Το διάβασμα μιας Προκήρυξης

Διάβασα πριν από μερικές μέρες , για πρώτη ομολογώ φορά , την προκήρυξη των «Πυρήνων της Φωτιάς» και κατά ένα περίεργο τρόπο ένιωσα ηλίθιος . Άσχετα με το αν συμφωνεί κανείς ή διαφωνεί με τις πρακτικές τους , θεωρώ πως υπάρχουν στα γραφόμενά τους πολλές αλήθειες ,στην συγκεκριμένη προκήρυξη , για την βόμβα στη βουλή .Θα προσπαθήσω να «συζητήσω» με τον εαυτό μου πρώτα αλλά και τον όποιον αναγνώστη κάποια σημεία όπως τα αντιλαμβάνομαι εγώ , με διαφορετικό ίσως τρόπο από τον καθένα μας , χωρίς να θέλω να αλλοιώσω τα σημαίνοντα της προκήρυξης . Παρακάτω θα παραθέσω αυτούσια κάποια κομμάτια της προκήρυξης όπως τη βρήκα στο http://kourdistoportocali.com/

«Αν ακούγεται αδιανόητο στις μέρες μας, να μιλήσει κανείς ενάντια στη δημοκρατία χωρίς να χαρακτηριστεί συντηρητικός ή φασίστας είναι γιατί η προπαγάνδα κατοικεί στα σπίτια και στο μυαλό των υποτελών της.»

Η πρώτη φράση του κειμένου περιγράφει πολύ εύστοχα την υπάρχουσα πραγματικότητα. Θα ξεκινήσω από τη λέξη «δημοκρατία» γιατί το βέβαιο είναι πως… δεν υπάρχει δημοκρατία . Υπάρχει μία αρκετά μεγάλη δόση αλήθειας σε αυτό . Στην πραγματικότητα αυτό που βιώνουμε είναι η δημοκρατική νομιμοποίηση μιας φιλελεύθερης ολιγαρχίας είτε μας αρέσει είτε όχι . Μπορείς ελεύθερα να βγαίνεις και να διαμαρτύρεσαι , να λες ότι θέλεις , ακόμα και ενάντια στο καθεστώς , αλλά το μυστικό είναι ότι δεν σε ακούει κανείς . Όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται χωρίς την σύμφωνη γνώμη των πολιτών αλλά με όπλο την μεγάλη παγίδα της «συναίνεσης» . Από τη στιγμή που η «βουλή» αποφασίζει , δεν χρειάζεται η γνώμη του πολίτη . Υπάρχει η «λευκή επιταγή» που τους δίνει το δικαίωμα να κάνουν ότι θέλουν χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανέναν.

Η λέξη «προπαγάνδα» είναι πολύ μικρή για να περιγράψει την πραγματικότητα , χωρίς να θέλω να μειώσω τη δυναμική της προκήρυξης. Εγώ θα έβαζα τη φράση «κοινωνικό φαντασιακό» . Νόρμες , αξίες , γλώσσα , τρόποι να συμπεριφέρεσαι , ρυθμιστικοί κανόνες συμπεριφοράς , όλα αυτά μαζί με την κατάλληλη διαχείριση, δημιουργούν στο φαντασιακό των ανθρώπων το θέσφατο της ύπαρξης της δημοκρατίας . Η δημοκρατία είναι «προκαθορισμένη» για όλους από τη στιγμή που γεννιούνται .Αν κάτι είναι αληθινά «καθορισμένο» , είναι «καθορισμένο» από πάντα και για πάντα . Οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε ιδέα όχι μόνο τι σημαίνει «δημοκρατία» ετυμολογικά , αλλά ούτε και ποια είναι η πραγματική διαδικασία λήψης αποφάσεων σε ένα τέτοιο καθεστώς .

Η προκήρυξη συνεχίζει με αναφορά στα media και τη σχέση των μεγαλοδημοσιογράφων με την πολιτική . Δεν θα αναφερθώ γιατί έχω γράψει ήδη ένα κείμενο σε δύο μέρη που υπάρχει στο http//tsipis-checkmedia.blogspot.com ή στο http://kourdistoportocali.com/ και αν το διαβάσει κάποιος θα καταλάβει αμέσως πως είμαι απόλυτα σύμφωνος με όσα γράφουν οι «Πυρήνες» .

Εδώ θα αναφερθώ σε ένα σημείο , πάνω στο οποίο θέλω να προσθέσω κάποια πράγματα : «Βέβαια πέρα από αυτά τα κόλπα και τις τεχνικές ακόμα και αν ίσχυε η δημοκρατία στην ουσία της, δεν θα καταλαβαίναμε ποτέ το αξίωμα, που επικαλείται το "αντικειμενικό" δίκιο των πολλών. Η ιστορία έχει δείξει ότι δεν πρέπει να έχουμε καμία εμπιστοσύνη στην άποψη της μάζας. Οι άνθρωποι που οικειοθελώς υιοθετούν για τον εαυτό τους τον όρο του "λαού" και μιλάνε ως κομμάτι του "εμείς ο λαός τα πληρώνουμε όλα", εγκαταλείπουν κάθε δημιουργική αυτοπεποίθηση και αφήνονται στα πλανέματα των αρχηγών τους. Αυτός είναι ο λαός. Μια θορυβώδης μάζα με κατεβασμένο κεφάλι, ακατάπαυστη γκρίνια, κακομοιριά και ψυχολογία όχλου που υποβιβάζει την ζωή σε μια επαναλαμβανόμενη λειτουργία και ακολουθία κανόνων. Δεν υπάρχει κανένας ικανός λόγος να σεβόμαστε την κρίση του και τις επιλογές του».

Η δημοκρατία στην πραγματική ισχύ της δεν έχει το αξίωμα του «δίκιου των πολλών» , Η δημοκρατία βασίζεται στη «δόξα» δηλαδή στην ελεύθερη γνώμη του καθενός χωριστά. Η ελεύθερη γνώμη προϋποθέτει την ικανότητα του πολίτη να μπορεί να «κυβερνήσει και να κυβερνηθεί» όπως γνωρίζουμε εδώ και δυόμιση χιλιάδες χρόνια από τον Αριστοτέλη . Αν δεν υπάρχει αυτή η ικανότητα στους πολίτες τότε μετατρέπονται σε μάζα , αλλά τότε δεν έχουμε δημοκρατία . Έχουμε οχλοκρατία . Στην περίπτωση αυτή τις περισσότερες φορές η μάζα είναι εύκολο να παρασυρθεί και ναι , δεν της έχουμε εμπιστοσύνη .

