμένο πολιτικό σύστημα και αντίστροφα .

Επίλογος.

Γεννήθηκα , μεγάλωσα και συνεχίζω να ζω σε μία κοινωνία που η εξουσία της , με παρέκαμπτε πάντοτε όταν επρόκειτο να πάρει μία απόφαση για τη ζωή , τη δική μου. Το μοναδικό δικαίωμα που μου παρέχει είναι το να αποφασίσω ποιος θέλω να με κυβερνήσει . Έ, λοιπόν , αποφάσισα ότι δεν θέλω να με κυβερνά κανείς . Για άλλη μία φορά θα παρακάμψω εγώ το σύστημα . Πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν μόνοι τους να αυτοκυβερνηθούν και να λύσουν τα προβλήματα μέσω της συλλογικότητας και της αλληλεγγύης . Αυτό ίσως είναι ένα όνειρο για κάποιους , μια ουτοπία . Ακόμα όμως και όταν δεν μπορείς να πραγματοποιήσεις ένα όνειρο δεν σημαίνει ότι πρέπει να το παρατήσεις . Αισθάνομαι ότι έχω υποχρέωση να παρακάμψω αυτό το καραγκιοζιλίκι που ονομάζεται «εκλογές» . Κάποτε το έκανα γιατί ήμουν ηλίθιος και πίστευα ότι το να ασχολείσαι με την πολιτική ήταν χάσιμο χρόνου . Αυτό με είχαν μάθει .Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια το κάνω επειδή έμαθα την άμεση δημοκρατία και έκτοτε πιστεύω σε αυτή . Θεωρώ ότι πριν από οποιεσδήποτε εκλογές προέχει το να ζητήσουμε να αλλάξει το Σύνταγμα. Αν η μεγάλη πλειονότητα των ψηφοφόρων αυτής εδώ της χώρας δεν πάει να ψηφήσει , ζητώντας ταυτόχρονα αλλαγή του Συντάγματος , θα είναι εξαιρετικά δύσκολο να σταθεί οποιαδήποτε κυβέρνηση έχοντας ως νομιμοποίηση τις ψήφους των λίγων κομματόσκυλων .

Γνωρίζω ότι η άποψή μου δεν έχει καμία βαρύτητα και ότι αυτό το κείμενο θα περάσει απαρατήρητο όπως και τόσα άλλα . Δεν ονομάζομαι Μάϊκλ Άλμπερτ , ούτε Νόαμ Τσόμσκι , ούτε Ζίγκμουντ Μπάουμαν , ούτε τίποτε από αυτά . Αν είχα κάποιο από αυτά τα ονόματα , οι απόψεις μου θα εκλαμβάνονταν διαφορετικά .  Όμως δεν γράφω το κείμενο για να πείσω και άλλους να μην πάνε να ψηφήσουν . Το γράφω για να έχω μία απόδειξη απέναντι στο παιδί μου πρώτα , στον  εαυτό μου έπειτα αλλά και απέναντι σε όλους , ότι ακόμα και σε μία δύσκολη περίοδο για την κοινωνία και τους ανθρώπους της , αποφάσισα να παραμείνω πιστός στις αρχές και τα ιδεώδη της άμεσης δημοκρατίας , της μοναδικής δημοκρατίας . Δεν μπορώ να στηρίξω ένα σύστημα που ζει από τη φτώχεια , την ανισότητα και τον κοινωνικό αποκλεισμό των ανθρώπων που υποτίθεται ότι προστατεύει . Δεν μπορώ να στηρίξω ένα κοινωνικοπολιτικό σύστημα που έχει τον πόλεμο , την πείνα και τις δολοφονίες αθώων ανθρώπων ως βασικό μέσο ανάπτυξης και πλουτισμού μερικών προνομιούχων. Δεν μπορώ να στηρίξω ένα σύστημα που επιτρέπει σε μερικές οικογένειες να εξουσιάζουν έναν ολόκληρο πληθυσμό . Δεν μπορώ να στηρίξω ένα σύστημα που το μόνο που μου επιτρέπει είναι το να αποφασίζω ποιος θα αποφασίζει για μένα . Ένα σύστημα που με κοροϊδεύει , λέγοντάς μου ότι ενώ δεν καταλαβαίνω από πολιτική , μπορώ να καταλάβω ποιος καταλαβαίνει και… να τον ψηφήσω .

Όσο και αν φανεί παράξενο , μέσα μου εύχομαι να κάνω λάθος . Εύχομαι να κάνουν λάθος όλοι όσοι συνειδητά δεν θα πάνε να ψηφήσουν . Αυτό που επιζητώ , είναι η δημιουργία μιας αυτόνομης κοινωνίας . Αν κάτι τέτοιο μπορεί να έρθει μέσα από εκλογές , καλώς να ορίσει και θα το στηρίξω με όλες μου τις δυνάμεις . Ποτέ μου δεν διεκδίκησα το «αλάθητο» και ούτε έχω σκοπό να το κάνω . Ως τότε όμως , θα πορεύομαι έχοντας ως οδηγώ μου τη φράση του Κορνήλιου Καστοριάδη : "Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την ιστορία του"

Ακολουθώντας την λογική της παράκαμψης.