Τον όρο «λαός» δεν τον υιοθετεί κανείς από μόνος του .Η φράση αυτή είναι κατασκεύασμα των «πολιτικάντηδων» και των κομμάτων γενικότερα , συμπεριλαμβανομένου και του ΚΚΕ .Φτιάχτηκε για να εξυπηρετεί την έννοια του «έθνους» , αλλά δεν θα μείνω σε αυτό .Η λέξη «λαός» είναι συνδεδεμένη υπόρρητα με τη φράση «εμείς ο λαός τα πληρώνουμε όλα» . Όταν σκέφτεσαι το πρώτο αυτόματα ακολουθεί το δεύτερο , προκειμένου να σου δημιουργήσει την πεποίθηση πως «ότι και να γίνει τίποτα δεν θα αλλάξει και πάλι εσύ θα την πληρώσεις γι’ αυτό μη σηκώνεις ποτέ το κεφάλι ,δεν υπάρχει λόγος» .Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως ακόμα και το κυρίαρχο ρεύμα σκέψης της μαρξιστικής παράδοσης απεχθανόταν τους φτωχούς , επειδή ήταν ελεύθεροι και αρνιούνταν να μπουν στην πειθαρχία του εργοστασίου που ήταν απαραίτητη για την οικοδόμηση του «σοσιαλισμού» .Έτσι μεταμόρφωσαν τους φτωχούς σε προλετάριους και κατόπιν σε «λαό» που εύκολα έγινε «στρατός απελευθέρωσης» με τη λέξη στρατός να βαραίνει περισσότερο από τη λέξη απελευθέρωση . Στην πραγματικότητα η «μάζα» είναι «λαός» κατ’ όνομα και μόνο . Η σωστή λέξη είναι «πλήθος» . Αυτή είναι η μεγάλη επιτυχία του καπιταλισμού , το ότι κατάφερε να μετατρέψει το «λαό» σε «πλήθος»!! Εύλογα μπορεί να αναρωτηθεί κάποιος ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε αυτά τα δύο . Ο λαός είναι κάτι ενιαίο , έχει μία βούληση και του αποδίδεται μία μόνο δράση . Ο λαός άρχει σε όλα τα καθεστώτα , ακόμα και στα μοναρχικά , γιατί βούλεται με τη βούληση του ενός , όσο παράδοξο και αν είναι αυτό . Το πλήθος από την άλλη είναι ένα επίπεδο μοναδικοτήτων , μία πολλαπλότητα , ένα σύνολο που δεν είναι ομοιογενές ούτε ταυτόσημο με τον εαυτό του ενώ ταυτόχρονα διατηρεί μια ακαθόριστη και συμπεριληπτική σχέση με ότι υπάρχει έξω από αυτό. Ενώ το πλήθος είναι μία ατελής δομική σχέση , ο λαός είναι μία απόλυτα δομημένη σύνθεση έτοιμη για ρήξη με την όποια «τάξη πραγμάτων» ακόμα και για κυριαρχία και συχνά έρχεται σε σύγκρουση μαζί του .

Από το παραπάνω συνάγεται εύκολα το συμπέρασμα πως οι αναρχικές ομάδες είναι αυτές που την περίοδο αυτή τουλάχιστον αποτελούν ένα «λαό» . Το ίδιο ισχύει και για την «ελίτ» κάθε κοινωνίας , αλλά από την ανάποδη . Είναι ενιαία ομάδα , έχει βούληση και ένα μόνο στόχο : τη συνεχή εκμετάλλευση!! Οι υπόλοιποι που βρίσκονται ανάμεσα σε αυτούς τους δύο «λαούς» είναι το πλήθος και γι’ αυτό το λόγο έρχονται σε σύγκρουση και με τους δύο. Το πρόβλημα εμφανίζεται όταν πρέπει το πλήθος να διαλέξει . Τότε μπαίνουν σε λειτουργία οι μηχανισμοί προπαγάνδας και η εξουσία «δεν "κατεβάζει" τα τανκς στους δρόμους αλλά τις τηλεοπτικές κάμερες και τα μικρόφωνα των δημοσιογράφων» και με αυτό τον τρόπο «η δημοκρατία διοικεί με τη δύναμη της προπαγάνδας της.»

Το τελευταίο σημείο που θα αναφερθώ είναι κάτι που πιστεύω ακράδαντα εδώ και μερικά χρόνια , ειπωμένο βέβαια με διαφορετικό τρόπο : «Αντιλαμβανόμαστε ότι η δύναμη για την διαχείριση των ζωών μας βρίσκεται μέσα μας και ανήκει σε εμάς το να αποφασίσουμε πως θα ζούμε. Κάτι που ο ψηφοφόρος αρνείται να αντιληφθεί .Την δύναμη του εαυτού του να υπερβεί τους φραγμούς που του τίθονται, τις απαγορεύσεις, τις ηθικές αξίες, τα ιδανικά και να ορίσει το εγώ του εκεί που θέλει ο ίδιος. Συνεπώς εμείς θεωρούμε ότι ο ψηφοφόρος είναι υπεύθυνος σε μεγάλο βαθμό για ότι του συμβαίνει καθώς είναι οι αποφάσεις ζωής και οι επιλογές του που διαιωνίζουν την κατάσταση του» .Εδώ ταιριάζει απόλυτα η φράση του Κορνήλιου Καστοριάδη : Ο άνθρωπος είναι υπεύθυνος για την ιστορία του . yellow jacket Πρέπει κάποια στιγμή πριν να είναι πολύ αργά να καταλάβουμε πως ένα και μοναδικό είναι το πρόταγμα : να γίνει η κοινωνία μας αυτόνομη και να πάψει να είναι ετερόνομη . Εμείς πρέπει να είμαστε αυτοί που φτιάχνουν τους νόμους και να μην παραδίδουμε την τύχη μας σε άλλους. Αν θέλουμε να το κάνουμε πράξη αυτό , πρέπει εμείς πρώτα ως άτομα να γίνουμε αυτόνομοι , δηλαδή να μάθουμε να ζούμε μέσα στην πραγματική δημοκρατία που χαρακτηρίζεται από τις έννοιες του αυτοπεριορισμού και της συνεχούς αμφισβήτησης . Ελευθερία σημαίνει το να γνωρίζεις τι είναι αυτό που δεν πρέπει να κάνεις . Μόνο με τον αυτοπεριορισμό και την αμφισβήτηση θα αποφύγεις το να περιέλθουν οι πράξεις σου στη δίνη της ύβρεως . Όχι με τη μόνιμη και διαρκή συναίνεση !! Αμφισβήτηση σε όλους τους κοινωνικούς θεσμούς μηδενός εξαιρουμένου , χωρίς να φοβόμαστε την αποτυχία . Ακόμα και αν αποτύχουμε , θα το έχουμε πράξει μόνοι μας , και θα είμαστε υπεύθυνοι γι’ αυτό , θα πάψουμε να κατηγορούμε συνεχώς τους «άλλους» , και κυρίως θα μάθουμε από τα λάθη μας .

Οι ελεύθερες κοινωνίες δεν φτιάχνονται με εντολές και εξουσίες «εκ των άνωθεν» , ούτε με παραχώρηση της γνώμης μας σε άλλους.Πρέπει να σταματήσουμε το μύθο της «αντιπροσώπευσης» γιατί πολύ απλά κανένας δεν μπορεί να αντιπροσωπεύσει κανέναν . Πρέπει να απαιτήσουμε τη συμμετοχή μας στην πολιτική και να μην παραχωρούμε την διαχείριση των προβλημάτων μας σε αυτούς που είναι επαγγελματίες πολιτικοί . Η πολιτική δεν είναι επάγγελμα .Να μάθουμε να αναγνωρίζουμε την αυθεντία του άλλου , αλλά και αυτός να αναγνωρίζει πως κρίνεται άμεσα από το αποτέλεσμα και όχι κάθε τέσσερα ή πέντε χρόνια . Συνεπώς θα είναι άμεσα ανακλητός και δεν θα στρογγυλοκάθεται σε μία καρέκλα μέχρι να φτιάξει την προίκα του . Η εξουσία διαφθείρει ακόμα και τον πιο έντιμο πολιτικό . Αυτό που μας λένε έμμεσα οι πολιτικοί είναι πως :οι λίγοι κυβερνούν τους πολλούς γιατί υποτίθεται ότι μόνο οι λίγοι καταλαβαίνουν και οι πολλοί δεν θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στα πράγματα γιατί δεν καταλαβαίνουν. Αλλά αυτοί οι πολλοί που δεν καταλαβαίνουν τα ζητήματα , καταλαβαίνουν αρκετά , ώστε να καταλάβουν ποιοι καταλαβαίνουν και να τους εκλέξουν!!!

Θα πρέπει κάποτε να αναλογιστούμε το γιατί οι Αναρχικοί βρίσκονταν πάντα στο περιθώριο , ακόμα και στις «δημοκρατίες» Ούτε οι κομμουνιστές δεν τους ήθελαν και δεν τους θέλουν . Αφού υποστηρίζουμε πως έχουμε δημοκρατία , πώς είναι δυνατόν να δίνουμε το λόγο σε όλους εκτός από τους Αναρχικούς ; Ακόμα και οι υποστηρικτές του φασισμού βγαίνουν δημόσια και μας λένε τις απόψεις τους , γιατί όχι και οι Αναρχικοί ; Γιατί η εξουσία θέλει να τους έχει στο περιθώριο , να τους αναγκάζει να χρησιμοποιούν τη βία ως μέσο έκφρασης των απόψεών τους , και να έρχονται σε σύγκρουση με το πλήθος , φαύλος κύκλος .Η εξουσία αποστρέφεται το κενό . Αυτό αντιπροσωπεύει η Αναρχία , το κενό εξουσίας . Δεν χρειαζόμαστε κανέναν να μας λέει το πώς θα ζήσουμε . Μπορούμε και μόνοι μας , αξίζει να προσπαθήσουμε γιατί…

Οι τεμπέληδες δεν αλλάζουν την ιστορία, απλώς την υφίστανται !! (Κροπότκιν)

Ήρθε ο καιρός για αλήθειες ;

Η ιδεολογία του νικητή καθίσταται για τους ηττημένους ερμηνεία της πραγματικότητας . Η ήττα επισφραγίζεται με την αποδοχή της οπτικής του νικητή . Η «Δύση» ορίζεται ως ιδεατή σύνοψη αρχαίων κλασσικών, χριστιανικών και φιλοσοφικών παραδόσεων . Κομμάτι όλων αυτών αποτελεί και ο Μαρξισμός , που νοείται ως αντίπαλος του αστικού φιλελευθερισμού . Από τη στιγμή που αποκρούσαμε τον αντίπαλο , θα υπάρξει ειρήνη και ευτυχία . Άρα ο αστικός φιλελευθερισμός είναι ότι καλύτερο υπάρχει . Στην πραγματικότητα όμως , δεν ευνόησε την πλειονότητα των ανθρώπων εξαιτίας της ολιγαρχικής και ιεραρχικής λειτουργίας του . Προκειμένου όμως να αποφύγει τα χειρότερα (βλέπε ΕΣΣΔ) , έβαλε στη θέση του τη μαζική δημοκρατία .

Η μαζική δημοκρατία θεμελιώθηκε πάνω σε ένα σχήμα σκέψης , που συνεχώς έχει αναφορά στον «σοσιαλισμό που απέτυχε» : τα σοσιαλιστικά καθεστώτα είναι ειδεχθείς δεσποτισμοί , αιμοσταγείς δικτατορίες . «Εμείς» , αντιπαραθέτουμε την αντιπροσωπευτική δημοκρατία που ναι μεν είναι ατελής , αλλά μακράν η λιγότερο κακή μορφή εξουσίας . Τα «ανθρώπινα δικαιώματα» , «το κράτος πρόνοιας» και η «κοινωνική δικαιοσύνη» , είναι «χειροπιαστά» χαρακτηριστικά της μαζικής δημοκρατίας . Με όπλο την ανάπτυξη της θεωρίας για την «ελευθερία του λόγου» , εκθειάζει πάντα τις αξίες του «ελεύθερου κόσμου». Η κομμουνιστική ιδέα είναι μια ουτοπία εγκληματική , που έχει παντού αποτύχει . Είναι καιρός λοιπόν να αφήσει χώρο για την «κουλτούρα» των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που δεν είναι τίποτε άλλο από την λατρεία της ελευθερίας , συμπεριλαμβανομένης αυτήν του επιχειρείν και της κατοχής πλούτου και ιδιοκτησίας , ως έμπρακτη εγγυήτρια της ευτυχίας .

Αυτά σε γενικές γραμμές είναι τα επιχειρήματα του νεοφιλελευθερισμού . Το ερώτημα που μπαίνει τώρα είναι το εξής : οι παραπάνω κατηγορίες είναι ψευδής ; Είναι ψέμα το ότι η τέως ΕΣΣΔ ήταν στην πραγματικότητα ένας «γραφειοκρατικός καπιταλισμός» και τίποτε περισσότερο ; Είναι ψέμα το ότι ο τρόπος που δούλευαν οι άνθρωποι στα εργοστάσια του «σοσιαλισμού» ήταν ακριβώς ίδιος με αυτόν του καπιταλισμού ; Είναι ψέμα το ότι εκτελέστηκαν χιλιάδες άνθρωποι γιατί είχαν «αντίθετη άποψη» ; Σε τι διέφεραν οι κατασταλτικοί μηχανισμοί της ΕΣΣΔ από αυτούς των ΗΠΑ ; Οι υπηρεσίες πληροφοριών και των δύο , ακόμα ελέγχουν κράτος και πολίτες με τη διαφορά πως τώρα η KGB έγινε FSB ενώ η CIA παραμένει CIA . Δεν χρειάζεται πιστεύω να συνεχίσω γιατί οι ομοιότητες δεν έχουν τέλος .

Το πρόβλημα εμφανίστηκε πολύ πριν την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» . Από την άνοιξη της Πράγας έπρεπε να γίνει αντιληπτό από τους «ειδήμονες» , αυτό που πολλοί αριστεροί , πίστευαν τότε και πιστεύουν ακόμα : αυτό που υπήρχε στην τέως ΕΣΣΔ δεν ήταν σοσιαλισμός !!! Δεν ξέρω τι ακριβώς ήταν , πάντως σοσιαλισμός δεν ήταν . Εδώ είναι το πρώτο σημείο που πρέπει να επικεντρωθούμε αποκηρύσσοντας ως μη σοσιαλιστικό το καθεστώς της ΕΣΣΔ . Αυτό είναι το πρώτο βήμα που πρέπει όλοι οι Αριστεροί να κάνουν , ξεκινώντας από το ίδιο το ΚΚΕ .

Το να εμμένεις σε μία μορφή κοινωνίας που απέτυχε και να προσπαθείς συνεχώς να την παρουσιάσεις ως μία «άλλη κοινωνία» είναι τραγικό λάθος . Όταν λέμε κοινωνία εννοούμε όλες τις κοινωνικές ομάδες που υπάρχουν σε αυτή και όχι μόνο την εργατική τάξη . Είναι λάθος να απευθύνεσαι στο 1/3 της κοινωνίας γιατί είτε σου αρέσει είτε όχι τόσοι είναι οι «εργάτες» . Και όταν λέω πως είναι τόσοι εννοώ πως τόσοι έχουν την απαιτούμενη «ταξική συνείδηση» , του τι σημαίνει «είμαι εργάτης». Στην πραγματικότητα λοιπόν , χωρίς να το θέλεις , δεν παρουσιάζεις κανένα καινούργιο πρόταγμα ως κομμουνιστικό κόμμα , τίποτε διαφορετικό από αυτό που του παρουσιάζει το ΠΑΣΟΚ ή η ΝΔ. Αυτό που συνεχώς σου διαφεύγει , είναι πως πρέπει να αντιμετωπίσεις όχι τον «καπιταλισμό» ως θεωρία , αλλά την «καταναλωτική κοινωνία» που έχει την διττή μορφή «λειτουργικού μηχανισμού» και αποτελέσματος του ίδιου του συστήματος . Ο «εργάτης» δεν γνωρίζει την θεωρία του καπιταλισμού ή «Το Κεφάλαιο» του Μαρξ. Βιώνει όμως καθημερινά την κοινωνία του θεάματος και της κατανάλωσης και πίστεψέ με δεν θέλει να την αφήσει . Και δεν θέλει να την αφήσει γιατί πολύ απλά δεν μπορεί να σκεφθεί πως υπάρχει «άλλη κοινωνία» . Δεν γνωρίζει καλά – καλά τι κοινωνία θέλει . Πως λοιπόν μία κοινωνία που «κατέρρευσε» , να την αποδεχθεί ως πρόταγμα ; Το επιχείρημα του δυτικού κομμουνισμού της Γαλλίας αλλά και της Ιταλίας , προκειμένου να μπλοκάρουν κάθε κριτική απέναντι στη ΕΣΣΔ , ήταν πως δεν πρέπει να λέμε τα όσα συμβαίνουν εκεί , γιατί κάνουμε δώρο στην αντιδραστική αστική τάξη και στερούμε την ελπίδα από τον εκμεταλλευόμενο εργάτη . Στην πραγματικότητα συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο , γιατί έτσι κάνεις δώρο στην κοινωνία και το κατεστημένο που θέλεις να κριτικάρεις .