παράκαμψη η (ουσιαστικό) [ ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΑ :παρακαμ (παρακάμπτω) -ψη]

1. το προσπέρασμα κάποιου σημείου του κύριου δρόμου από άλλο δευτερεύοντα δρόμο
2. (μτφ.) η αποφυγή, η υπερνίκηση εμπόδιων ή δυσκολιών με τέχνασμα ή επιτηδειότητα.

 Τα τελευταία δύο χρόνια , αυτό που έχουν καταφέρει , από τη μία η ανοχή των ανθρώπων και από την άλλη οι πολιτικοί αυτής της χώρας , είναι το να την οδηγήσουν στο μονοπάτι της καταστροφής . Όχι οποιασδήποτε καταστροφής , αλλά σε μία καταστροφή που δεν θα αφήσει πίσω της ούτε έναν για να την καταγράψει . Δεν θα υπάρξει κανείς , όχι από ανικανότητα ή εξαφάνιση , αλλά από φόβο .Κατέληξα σε αυτό το συμπέρασμα βλέποντας τους ανθρώπους της να μην λένε με κανέναν τρόπο να αντλήσουν διδάγματα από το κοντινό παρελθόν και πολύ περισσότερο να εφαρμόσουν αυτά τα διδάγματα .

Μόνο σε ένα σύστημα όπως αυτό της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας , θα μπορούσαν οι πληρεξούσιοί της να είναι ταυτόχρονα εκλεγμένοι αλλά και αυτόκλητοι! Με την διπλή αυτή ιδιότητα αποφάσισαν ότι η διάλυση της κοινωνίας συνιστά αναγκαία συνθήκη για την περεταίρω επιβίωσή της . Αυτού του είδους η "διάλυση" όμως δεν αφορά ολόκληρη την κοινωνία αλλά ένα μεγάλο κομμάτι  της , αφήνοντας ανεπηρέαστο τον επίλεκτο πληθυσμό. Συνεπώς δεν πρέπει να μας προκαλεί καμία έκπληξη η καλπάζουσα ανισότητα . Δεν είναι μία παρενέργεια ενός λανθασμένου εγχειρήματος του κατά τα άλλα υγιούς συστήματος . Είναι ουσιώδες τμήμα μιας ανθρώπινης σύλληψης που αφορά την ανθρώπινη ευτυχία και την άνετη διαβίωση .

Όμως , η ευτυχία και η άνετη διαβίωση μπορούν να κατανοηθούν μόνο ως προνόμια ακατάλληλα για το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού . Το πράγμα είναι απλό : ο φτωχός κινδυνεύει . Ο άνεργος κινδυνεύει . Ο άστεγος κινδυνεύει . Ο χαμηλόμισθος , αισθάνεται εν δυνάμει άνεργος , άρα και αυτός κινδυνεύει . Όλοι "αυτοί", μονίμως αποκλείονται και κατά συνέπεια , παρακάμπτονται από το σύστημα εντός του οποίου διαβιούν και με τη σειρά τους , παρακάμπτουν . Παρακάμπτουν το αποτέλεσμα των εντολών του συστήματος , αλλά όχι τις εντολές . Παρακάμπτουν την προσβολή , την ταπείνωση , την αφαίρεση της αξιοπρέπειάς τους . Δεν γνωρίζουν άλλο φάρμακο για τις θανάσιμες συνέπειες τής παράκαμψης εκτός από άλλη μία... παράκαμψη ."Παρακάμπτω το γεγονός της μη καταβολής των χρημάτων που δικαιούμαι , και αποφασίζω να ζήσω με λιγότερα . Αν μου τα μειώσουν κι άλλο θα το παρακάμψω και θα ζήσω με ακόμα λιγότερα . Ελπίζω να μη δω χειρότερα γιατί φοβάμαι τα χειρότερα ". Η ελπίδα και ο φόβος σε καθιστούν έρμαιο των ορέξεων των αυτόκλητα εκλεγμένων αντιπροσώπων σου . Χωρίς να το καταλάβεις γίνεσαι θύμα της διατήρησης της τάξης και της οικονομικής προόδου , δύο ανθρώπινων εγχειρημάτων που επανειλημμένα προσκύνησες . Ο φόβος και η ελπίδα σε υποχρεώνουν να παρακάμψεις το γεγονός ότι οι αυτόκλητοι σωτήρες σου , σε θεωρούν υπεύθυνο για το κακό που σε βρήκε .Όσο μεγαλύτερη ευθύνη έχεις για το κακό, τόσο λιγότερο άξιος είσαι να αναλάβεις ο ίδιος να το διορθώσεις . Τελικά , παρακάμπτεις το γεγονός ότι δεν αποφασίζεις για τίποτε . Γράφω "παρακάμπτεις" γιατί είμαι σίγουρος ότι πλέον ό,τι κάνεις το κάνεις εν γνώση σου . Ανήκεις στο b  δηλαδή "η αποφυγή, η υπερνίκηση εμπόδιων ή δυσκολιών με τέχνασμα ή επιτηδειότητα" .Σου ορίζουν μία μέρα κάθε τέσσερα χρόνια , κατά την οποία σου επιτρέπουν να παίξεις το παιχνίδι των "multiple choice" , των πολλαπλών επιλογών . Σου θέτουν την ερώτηση "ποιος θέλεις να αποφασίζει για σένα ;" , βάζοντας από κάτω έτοιμες απαντήσεις . Εσύ πηγαίνεις και σημειώνεις την σωστή κατ' εσέ απάντηση. Έχεις έτοιμη για άλλη μία φορά την "σωστή απάντηση" . Όμως σου ξεφεύγει πάλι η σωστή ερώτηση : Μέχρι πότε θα αποφασίζουν άλλοι για μένα ;