Το ΣΥΡΙΖΑ το αφήνω απ’ έξω . Αυτοί , με εξαίρεση τον κ. Κοροβέση (τον οποίο εκτιμώ πάρα πολύ γιατί γράφει και λέει αλήθειες) και ίσως κάποιους άλλους που δεν γνωρίζω , έχουν περιέλθει στη δίνη της «σοσιαλδημοκρατίας» και παλεύουν για έναν πιο «ανθρώπινο καπιταλισμό» .Μετά από τόσα χρόνια καπιταλισμού δεν μπορούν ακόμα να καταλάβουν πως δεν υπάρχει καπιταλισμός χωρίς εκμετάλλευση . Υπάρχουν φωνές από τον ΣΥΡΙΖΑ που δεν αποδέχονται ως «σοσιαλιστικό» το τότε καθεστώς , αλλά είναι πολύ λίγοι αριθμητικά , με μηδενική προβολή από το ίδιο τους το κόμμα .

Η προσπάθεια εδραίωσης του σοσιαλισμού , μπλόκαρε στην πορεία την επαναστατική διαδικασία . Έκλεισε το δρόμο εκείνου του κοινωνικού και πολιτικού κινήματος που γεννήθηκε από τον αγώνα εναντίον της εξουσίας και της εκμετάλλευσης . Επαναστατική λέγοντας , δεν εννοώ την τετριμμένη διαδικασία που έχει πλέον απαξιωθεί εντελώς . Θέλουμε η «επανάσταση» να είναι αυτή η διαδικασία που θα οδηγήσει την κοινωνία σε μία ριζική ρήξη με τους ήδη υπάρχοντες θεσμούς , αμφισβητώντας τους διαρκώς με στόχο τη δημιουργία καινούργιων , τους οποίους θα αμφισβητήσει ξανά . Η διαδικασία της αμφισβήτησης πρέπει να είναι «ατέρμωνη» .

Η αλλαγή των θεσμών είναι αυτό που θέλουμε να επιδιώξει η «άλλη κοινωνία» και όχι η «βελτίωση» της θέσης μας στον ίδιο θεσμό . Το μεγαλύτερο παράδειγμα είναι η προσπάθεια αντιστροφής της τάξης της προσταγής και η επακόλουθη κατάφαση ότι κάθε απόφαση πρέπει να λαμβάνεται από τα κάτω . Αυτή θα είναι και η σημαντικότερη διαφορά με την αστική αντιπροσώπευση , της οποίας οι «εκλεπτυσμένες» μορφές εξουσίας επιβάλλονται πάντα από τα πάνω . Τι να την κάνω εγώ την επανάσταση , αν είναι να διώξω τους εξουσιαστές με τα πράσινα ή τα μπλε και να φέρω στη θέση τους αυτούς με τα κόκκινα ; Δεν χρειαζόμαστε ένα «λειτουργικό και εργαλειακό» ξεπέρασμα της καπιταλιστικής τάξης , αλλά ένα πέρασμα προς μία «βιοπολιτική» προοπτική με απώτερο σκοπό το άλμα προς την κοινωνία της αυτονομίας . Μην πηγαίνει το μυαλό σας στην κοινωνία της αναρχίας , που τίποτε κακό δεν έχει . Αυτά τα δύο μπορούν μια χαρά να συνυπάρξουν , αλλά αυτό είναι θέμα για άλλη συζήτηση .

Είναι καιρός πιστεύω η Αριστερά ή τέλος πάντων όλοι όσοι πιστεύουν στην ισότητα και κατ’ επέκταση στην ελευθερία προτάσσοντας το «συλλογικό» έναντι του «ατομικού» , όλοι όσοι πιστεύουν στην κοινωνία του «είμαι» και όχι του «έχω» , και τέλος όλοι όσοι θεωρούν πως πρέπει ο καπιταλισμός να ανατραπεί , να ξεφύγουν από τον φετιχισμό της ΕΣΣΔ και του «υπαρκτού σοσιαλισμού» αφού μόνο τέτοιος δεν ήταν , και να αρχίσουν να παλεύουν για το μετασχηματισμό της ζωής και της κοινωνίας και όχι για τη βελτίωση της κοινωνίας που έχουμε . Δεν χρειαζόμαστε ιδεολογίες αλλά ΙΔΕΕΣ!! Όταν η ιδεολογία γενικευθεί μετατρέπεται σε νοοτροπία και πεθαίνει . Η διαρκής αναζήτηση κρατά τη σκέψη ζωντανή .

Ακόμα και αν δεν μπορούμε να πραγματοποιήσουμε το όνειρο , τουλάχιστον να μοχθήσουμε για να το σώσουμε .

Η άλλη οπτική της εγκληματικότητας

Κάθε κοινωνία δημιουργεί τους εχθρούς της . Αντίστοιχα και κάθε κοινωνική τάξη δημιουργεί τους δικούς της εχθρούς . Πηγάζουν μέσα από την ίδια την ύπαρξή της γιατί απλά δεν μπορεί να ζήσει χωρίς αυτούς . Ξεπηδούν μέσα από τα ίδια της τα οράματα που γεννά σύμφωνα πάντα με τα δικά της μέτρα και ανάλογα με το που θέλει να φτάσει . Η απειλή , είναι μία «προβολή της εσώτερης αμφιταλάντευσης της κοινωνίας» , γύρω από τα ήθη και τους τρόπους της , γύρω από τον τρόπο που ζουν τα μέλη της και το πώς αναπαράγουν αυτόν τον τρόπο . Με άλλα λόγια , όταν η κοινωνία είναι αβέβαιη για τη δική της τάξη πραγμάτων , αναπτύσσει τη νοοτροπία του πολιορκημένου φρουρίου . Στην πραγματικότητα όμως οι εχθροί που πολιορκούν τα τείχη της είναι οι δικοί της , αποκλειστικά δικοί της εσωτερικοί δαίμονες .

Ο εσωτερικός δαίμονας της σημερινής κοινωνίας είναι οτιδήποτε γεννά η σαγηνευτική δύναμη της καταναλωτικής αγοράς . Η κοινωνία των καταναλωτών δεν μπορεί να κάνει τίποτε χωρίς αυτή τη σαγήνη . Δεν μπορεί να κάνει πόλεμο ενάντια στην τάση της αγοράς που δεν είναι άλλη από το να μεγεθύνει τα όνειρα και τις επιθυμίες των καταναλωτών μέχρι σημείου παραφοράς . Η κατανάλωση είναι το μέτρο της επιτυχημένης ζωής , της ευτυχίας και της ανθρώπινης ευπρέπειας . Κανένας αριθμός αποκτημάτων και συναρπαστικών εντυπώσεων δεν φέρνει ικανοποίηση , γιατί δεν υπάρχει όριο . Δεν υπάρχουν μέτρα και σταθμά να τηρηθούν γιατί απλά «η γραμμή τερματισμού προχωρά μαζί με το δρομέα». Ταυτόχρονα όμως εξαφανίζεται σταδιακά η πιθανότητα ανακατανομής των καταναλωτικών αγαθών και εκείνοι που δεν μπορούν να συμμετέχουν στο καταναλωτικό πανηγύρι , έχουν μόνο ένα μονοπάτι δράσης να ακολουθήσουν προκειμένου να πετύχουν τα στάνταρντς που προωθεί η καταναλωτική κοινωνία : να επιδιώξουν άμεσα τους σκοπούς χωρίς να χρησιμοποιήσουν κάποια μέσα . Εξάλλου δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις κάτι που δεν κατέχεις .

Ότι καταγράφεται ως «αυξημένη εγκληματικότητα» , δεν είναι προϊόν δυσλειτουργίας ή αμέλειας , αλλά ούτε και εξωτερικών παραγόντων προς την ίδια την κοινωνία . Παρόλη την μεγάλη προσπάθεια που γίνεται να παρουσιαστούν τα πράγματα έτσι ακριβώς , με την συσχέτιση εγκληματικότητας και μετανάστευσης στην πραγματικότητα είναι κάτι που παράγεται από την ίδια την κοινωνία , και κυρίως την καταναλωτική κοινωνία . Είναι ένα αναπόφευκτο προϊόν . Όσο μεγαλύτερη είναι η σαγήνη της αγοράς , δηλαδή όσο μεγαλύτερη είναι η ζήτηση , τόσο περισσότερο ασφαλής και ευημερούσα είναι η καταναλωτική κοινωνία . Όμως , ταυτόχρονα αυξάνεται και βαθαίνει το χάσμα ανάμεσα σε αυτούς που ορέγονται και εκείνους που μπορούν να ικανοποιήσουν τις ορέξεις τους ή ανάμεσα σε αυτούς που έχουν σαγηνευτεί και ενεργούν ωθούμενοι υπό το κράτος της σαγήνης και εκείνους που έχουν σαγηνευτεί αλλά δεν μπορούν να ενεργήσουν με τον τρόπο που αναμένεται . Τα δελεαστικά ερεθίσματα για να έχουν αποτέλεσμα πρέπει να μεταδίδονται αδιακρίτως και προς όλες τις κατευθύνσεις . Δυστυχώς , αυτοί που μπορούν να ακούσουν είναι περισσότεροι από αυτούς που μπορούν να αποκριθούν σε τέτοια μηνύματα . Όσοι δεν μπορούν να ενεργήσουν όπως «πρέπει» , απλώς παρακολουθούν το εκθαμβωτικό θέαμα εκείνων που μπορούν . Εγγράφεται στο φαντασιακό τους , για να θυμηθούμε λίγο και τον Κ. Καστοριάδη , πως η σπατάλη είναι σημάδι ευτυχίας και επιτυχίας , οδηγώντας στον δρόμο της δημόσιας φήμης και μνείας . Η κατοχή και η κατανάλωση ορισμένων αντικειμένων καθώς και ορισμένες πρακτικές , είναι απαραίτητη συνθήκη για την απόκτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας .

Από όλα τα μέσα και τα κανάλια επικοινωνίας το μήνυμα έρχεται καθαρό και πεντακάθαρο : δεν υπάρχουν μέτρα και σταθμά εκτός από το πώς θα αρπάξει κανείς τα περισσότερα . Αυτό βλέπουν οι πάντες γύρω τους και με βάση αυτό πορεύονται , το να παίζουν σωστά τα χαρτιά τους .

Από την πλευρά των καταναλωτών , υπάρχουν μέσα τα οποία μπορούν να ελέγχονται από το κράτος και βαφτίζονται «νόμιμα» ενώ αυτά που δεν ελέγχονται βαφτίζονται παράνομα . Όπως ακριβώς και στα καζίνο , που οι ιδιοκτήτες τους βαφτίζουν παράνομη οποιαδήποτε προσπάθεια γίνεται από κάποιον να παίξει τυχερό παιχνίδι έξω από τα συγκεκριμένα «ιδρύματα» . Όταν λοιπόν κάποιος δεν έχει πρόσβαση στο νόμιμο χρήμα , είναι υποχρεωμένος να καταφύγει στα μέσα που έχει προκειμένου να το αποκτήσει , είτε αυτά είναι νόμιμα είτε παράνομα . Η περίπτωση του να βγει έξω εντελώς από αυτή τη διαδικασία , απορρίπτεται αμέσως εξαιτίας της σαγηνευτικής δύναμης της αγοράς που κάνει την παραπάνω σκέψη αδιανόητη .

Ο αφοπλισμός , η αποδυνάμωση και η καταστολή των ανήμπορων καταναλωτών , είναι απαραίτητο συμπλήρωμα σε μία καθοδηγούμενη από την αγορά κοινωνία . Είναι αυτοί που πρέπει να μείνουν έξω από το παιχνίδι ως άχρηστο προϊόν της . Ταυτόχρονα, αυτοί που μένουν στο παιχνίδι πρέπει να έχουν κάποιους να τους θυμίζουν συνεχώς τις συνέπειες του να μην είσαι ενεργός καταναλωτής . Η κοινωνία του «έχω» , οδηγεί πάντα στον ατομισμό σε αντίθεση με την κοινωνία του «είμαι» που βάζει αναγκαστικά την συλλογικότητα πάνω απ όλα . Έτσι αυτοί που κάποτε θεωρούνταν συλλογικό πλήγμα και έπρεπε να αντιμετωπιστούν συλλογικά , τώρα προσδιορίζονται ως ατομικό αδίκημα . Είναι η περίφημη τάξη των κακούργων , άκρως επικίνδυνη . Μπορούμε συνεπώς εύκολα να αναπληρώσουμε τους παραπαίοντες οργανισμούς ή θεσμούς πρόνοιας με τις υπέροχες , μοντέρνες και εξαιρετικά ασφαλής για εμάς τους νοικοκυραίους , φυλακές .

Οι συμπεριφορές που μπαίνουν στην κατηγορία των αδικημάτων συνεχώς αυξάνονται . Αυτό όμως δεν αποτελεί εμπόδιο στην πάντα πληρούσα καταναλωτική κοινωνία . Αντίθετα αποτελεί φυσικό συμπλήρωμα και προϋπόθεση . Ο κύριος λόγος που συμβαίνει αυτό , είναι το γεγονός ότι οι ελαττωματικοί καταναλωτές είναι ακριβώς η ενσάρκωση των εσωτερικών δαιμόνων της καταναλωτικής ζωής . Είναι αυτοί που τα αγοραστικά τους μέσα δεν ανταποκρίνονται στις ορέξεις τους , αλλά είναι και αυτοί που βάζουν ταβάνι αναγκαστικά στις επιθυμίες τους γιατί γνωρίζουν πως ποτέ δεν θα τα καταφέρουν . Το ενοχοποιημένο περιθώριο ,χρησιμεύει ως υπόνομος στον οποίο καταλήγουν οι αναπόφευκτες αναθυμιάσεις της καταναλωτικής σαγήνης , ώστε αυτοί που παραμένουν στο παιχνίδι να μην χρειάζεται να ανησυχούν για δική τους κατάσταση .

Αυτό είναι το κύριο ερέθισμα της «κοινωνίας του δεσμωτηρίου» (Nils Christie). Είναι ελάχιστες οι ελπίδες για επιβράδυνση αυτής της πορείας , πόσο μάλλον για αναστροφή . Μέσα σε μία απορρυθμισμένη και ιδιωτικοποιημένη κοινωνία η οποία κινείται και ελέγχεται από την καταναλωτική αγορά , η «εγκληματικότητα» θα είναι πάντα το κρυφό και νόθο παιδί της .

Συναίνεση στην Ολιγαρχία

Όταν πήγαινα σχολείο μου έμαθαν για τις δύο μεγάλες επαναστάσεις της ανθρωπότητας , την Γαλλική και την Αμερικανική . Ήταν λέει οι επαναστάσεις που έφεραν την δημοκρατία , την ισότητα και την αδελφοσύνη στους ανθρώπους [η πρώτη] καθώς και την ανεξαρτησία και δημιουργία του Αμερικανικού έθνους [η δεύτερη].Η Γαλλική επανάσταση κατέλυσε την μοναρχία και εδραίωσε την δημοκρατία δίνοντας ελπίδα σε όλους τους καταπιεσμένους και εξαθλιωμένους από την φτώχεια «πολίτες» .Η Αμερικανική επανάσταση προσέφερε πολλά σε μία μόνο μερίδα ανθρώπων άσχετα με το ότι την γιορτάζουν όλοι οι Αμερικάνοι «πολίτες» . Ο χρόνος όμως είναι «άτιμο πράγμα» και με το πέρασμά του συνειδητοποιείς την ουσία της ιστορίας , την σημασία των γεγονότων και τον αντίκτυπο που έχουν στις επόμενες γενιές .