Οι ελπίδες των ανθρώπων για περίπου έναν αιώνα συντηρούνταν με την ιδέα ότι οι ίδιοι μπορούσαν να επέμβουν στα πολιτικά ή κοινωνικά δρώμενα βασιζόμενοι στο ότι οι κάτοχοι του κεφαλαίου και οι πολιτικοί , τους είχαν ανάγκη εξαιτίας της εργασίας τους ή της ψήφου τους , αντίστοιχα . Το κεφάλαιο δεν ήταν τίποτε χωρίς την εργασία και οι κάτοχοι των κυβερνητικών θέσεων έπρεπε να επανεκλεγούν προκειμένου να κρατήσουν τη θέση τους . Υπήρχε είναι η αλήθεια ένα είδος αλληλεξάρτησης που δημιουργήθηκε μέσα από θεσμικές ρυθμίσεις των καπιταλιστικών κοινωνιών . Σήμερα τα πράγματα έχουν εντελώς αλλάξει . Ζώντας εντός της παγκοσμιοποίησης , είμαστε υποχρεωμένοι να παραδεχθούμε ότι η τεχνολογία έχει καταφέρει να συμπτύξει το χώρο και το χρόνο με αποτέλεσμα την ταχύτατη μετακίνηση των κεφαλαίων από χώρα σε χώρα , καθιστώντας άχρηστο έναν τεράστιο αριθμό εργατών . Εκεί που κάποτε ο εργοδότης ανησυχούσε , σήμερα ο εργάτης είναι αυτός που τρέμει μπροστά στον απεριόριστο αριθμό εργατών που είναι έτοιμοι να τον αντικαταστήσουν και μάλιστα με λιγότερο κόστος για τον εργοδότη . Αντίστοιχα , οι πολιτικοί δεν έχουν πλέον και τόση μεγάλη ανάγκη την ψήφο των ανθρώπων , αφού αυτοί που κατέχουν τις σημαντικότερες θέσεις σε μία κυβέρνηση , απλά διορίζονται .

Είναι όμως πραγματικά έτσι ; Όντως βρισκόμαστε σε μία εποχή που οι άνθρωποι είναι ανήμποροι να αντιδράσουν απέναντι στο κεφάλαιο ή τις αγορές ; Δεν μπορούν να αντισταθούν στις πολιτικές πρακτικές ; Η αλήθεια είναι ότι έστω και τυπικά , ακόμα οι εργοδότες χρειάζονται εργάτες και οι πολιτικοί  χρειάζονται ψηφοφόρους . Αυτή είναι όμως η μισή αλήθεια . Η άλλη μισή είναι το γεγονός ότι έχουν αλλάξει σε μεγάλο βαθμό οι στρατηγικές με τις οποίες αντιμετωπίζουν οι εργοδότες τους εργάτες και ο τρόπος που επηρεάζουν οι πολιτικοί τους ψηφοφόρους , εξαιτίας κυρίως των ΜΜΕ . Η "ορθά σκεπτόμενη κοινή γνώμη" των θεατών που από την εξουσία ορίζονται ως επίλεκτος πληθυσμός , ταυτίζεται με τις απόψεις τού προδιαγεγραμμένου θεάματος που προσφέρουν οι τεχνοκράτες των ΜΜΕ και θαυμάζουν το περιεχόμενο των προγραμμάτων που βάζουν τη χώρα όχι μόνο σε οικονομική αλλά και σε κοινωνική πειθαρχία .Εδώ τίθεται τώρα το ερώτημα : Οι άνθρωποι έχουν καταλάβει ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει άρδην και είναι πολύ πιο σοβαρά από την περικοπή ενός μισθού ;

Η εξουσία την οποία επιτυχώς σκέφτεσαι να υποστηρίξεις ρίχνοντας την ψήφο σου , έχει κάνει ένα πολύ έξυπνο τρικ προκειμένου να απαλλαγεί από τις ευθύνες της .Παρέκαμψε τους "πολίτες" της αντικαθιστώντας την "ευθύνη για" με την "ευθύνη σε". Την ευθύνη για τον τραγικό αντίκτυπο των πράξεών της απέναντι στους "πολίτες" της που είναι το αντικείμενό της , με την ευθύνη απέναντι στους δανειστές της , που είναι ο εντολέας της .Το ίδιο ακριβώς κάνεις και εσύ . Αντικαθιστάς τον αντίκτυπο των πράξεών σου απέναντι στη συλλογικότητα με την ευθύνη που έχεις απέναντι στον εαυτό σου και στους δικούς σου ανθρώπους , που λειτουργούν ως εν δυνάμει εντολείς . "Έχω οικογένεια να θρέψω" είναι η κλασσική ατάκα που χρησιμοποιούν όλοι ανεξαιρέτως οι βολεμένοι , μέχρι να περιέλθουν και αυτοί στην κατάσταση του απόβλητου . Από εκείνη τη στιγμή και μετά για όλα φταίει το σύστημα .

 Έχουμε πλέον περάσει σε μία εποχή που οι άνθρωποι ή οι "λαοί" αν θέλουμε να το πούμε και έτσι , δεν έχουν κανένα είδος εξουσίας που να τους επιτρέπει να αντιμετωπίσουν ισότιμα την οικονομική ολιγαρχία από την οποία κυβερνώνται . Οι εργατικές αλλά και οι πολιτικές στρατηγικές που δημιουργήθηκαν κατά την βιομηχανική εποχή , έχουν πλέον υπονομευθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό . Αφ' ενός μεν η παγκοσμιοποίηση ακρωτηρίασε την εργατική εξουσία αφ' ετέρου οι ελίτ εφαρμόζουν νέες επιθετικές στρατηγικές τις οποίες η κοινωνία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει. Οι άνθρωποι δεν μπορούν να επηρεάσουν την πολιτική ζωή της χώρας τους . Είναι προσκολλημένοι σε συνηθισμένους τρόπους αντίδρασης , οι οποίοι είχαν εν μέρει πετύχει στο παρελθόν την πραγμάτωση των συμφερόντων τους ή την επίτευξη κάποιον παθητικών ελευθεριών . Αυτή η επιμονή όμως στο παρελθόν περιορίζει τις αναγκαίες σήμερα προσαρμογές στην συνεχώς μεταβαλλόμενη στρατηγική της οικονομικής ολιγαρχίας .  Η πολιτική δεν ασκείται πλέον από πολιτικούς . Οι πολιτικοί δεν έχουν καμία εξουσία δράσης . Είναι απλά "μεσάζοντες" . Η πραγματική πολιτική ασκείται από τους κατόχους του κεφαλαίου , δηλαδή τις αγορές . Οι άνθρωποι εστιάζουν στον λάθος αντίπαλο . Οι κυβερνήσεις είναι a priori υπονομευμένες εξαιτίας της απειλής φυγής των κεφαλαίων σε άλλες χώρες .

Η ψήφος αποτελούσε κάποτε το μεγαλύτερο όπλο των εργατών- πολιτών . Σήμερα δεν υπάρχουν "εργάτες-πολίτες" , κατά συνέπεια ,  η πεποίθηση αυτή είναι εντελώς λαθεμένη και η απειλή της ψήφου δεν επηρεάζει καθόλου την όποια κυβέρνηση ή τον όποιο πολιτικό . "Μπορούμε να το κάνουμε και θα το κάνουμε" , είναι το σκεπτικό της οικονομικής ολιγαρχίας .

Μπορούν να το κάνουν εξαιτίας της αποτελεσματικότητας της υπακοής σου . Θεωρώντας τον εαυτό σου ανήμπορο άνθρωπο , ελπίζεις ακόμα να φανείς αντάξιος της εύνοιας των αυτόκλητων σωτήρων σου . Εύνοια η οποία ορίζεται από το γεγονός ότι σου επιτρέπουν ακόμα να διαμαρτύρεσαι , να υπερασπίζεσαι τα δικαιώματα σου απέναντι στις ετυμηγορίες τους , μέσα από την ψήφο σου . Το να πας να ψηφήσεις , σημαίνει ότι αποδέχεσαι υπόρρητα την αλλαγή του εξουσιαστή σου ορίζοντας τον εαυτό σου ακατάλληλο να αποφασίζει για την ζωή του . Το σύστημα που υποστηρίζεις έμμεσα δίνοντας το παρόν σε μία ψηφοφορία , έκανε πράξη την υπόσχεση για κοινωνική αναδιανομή. Αυτό που αναδιανεμήθηκε όμως δεν είναι ο πλούτος , που τόσο σε ενδιέφερε , αλλά ο φόβος . Με το να πας και να ψηφίσεις , καμία από τις απειλές που σε περιτριγυρίζουν δεν θα εξαφανιστεί . Οι εξουσιαστές σου , απογυμνωμένοι πλέον από την θεϊκή τους αμφίεση , σου λένε ευθέως ότι έχουν δέσει χειροπόδαρα , όχι μόνο τη δική σου υπόλοιπη ζωή , αλλά και αυτή των παιδιών σου και αν δεν κάνεις κάτι και των  παιδιών των παιδιών σου. Αυτό που έχει αποτύχει να εκπληρώσει η ψήφος σου , την οποία χρησιμοποιείς ως παράκαμψη εδώ και τρεις αιώνες τώρα , θα το κατορθώσει μόνο το γκρέμισμα του τείχους που ορθώνεται μπροστά σου . Το γκρέμισμα είναι προορισμένο να αντιμετωπίζει την τυφλή και βουβή απέναντί σου , φύση της εξουσίας . Μην πιστεύεις ότι η ψήφος σου θα εξαναγκάσει την εξουσία να υπακούσει πλέον στην βούλησή σου . Αποδεχόμενος ένα σύστημα που θρέφει για χρόνια την εξουσία , είναι ζήτημα χρόνου να βρεθείς ξανά εντός της ίδιας κατάστασης . Τα κοινωνικά δεινά που ακολουθούν τέτοιες πολιτικές , δεν μπορούν να εξοριστούν από τον ανθρώπινο κόσμο αλλά και ούτε να εμποδιστούν να επιστρέψουν . Η ψήφος σου θα κατοχυρώσει την παρουσία τους .