Το πολιτικό καθεστώς μιας κοινωνίας είναι πάντα η έκφραση του οικονομικού καθεστώτος που επικρατεί την συγκεκριμένη περίοδο .Η πολιτική οργάνωση μιας κοινωνίας δεν αλλάζει σύμφωνα με την θέληση των νομοθετών αλλά διαπλάθεται σύμφωνα με την επικρατούσα οικονομική κατάσταση της οποίας αποτελεί πάντα την έκφραση και το σχήμα της . Μπορεί μόνο να αλλάξει όνομα και μορφή και ενώ κάποτε λεγόταν μοναρχία σήμερα να λέγεται αβασίλευτη δημοκρατία ή κοινοβουλευτική δημοκρατία .
Μερικές φορές το πολιτικό καθεστώς καθυστερεί να εξελιχθεί σε σχέση με το οικονομικό και τότε ανατρέπεται απότομα , και ανασχηματίζεται .Αν όμως το πολιτικό καθεστώς προπορευτεί του οικονομικού σε ότι αφορά την εξέλιξη , τότε παραμένει ένα απλό γράμμα πάνω σε λευκό χαρτί , χωρίς να μπορεί να εκφραστεί και να μεταφραστεί σε πράξη . Τρανό παράδειγμα τούτου αποτελεί η διακήρυξη των λέξεων «Ελευθερία , Ισότητα , Αδελφοσύνη» της Γαλλικής επανάστασης , που θα παραμείνουν στο χαρτί έως ότου οι δύο πρώτες λέξεις γίνουν η βάση των οικονομικών σχέσεων .Επειδή ακριβώς δεν έχει γίνει αυτό , από τότε μέχρι και σήμερα ότι αποκαλείται «ελευθερία των συναλλαγών» είναι στην πραγματικότητα «ελευθερία της εκμετάλλευσης» .
Το πρώτο από τα βήματα που χρειάζεται να γίνουν προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα τις κοινωνικές επιστήμες αλλά και να αντικειμενοποιήσουμε την πραγματικότητα είναι να αρχίσουμε να αποβάλλουμε μία – μία τις χιλιάδες προλήψεις με τις οποίες έχουμε διαμορφώσει χαρακτήρα και άποψη για το «γίγνεσθαι» . Πολλές από τις ιδέες αυτές είναι εντελώς λαθεμένες αλλά προβάλλονται με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνονται απόλυτα αποδεχτές ως μονόδρομος παραπλανώντας την κρίση των ανθρώπων . Μία από αυτές τις ιδέες που αποτελεί βάση όλων των σύγχρονων πολιτικών θεσμών και όνειρο των καταπιεσμένων λαών , είναι και η αντιπροσωπευτική κυβέρνηση ή αλλιώς κυβέρνηση με πληρεξουσιότητα[1] .

Η Ιστορία είναι γεμάτη από αγώνες λαών που προσπαθούσαν να διώξουν από πάνω τους , τους μονάρχες , και να εγκαθιδρύσουν την δημοκρατία . Ποτάμια αίματος έχουν χυθεί προκειμένου οι λαοί να μπορέσουν να διακηρύξουν την ανεξαρτησία τους . Όταν το καταφέρνουν αμέσως φτιάχνουν σύνταγμα το οποίο μετά από κάποια χρόνια το αλλάζουν και φτιάχνουν καινούργιο και πάλι το αλλάζουν και … φαύλος κύκλος ! Μοναρχία ή Αβασίλευτη δημοκρατία λίγο ενδιαφέρει και λίγο διαφέρει . Σε καμία από τις δύο περιπτώσεις ο λαός δεν αυτό-κυβερνάται !! Όπως και να έχει , τον κυβερνούν οι «σωστά διαλεγμένοι αντιπρόσωποι» . Διακηρύσσω την ανεξαρτησία μου και ταυτόχρονα παραιτούμαι από αυτήν αφού εκλέγω άλλους να με κυβερνούν τους οποίους δεν μπορώ να ελέγχω . Παρέχω προνόμια σε κάποιους και τους επιτρέπω να αποφασίζουν για μένα , αλλά σχεδόν πάντα χωρίς εμένα . Έτσι , αντί να έχω δημοκρατία , έχω την δημοκρατική νομιμοποίηση μιας ολιγαρχίας , για να θυμηθούμε και τον Κορνήλιο Καστοριάδη .
Κάθε προνομιούχα θέση είναι αποδεδειγμένο ότι σκοτώνει το μυαλό και την καρδιά . Αυτός είναι ένας φυσικός νόμος που ισχύει όχι μόνο για άτομα αλλά για κοινωνικές ομάδες και κοινωνικές τάξεις . Αν εμπιστευτούμε την διακυβέρνησή μας σε μία επιστημονική «ομάδα» την οποία αποκαλούμε σήμερα «επαγγελματίες πολιτικούς» είναι μαθηματικός βέβαιο ότι το μόνο που θα καταφέρουμε είναι το να αποκοπούμε εντελώς από τα κέντρα λήψης αποφάσεων σε θέματα που αφορούν άμεσα εμάς . Φέρουμε βαρύτατη την ευθύνη της δημιουργίας μιας κατεστημένης εξουσίας η οποία ασχολείται κυρίως με την αυτό-διαιώνισή της γνωρίζοντας πως , εμείς πιστεύουμε ακράδαντα ότι έχουμε την ανάγκη διακυβέρνησης και καθοδήγησης από την ίδια . Κανένας πολίτης δεν πιστεύει στο ότι μπορεί να ορίσει μόνος του τη ζωή του χωρίς να αντιπροσωπεύεται από κάποιον ή κάποιους τους οποίους θεωρεί πιο ικανούς από αυτόν ή πιο μορφωμένους από τον ίδιο . Αυτό φυσικά το αποδέχεται γιατί δεν έχει σκεφθεί το γιατί κάποιοι να είναι μορφωμένοι και κάποιοι όχι , ή το γιατί στον ίδιο δεν επιτρέπεται ουσιαστικά να γίνει πολιτικός . Καλύτερα να αφήσουμε όμως το συγκεκριμένο θέμα και να επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε μία άλλη πτυχή του κοινοβουλευτισμού .
Η μεγάλη επιτυχία του συστήματος είναι το ότι αφαίρεσε την εξουσία από τον έναν , τον μονάρχη , και την μετέφερε στους πολλούς . Στην πραγματικότητα όμως «οι πολλοί» δεν είναι παρά μία μικρή ομάδα ανθρώπων , μία μειονότητα και μάλιστα μία προσωποπαγής μειονότητα .Όσο και να θέλουμε να το αρνηθούμε ή εξουσία έχει την τάση να δίνεται τελικά στα χέρια όχι της συγκεκριμένης ομάδας αλλά ενός προσώπου που αποκαλείται πρωθυπουργός . Φυσικά είναι απόλυτα σωστό το να μπορεί η βουλή να αφαιρέσει την εξουσία από το πρόσωπο αυτό και να το καθαιρέσει από την θέση αυτή . Γιατί ; Για να φέρει στην ίδια θέση έναν άλλο πρωθυπουργό[2] .
Είναι γνωστός σε όλους μας ο τρόπος με τον οποίο διεξάγονται οι εκλογές , οι υποσχέσεις που δίνονται , οι διορισμοί πολιτών στο δημόσιο και τόσα άλλα κωμικοτραγικά φαινόμενα .Οι μεγάλες αφίσες στους δρόμους , τα φέϊγ-βολάν , οι συγκεντρώσεις σε πλατείες και καφενεία , οι νοθείες και το «ψάρεμα» των ψηφοφόρων . Τα χρήματα που πετούν στους προεκλογικούς αγώνες θα μπορούσαν κάλλιστα να χρησιμοποιηθούν σε δεκάδες κοινωφελή έργα ή να βοηθήσουν οικογένειες και ανθρώπους με τεράστια οικονομικά προβλήματα ή προβλήματα υγείας . Οι πολίτες δεν αναρωτιόνται ποτέ που βρίσκουν τα χρήματα τα κόμματα και κάνουν τόσο πολυέξοδες προεκλογικές εκστρατείες ; Φυσικά , και μάλιστα γνωρίζουν και την απάντηση ή τουλάχιστον ένα κομμάτι από αυτήν . Συνεπώς το αμέσως επόμενο ερώτημα που θέτω είναι το πώς γίνεται οι πολίτες να πιστεύουν ότι αυτός που τελικά θα γίνει κυβέρνηση θα δουλέψει γι’ αυτούς (τους πολίτες) και όχι για τον «ευεργέτη» του ; Απαντώ : Δεν το πιστεύουν !! Απλά ψηφίζουν το «λιγότερο κακό» .