Οι απειλές που εξαπολύονται προκειμένου να συντηρήσουν τον φόβο και την ελπίδα σου , είναι τώρα πια προβλέψιμες και μπορούν να υποταχθούν στη δύναμη της ανυπακοής . Το πόσο γρήγορα θα συμβεί αυτό εξαρτάται αποκλειστικά από την αποφασιστικότητα των ανθρώπων να δημιουργήσουν μία κοινωνία που θα πάψει να παρακάμπτει και θα αρχίσει να γκρεμίζει οτιδήποτε και οποιονδήποτε την έφερε σε αυτήν την κατάσταση . Εσύ είσαι που πρέπει να αλλάξεις το δίλλημα : όχι "μνημόνιο ή αντιμνημόνιο" , αλλά "ολιγαρχία ή άμεση δημοκρατία ;". Αυτό είναι το δίλλημα που πρέπει να τεθεί και που εντέχνως όλοι το αφήνουν έξω από κάθε συζήτηση .

Η παροχή της ψήφου σε καθιστά προβλέψιμο , κανονικό και ελέγξιμο υποκείμενο . Η ψήφος στα κόμματα είναι στην ουσία ψήφος στην αντιπροσωπευτική δημοκρατία , η οποία έχει ως σκοπό και στόχο να σε κρατάει μόνιμα ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις . Ό,τι θέλεις να κάνεις το κάνεις πάντοτε κατόπιν εορτής , αφού έχεις δώσει το δικαίωμα στην εξουσία να πράξει στο όνομά σου , είναι αργά για να της ζητήσεις ευθύνες . Οι ευθύνες γυρίζουν εντέχνως επάνω σου . Η ψήφος που θα δώσεις , σου επιτρέπει να περάσεις το υπόλοιπο της ζωής σου ανακουφισμένος , παρακάμπτοντας  την ενοχή ότι ίσως δεν κάνεις αυτό που πραγματικά μπορείς . Σου δημιουργεί την ψευδαίσθηση ότι είσαι ενεργός πολίτης . Αυτοί που θα εκλέξεις θα συνεχίσουν να δρουν ερήμην σου καθιστώντας σε , πολιτικά παθητικό . Δεν θα χρειαστεί να αναλάβεις καμία πολιτική ευθύνη για τίποτε , επειδή μέσα στο μυαλό σου το κάνουν αυτοί για σένα .Το μόνο που χρειάζεται είναι να συνεχίσεις να αποδέχεσαι και να νομιμοποιείς την αντιπροσωπευτική δημοκρατία , προκειμένου να έχεις μία "καθωσπρέπει κοινωνία" . Το αντίδοτο στον αρπακτικό καπιταλισμό δεν είναι η περεταίρω συγκέντρωση της εξουσίας στο "σωστό κόμμα" αλλά η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αποκέντρωσή της , η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη διάχυσή της σε όσο το δυνατόν περισσότερα κομμάτια της κοινωνίας .

Το μεγάλο άλμα προς την ελευθερία για το οποίο τόσο πολύ κόπτεσαι , δεν θα γίνει ποτέ όσο ορίζεις τον εαυτό σου ως ένα πλάσμα της ανάγκης . Είναι καιρός να ξορκίσεις τους φόβους σου και κυρίως να ξορκίσεις τον χειρότερο από όλους : το φόβο ότι είσαι ανίκανος να ξεφύγεις από την κατάσταση του φοβισμένου . Δεν τους έχεις ανάγκη . Μπορεί δικαιολογημένα σε πολλά θέματα να είσαι μπερδεμένος ή αβέβαιος ως προς το "πώς" πρέπει να γίνει κάτι .Δεν έχεις όμως πλέον καμία δικαιολογία να αισθάνεσαι αβέβαιος ως προς το "τι" και από "ποιον" . Άμεση δημοκρατία ασκούμενη από εμάς .Το "πως"  , θα το βρούμε στην πορεία .

Ποτέ στη ζωή σου δεν έχεις βιώσει την πολιτική ελευθερία . Είναι επόμενο λοιπόν να τη φοβάσαι . Την φοβάσαι γιατί νομίζεις ότι δεν θα μπορείς να την ελέγξεις . Αυτό σου έχουν μάθει . Δεν μπορεί να αποφασίζει ο καθένας . Δεν μπορεί να έχει γνώμη ο καθένας . Ίσως πρέπει να σκεφτείς ποιον εννοούν όταν λένε "ο καθένας". Μήπως αυτός "ο καθένας" συμπεριλαμβάνει και εσένα τον ίδιο ; Μήπως ήρθε ο καιρός να σταματήσεις τις ατελείωτες παρακάμψεις γιατί δεν θέλεις να πληρώσεις ; Σήκωσε τη μπάρα και πέρασε . Αν δεν σηκώνεται πάρε την απόφαση και σπάστη . Ο δρόμος που ανοίγεται μπροστά είναι δικός σου . Έχεις δικαίωμα να κινείσαι επάνω του και δεν μπορεί κανείς να σου αφαιρέσει αυτό το δικαίωμα . Αλλιώς θα μείνεις για πάντα ένας στωικός σκλάβος που θα περιμένει το ξεροκόμματο και θα λέει "ευχαριστώ αφέντη". Αν δεν το κάνεις εσύ θα το κάνει κάποιος άλλος όταν η απόγνωσή του , θα μετατραπεί σε θάρρος . Εσύ θα είσαι απλός θεατής . Θέλεις να είσαι θεατής ; "Αν δεν θέλεις να πεθάνεις θεατής του κόσμου , πρέπει να καταστρέψεις τον κόσμο των θεατών." (κοίταζε στους τοίχους , πάντα κάτι καινούργιο θα μάθεις).

Βιοεξουσία , βιοπολιτική και φόβος

    Στις μέρες μας η πολιτική έχει αλλάξει εντελώς μορφή . Εκτός από το ότι πλέον δεν έχει κανένα ρόλο σε ότι αφορά την άσκηση εξουσίας , με την έννοια της αποσύνδεσης που δίνει ο Μπάουμαν , έχει περάσει στη φάση της μεταπολιτικής βιοπολιτικής . Ως μεταπολιτική μπορούμε να ορίσουμε την πολιτική που ισχυρίζεται πως έχει αφήσει πίσω , τους παλιούς ιδεολογικούς αγώνες και επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στη διαχείριση και τη διοίκηση από «ειδήμονες» .

          Η βιοπολιτική , ορίζει ως πρωταρχικό σκοπό της τη ρύθμιση της ασφάλειας και της ευημερίας των ανθρώπινων ζωών . Οι δύο αυτές διαστάσεις της πολιτικής είναι αλληλοεξαρτώμενες : από τη στιγμή που δεν έχουμε ιδεολογικούς προσανατολισμούς , στόχους ή οράματα το μόνο που απομένει είναι η διαχείριση της ίδιας της ζωής . Έχοντας ένα , επί της ουσίας , αποπολιτικοποιημένο πλήθος , που ενδιαφέρεται μόνο για την «τακτοποίηση των συμφερόντων» του , ο μόνος και ποιο εύκολος δρόμος να μπορείς να το διαχειρίζεσαι , κινητοποιώντας το προς την κατεύθυνση που θέλεις , είναι μέσω του φόβου .

          Μιλάμε πλέον για ένα είδος πολιτικής , που απαρνιέται την καταστατική διάσταση του «πολιτικού» Καστοριάδης) , και στη θέση των υπόρρητων εντολών του , τοποθετεί την «δια φόβου συναίνεση» . Πρέπει να συναινέσεις σε αυτό που κάνουμε γιατί αλλιώς … «υπάρχουν οι μετανάστες , τα φορολογικά μέτρα , η ανεργία , η περιβαλλοντική καταστροφή , η εγκληματικότητα , η σεξουαλική διαστροφή» κλπ , κλπ . Η «δια φόβου συναίνεση» πετυχαίνει εκτός των άλλων να ενσωματώσει το πλήθος και τις αυθόρμητες μορφές ταξικού αγώνα στις ιδεολογικές δομές της εξουσίας , μεταμορφώνοντας το πλήθος σε λαό .

          Η «δια φόβου κινητοποίηση και συναίνεση» στις πρακτικές της εξουσίας δεν είναι όμως αρκετή . Ο φόβος από μόνος του δεν φτάνει γιατί οδηγεί υποχρεωτικά στον καταναγκασμό . Έχει αποδειχθεί ιστορικά πως κανένα σύστημα εξουσίας δεν μπόρεσε να επιβιώσει έχοντας ως μόνο όπλο τον καταναγκασμό και τον φόβο . Μεγαλύτερο παράδειγμα από την τέως ΕΣΣΔ δεν υπάρχει , όπως και άλλες γνωστές δικτατορίες .