Στις μέρες μας ένα ποσοστό των πολιτών , πάνω από το 80% , είναι σίγουρο ότι η κυβέρνηση λειτουργεί προς όφελος των ειδικών συμφερόντων και όχι για τον λαό . Οι περισσότεροι θεωρούν το οικονομικό σύστημα άδικο και πως οι εργαζόμενοι έχουν πολύ αδύνατο λόγο σε ότι γίνεται στην χώρα τους . Παρόλα αυτά όμως εξακολουθούν να ψηφίζουν τους ίδιους , και να υποστηρίζουν φανατικά το ίδιο σύστημα διακυβέρνησης . Ένα σύστημα ,τόσο καλά δομημένο και διαμορφωμένο με θεσμούς και αξίες ,που όχι μόνο σε πείθει πως μπορείς να εκλέγεις όποιον θέλεις , αλλά να σου υπαγορεύει ταυτόχρονα και το ποιους πρέπει να εκλέξεις !! Έτσι εσύ μπορείς να κοιμάσαι ήσυχος γνωρίζοντας ότι έκανες το καθήκον σου ως πολίτης με μοναδικό αντάλλαγμα την απλή συναίνεσή σου . ( «Θα με εκλέξεις όχι για να σε καθοδηγήσω και να σε υπηρετήσω ,αλλά για να σε κυβερνήσω» . Όπως ακριβώς και τα πλεούμενα που καμιά φορά γίνονται και αεροπλανοφόρα .) Στόχος του συστήματος είναι κυρίως να αποτρέψει την ίδια του την αμφισβήτηση μέσα από τους μηχανισμούς της συναίνεσης . Οι μηχανισμοί δεν μένουν αμετάβλητοι μέσα στον χρόνο , και δεν θα μπορούσαν άλλωστε . Κάποτε η συναίνεση προέκυπτε μέσα από την «κοινωνική συνεργασία» , και μόνο , κάτι που μας το ζητούν και σήμερα .Υπήρχε η συμμετοχή των πολιτών , η συγκατάθεση για οτιδήποτε . Πάλι μπορούσαν να σε πείσουν ,αλλά τουλάχιστον ήσουν εκεί .Τώρα όμως δεν συμβαίνει αυτό .Υπάρχουν τα μέσα ενημέρωσης που οργανώνουν την συναίνεση χωρίς διάλογο και άμεσο συμβιβασμό .
Οι νέες συνθήκες έφτιαξαν έναν καινούργιο τρόπο υπακοής που ο Τσόμσκι ονομάζει «συναίνεση χωρίς συναίνεση» . Ο τρόπος αυτός αφορά την σχέση που έχουν οι μεγάλες εταιρείες με την κυβέρνηση .Αν υπάρχει η συναίνεση της κυβέρνησης δεν χρειάζεται η συναίνεση των εκλογέων της ! Μέσα από αυτό το σκεπτικό αναδεικνύεται η μεγάλη αντίφαση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας , αντίφαση που έχει τα ισχυρά θεμέλιά της στο κατασκεύασμα που ονομάζουμε «αρχή της πλειοψηφίας» . Για να γίνει κατανοητό το παραπάνω αρκεί να παρατηρήσουμε το ότι οι κυβερνήσεις πολύ σπάνια εκπροσωπούν την πλειοψηφία του λαού . Στην Ελλάδα η κυβέρνηση εκλέχθηκε με το 35% , αν δεν κάνω λάθος . Επίσης σπάνιο είναι να κατέχει και την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος . Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο τα εκλογικά συστήματα είναι φτιαγμένα με τέτοιο τρόπο ώστε να μην διασφαλίζεται η εκπροσώπηση της πλειοψηφίας (και σε αυτό είμαι αντίθετος) κάτι που απαιτεί την απλή αναλογική , αλλά η σταθερή διακυβέρνηση . Κατά συνέπεια η αρχή της διακυβέρνησης αναδεικνύεται ως μεγαλύτερη από αυτήν της θέλησης του λαού .
Τα προβλήματα που δημιουργούνται μέσα από το σύστημα του κοινοβουλευτισμού ή αλλιώς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας είναι πάρα πολλά ιδίως αν συμπεριλάβουμε και αυτά που ήδη υπάρχουν . Πρέπει να καταλάβουμε πως δεν χρειαζόμαστε κάποιον να μας αντιπροσωπεύει σε καμία πτυχή και σε κανένα κομμάτι της ζωής μας . Οι άνθρωποι μπορούν να ζήσουν σε μία αυτοδιευθηνόμενη κοινωνία , αρκεί να το πιστέψουν και να το προσπαθήσουν . Να αφήσουν στην άκρη ιδεολογίες , θεσμούς και αξίες που τους χωρίζουν και να καθορίζουν μόνοι την τύχη τους . Αν αυτό μας μοιάζει αδύνατο πρέπει να σκεφτούμε πως αν δεν κυνηγούσαμε το αδύνατο δεν θα είχαμε πετύχει τίποτε μέχρι σήμερα .


[1] : Όρος που χρησιμοποιεί ο Κροπότκιν και τον συνάντησα για πρώτη φορά στο βιβλίο του «η Αναρχική οργάνωση της κοινωνίας».

[2]: Εδώ θα ήθελα να αναφέρω κάτι που προσωπικά , είναι δύσκολο να εξηγήσω: Άσχετα με το αν τα κοινοβούλια είναι διορισμένα ή έχουν προέλθει από καθολική ψηφοφορία ψάχνουν πάντα τον άνθρωπο στον οποίο θα μπορούσαν να εναποθέσουν την φροντίδα για την διακυβέρνηση και να υποταχτούν σε αυτόν .