          Η θεσμισμένη εξουσία στηρίζεται στην εσωτερίκευση των σημασιών της , από τα κοινωνικά κατασκευασμένα άτομά της (Καστοριάδης).Χωρίς την ελάχιστη αποδοχή των θεσμών από τον πληθυσμό ή από το μεγαλύτερο μέρος του , ο καταναγκασμός είναι κατά βάση άχρηστος . Δεν ζούμε πλέον στην πειθαρχική κοινωνία (Foucault) αλλά περάσαμε χωρίς να το καταλάβουμε στην κοινωνία του ελέγχου . Κοινωνία του ελέγχου εννοούμε την κοινωνία αυτή που «οι μηχανισμοί του προστάγματος γίνονται πιο «δημοκρατικοί» ,ολοένα πιο εμμενείς στο κοινωνικό πεδίο , καθώς κατανέμονται στο νου και στο σώμα των πολιτών » (Νέγκρι) . Οι συμπεριφορές κοινωνικής ένταξης ορίζονται από την εξουσία , ενώ η τελευταία ασκείται μέσω μηχανισμών οι οποίοι οργανώνουν με άμεσο τρόπο τους νόες και τα σώματα , με αποτέλεσμα την πλήρη εσωτερίκευση των εντολών από τα υποκείμενα . Οι νόες καθοδηγούνται μέσω επικοινωνιακών συστημάτων , δικτύων πληροφορικής , εικόνων και ήχου από τα ΜΜΕ , κλπ , στα οποία ο φόβος και η απειλές γενικότερα βρίσκονται σε ημερήσια διάταξη . Από την άλλη , τα σώματα ελέγχονται μέσω των συστημάτων κρατικής πρόνοιας , διάφορες επιτηρούμενες δραστηριότητες όπως το σχολείο ή ο στρατός , διαρκή αστυνόμευση κλπ . Η ανθεκτικότητα ενός κοινωνικού συστήματος αυξάνεται από τη στιγμή που μετατρέπει τα «λειτουργικά προαπαιτούμενά» του σε «συμπεριφορικά κίνητρα δράσης» .

          Με απλά λόγια , για να μπορεί να μετατραπεί σε πράξη οποιαδήποτε εντολή της εξουσίας , τα άτομα πρέπει να θέλουν να την εκτελέσουν προκειμένου το σύστημα να αναπαράγεται αλλά και οι κατέχοντες την εξουσία να μείνουν στη θέση τους . Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με δύο τρόπους : α) ανοικτά και ρητά : επιστρατεύονται τα διακηρυγμένα συμφέροντα ενός «όλου», ενός κράτους ή έθνους , μέσω διαφόρων διαδικασιών όπως η ιδεολογική κατήχηση αλλά κυρίως η «συλλογική αντιμετώπιση της απειλής» της όποιας απειλής . Χαρακτηριστικά «ελληνικά» παραδείγματα  , είναι ο περίφημος «Νέος Πατριωτισμός» του κ. Παπανδρέου και τα ασταμάτητα διλήμματα που θέτει , κάθε φορά που βρίσκεται με την πλάτη στον τοίχο . β) υποδόρια και έμμεσα : η συγκαλυμμένη επιβολή ή η μετάδοση προτύπων επίλυσης προβλημάτων που από τη στιγμή που θα τεθούν σε εφαρμογή , εξαφανίζουν οποιαδήποτε εναλλακτική επιλογή. Π.χ. : Για να ξεχρεώσουμε πρέπει να ξεπουλήσουμε τα πάντα , ή το σχέδιο των «Εκατό ημερών» και διάφορες άλλες ηλιθιότητες που εμφανίζονται ως μονόδρομοι και μόνο επ΄αυτών μπορούμε να συζητούμε . Οποιαδήποτε άλλη λύση είναι εκ των προτέρων αποκλεισμένη .      

          Με τη διαδικασία αυτή η εξουσία ρυθμίζει τον κοινωνικό βίο εκ των έσω ώστε το κάθε άτομο να ενστερνίζεται και να επανενεργοποιεί τις εντολές της . «Η ζωή έχει γίνει αντικείμενο της εξουσίας» (Foucault) . Η βιοεξουσία συνεπώς είναι μία κατάσταση κατά την οποία το άμεσο ζητούμενο της εξουσίας είναι η παραγωγή και αναπαραγωγή της ίδιας της ζωής . Η εξουσία εκδηλώνεται με τη μορφή του ελέγχου . Ο έλεγχος εισχωρεί πολύ βαθιά στις συνειδήσεις των ανθρώπων , στα σώματα αλλά και στις κοινωνικές σχέσεις .

          Ένα από τα αποτελέσματα της παραπάνω διαδικασίας είναι η πλήρης απουσία νοήματος στην ύπαρξη της ίδιας της κοινωνίας . Οι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι κοινωνία θέλουν , αν θέλουν μια άλλη κοινωνία , και πως θα πρέπει να είναι αυτή . «Η παρούσα κοινωνία δεν θέλει τον εαυτό της ως κοινωνία , απλά τον υφίσταται . Και δεν θέλει τον εαυτό της διότι δεν μπορεί ούτε να διατηρήσει ή να σχηματίσει μία παράσταση για την ίδια . Παράσταση την οποία να μπορεί να διακηρύξει και της οποίας να προβάλει θετικά την αξία , ούτε να δημιουργήσει ένα πρόταγμα κοινωνικού μετασχηματισμού , πρόταγμα στο οποίο να μπορεί να προσχωρήσει και για το οποίο να θέλει να αγωνισθεί.» (Κορνήλιος Καστοριάδης "Η άνοδος της ασημαντότητας")

          Οι άνθρωποι δεν μπορούν να φανταστούν καν μια άλλη κοινωνία γιατί ο έλεγχος που τους ασκείται δεν τους αφήνει περιθώρια για σκέψη , για στοχασμό . Η απουσία νοήματος είναι αυτή που δημιουργεί τους  «τυφλούς αγώνες » , όπως λέει και ο Alain Badiu . Στην πραγματικότητα δεν γνωρίζουμε το για τι πρέπει να παλέψουμε , τι είναι αυτό που πρέπει να ζητήσουμε και από ποιον . Αν θέλουμε να συγκεκριμενοποιήσουμε τα ερωτήματα αυτά , θα μπορούσαμε να διερωτηθούμε αν αυτό που μας ενοχλεί περισσότερο είναι το ότι έχουμε έναν πρωθυπουργό απατεώνα ή μήπως το ότι είμαστε ανίκανοι να τον διώξουμε ; Φταίνε τα κατευθυνόμενα ΜΜΕ που λένε αυτά που θέλουν και όχι αυτά που συμβαίνουν , ή μήπως φταίμε εμείς που καθόμαστε κάθε βράδυ και ακούμε τις βαρύγδουπες αρλούμπες και τα ψέματα με τη μορφή της αλήθειας τους ;

          Ήρθε ο καιρός πιστεύω να καταλάβουμε πως έχουμε και εμείς μεγάλη ευθύνη για όλα αυτά που συμβαίνουν . Όχι φυσικά με την έννοια της «συλλογικής ευθύνης» που προσπαθεί μάταια πιστεύω η κυβέρνηση , μέσω του αντιπροέδρου της , να μας πείσει . («Μαζί τα φάγαμε») . Η επιθετική δυσπιστία που διακατέχει τους περισσότερους , απέναντι σε όλες τις κυβερνητικές πρακτικές , πρέπει να μεταμορφωθεί σε μία «επιθετική ροή απαιτήσεων» , με πρώτη αυτήν της «συμμετοχής» , της ουσιαστικής συμμετοχής , και όχι αυτήν της εικονικής συμμετοχής που είναι οι εκλογές .

          «Elections piege a cons» (γαλλικά) θα πει «Εκλογές , παγίδα για μαλάκες» και ήταν ένα από τα καλά συνθήματα του Μάη ‘68 . Η αποχή ήταν ένα μικρό μεν αλλά καλό πρώτο βήμα . Πρέπει να μεταφέρουμε το φόβο στην εξουσία και η συνειδητοποιημένη μη συμμετοχή δημιουργεί σιγά-σιγά έναν τέτοιο φόβο , βάζει τα πρώτα θεμέλια του «κενού» , και , η εξουσία αποστρέφεται το κενό . Δεν μπορεί να σε χειραγωγήσει και να σε πείσει για το «ορθόν» της διαδικασίας . Αυτός είναι ένας φόβος που πλανάται συνεχώς πάνω από τα κεφάλια των εξουσιαστών .

          Κανείς δεν μπορεί να αποφασίζει για κανέναν , κανείς δεν μπορεί να αντιπροσωπεύσει κανέναν!!Οι εκλογές στην πραγματικότητα , δεν είναι μόνο ένας μηχανισμός αντιπροσώπευσης , αλλά και ένας μηχανισμός καταστολής κινημάτων , καινοτομιών και ρήξεων . Όταν τα πράγματα δυσκολεύουν , η εξουσία σου πετά την καραμελίτσα των εκλογών και σου δημιουργεί την ψευδαίσθηση πως μπορείς με την ψήφο σου να τα αλλάξεις όλα . Τίποτε δεν θα αλλάξεις !!

           Η συμμετοχή δια της απλής ψήφου και μόνο , δίνει το δικαίωμα στην εξουσία , να ορίζει έναν κανόνα και μετά να τον υλοποιεί , μέσω της συναίνεσης . Πρέπει να κόψουμε την εξουσία στα δύο , αφαιρώντας της το δικαίωμα της υλοποίησης . Ανυπακοή !!Δεν υπακούω σε οτιδήποτε για το οποίο δεν έχω συμμετοχή στη δημιουργία του . Πρέπει να σταματήσουμε να «αντιδρούμε» και να αρχίσουμε να «δρούμε» .

Θα δούμε…