Συμπλήρωσε το κείμενο

Περί της απουσίας της «ταξικής συνείδησης»
Κάποτε ο αδερφός μου , σε μία συζήτηση που είχαμε , πολιτικού περιεχομένου , μου είπε πως οι άνθρωποι δεν έχουν ταξική συνείδηση , αναφερόμενος κύρια στους «εργάτες» , συνεπώς είναι ακόμα πιο δύσκολη η πραγμάτωση μιας κοινωνικής επανάστασης . Εκείνη την στιγμή μου ήταν εξαιρετικά δύσκολο να αποδεχθώ κάτι τέτοιο όντας ακόμα κομουνιστής και «φανατικός» της μαρξιστικής ιδεολογίας , με τα λίγα που κατείχα γι’ αυτήν . Με τα χρόνια όμως η άποψή μου έχει αλλάξει τόσο πολύ που όχι μόνο πιστεύω στην πλήρη απουσία της ταξικής συνείδησης από ορισμένες τάξεις αλλά την θεωρώ και βασικό λόγο αδράνειας απέναντι στο υπάρχον πολιτικό και κατ’ επέκταση οικονομικό σύστημα[1] .
Στο ερώτημα «τι είναι ταξική συνείδηση» θα αναφέρω τον «ορισμό» του Προυντόν που μας λέει πως το άτομο πρέπει να έχει συνείδηση του εαυτού του , της αξιοπρέπειάς του , της αξίας του ,της θέσης που κατέχει στην κοινωνία αλλά και την αξία της ίδιας της θέσης στην ιεραρχία της κοινωνίας , του ρόλου που παίζει , των σκοπών στους οποίους μπορεί πολύ σωστά να αποβλέπει , και των συμφερόντων τα οποία εκπροσωπεί ή ενσαρκώνει[2] . Το υποκείμενο συνεπώς γίνεται κομμάτι ενός συνόλου συνειδητά , επιβεβαιώνει την συνακόλουθη «ιδέα» και εργάζεται για την πραγμάτωσή της . Εφόσον εκπληρώνει αυτούς τους όρους θεωρείται ως πολιτικά ικανό .Αποδεχόμενος τα παραπάνω θέτω τα εξής ερωτήματα : 1) Τα άτομα στην σχέση τους με το κράτος και την κοινωνία έχουν συνείδηση του εαυτού τους ώστε να υπάγονται σε ένα σύνολο και ταυτόχρονα να ξεχωρίζουν από άλλα παρόμοια σύνολα ; 2) Το σύνολο στο οποίο υπάγονται έχει «ιδέα» και αν «ναι» ποια είναι αυτή και τι σχέση έχει με το κράτος και την παγκόσμια τάξη ;
3) Μπορούν τα άτομα να αντλήσουν από αυτή την ιδέα πρακτικά συμπεράσματα που αφορούν την οργάνωση της κοινωνίας ώστε αν έρθουν στην εξουσία να αναπτύξουν νέα πολιτική τάξη ;
Ξεκινώντας ανάποδα , θα αναφέρω το ποιες τάξεις έχουν κατά την γνώμη μου «ταξική συνείδηση» (πολιτική ικανότητα) , δηλαδή πληρούν και τους τρεις παραπάνω όρους , κάτι που τις καθιστά πολιτικά ικανές , και γι’ αυτό τον λόγο πήραν την εξουσία στα χέρια τους πριν από δύο αιώνες και βρίσκονται σε αυτήν μέχρι και σήμερα : οι επιχειρηματίες και οι κυβερνητικοί – πολιτικοί . Ο κύριος στόχος της πρώτης «ομάδας» είναι να καταφέρει να δαμάσει με διάφορους τρόπους το «κτήνος» , όπως θα έλεγε και ο Χιουμ , που γίνεται όλο και πιο επικίνδυνο αφού ζητά συνεχώς περισσότερα . Πρέπει να είναι συσπειρωμένοι ώστε «να κατανικήσουν την συνεχώς αυξανόμενη ισχύ του»[3] και να προστατεύσουν την «ιδέα» τους , που για την συγκεκριμένη ομάδα είναι το κέρδος . Μία καθαρά μαρξιστική θέση , αλλά από την ανάποδη ! Βοηθό στην επίτευξη του στόχου αυτού έχουν τους πολιτικούς ,που πολλές φορές προέρχονται και αυτοί από την ίδια ομάδα . Η προσπάθεια των πολιτικών έγκειται στο να πείσουν τον κόσμο πως δεν υπάρχουν τάξεις , πως είμαστε όλοι το ίδιο και πως δουλεύουμε όλοι για έναν κοινό στόχο που είναι μία καλύτερη κοινωνία . Σίγουρα έχουν μελετήσει τους κλασσικούς θεωρητικούς της αναρχίας ! Θέλουν να μας πείσουν πως οι επιχειρηματίες ενδιαφέρονται όχι μόνο για την επιχείρησή τους αλλά κύρια για τους εργαζόμενους σε αυτές . «Όλοι εργαζόμενοι είμαστε και πρέπει να δουλεύουμε για το καλό της εταιρείας . Αν η εταιρεία πάει καλά θα ωφεληθείτε πρώτα εσείς» . Κλασική ατάκα , που έχω ακούσει άπειρες φορές αλλά παρ’ όλα αυτά παίρνω τον ίδιο μισθό εδώ και πέντε χρόνια . Σε ότι αφορά τώρα την ικανότητα ανάπτυξης πολιτικής δεν χρειάζεται να αναλύσουμε τίποτα . Όχι μόνο υπάρχει αλλά μπορεί να ανανεώνεται και να μεταλλάσσεται συνεχώς , ώστε να μπορούν να μένουν στην εξουσία χωρίς ,ουσιαστικά , αντίπαλο . Αυτό που ενδιαφέρει είναι το γιατί οι υπόλοιπες κοινωνικές ομάδες δεν έχουν πολιτική ικανότητα («ταξική συνείδηση») .
[1] : Υπάρχουν αρκετοί διανοούμενοι που υποστηρίζουν ότι πλέον δεν υπάρχουν τάξεις στην κοινωνία . Η άποψη αυτή είναι σεβαστή αλλά αφού δεν είναι αυτό το ζητούμενο στο κείμενο συνεχίζουμε με την ύπαρξη των τάξεων ως δεδομένο .
[2] : «Ιδιοκτησία και επανάσταση , Δοκίμια» , σελ. 18 , εκδόσεις «Ελεύθερος τύπος»
[3] : Φράση του Τσόμσκι : «Η χειραγώγηση των μαζών» ,σελ 108 , Δ΄ έκδοση , εκδόσεις «Scripta»

Συμπλήρωσε το κείμενο όπως πιστεύεις γράφοντας στα σχόλια και εγώ θα το αναρτήσω ως συνέχεια ή αντίλογο βάζοντας το όνομα που θα μου δώσεις.

Συμπλήρωσε το κείμενο

Μπορούμε μία «Κοινωνική» Επανάσταση ;
Το παρακάτω κείμενο δεν είναι τίποτε άλλο πέρα από μία συζήτηση με όποιον θέλει να γράψει , για το τι σημαίνει ο όρος «κοινωνική» επανάσταση ,πως μπορεί να γίνει ,αν μπορεί να γίνει , τι χρειάζεται κ.λ.π. . Γράφοντας το κείμενο ,μπορεί να πηγαίνω από το ένα θέμα στο άλλο ,ή γενικά να μην υπάρχει μία σειρά στον τρόπο γραφής . Αυτό είναι επόμενο από την στιγμή που απλά προσπαθώ να καταγράψω σκέψεις και τίποτε άλλο σκεφτόμενος όχι ότι γράφω αλλά ότι μιλάω με κάποιον .Ζητάω λοιπόν προκαταβολικά συγνώμη για το πιθανό «άτσαλο» του κειμένου .

Ξεκινώντας ανάποδα ,θα πω ότι αυτό που περιμένω από μία τέτοια επανάσταση δεν είναι τίποτε άλλο παρά κοινωνική ισότητα ,δικαιοσύνη ,δημοκρατία ,ελευθερία ,και γενικά όλα αυτά τα κοινότυπα που επιζητά ο κάθε άνθρωπος που δεν τα έχει .Ο άνθρωπος που πραγματικά αντιλαμβάνεται ότι επί της ουσίας τα παραπάνω δεν παρέχονται όχι μόνο στον ίδιο αλλά και στους συνανθρώπους του .Δυστυχώς όμως οι περισσότεροι άνθρωποι δεν ενδιαφέρονται για έννοιες σαν αυτές γιατί πολύ απλά δεν τους ενδιαφέρει ο «άλλος» .Ασχολούνται μόνο με τον εαυτό τους ,και όταν ακόμα δίνουν ένα χέρι βοήθειας ,το κάνουν περιμένοντας αντάλλαγμα χωρίς να σκέφτονται ότι υπάρχει περίπτωση να έρθουν κάποια στιγμή στην θέση αυτού που χρειάζεται βοήθεια .Διανύουμε εποχή «επιστροφής του ατομισμού»[1] ,που ο καθένας νομίζει ότι θα κερδίσει περισσότερα αν βαδίσει μόνος ,γλιστρήσει σαν φίδι και την «χωθεί» όπου βρει ,προκειμένου να καλύψει την κεφάλα του .Με τον τρόπο αυτό όμως πετάει στα σκουπίδια μία πολύ σημαντική κατάκτηση της κοινωνίας που είναι η συλλογική ευθύνη .Όταν έρθει η στιγμή που θα γίνει «θύμα» , κατηγορείται ως μοναδικός υπεύθυνος για την όποια δυστυχία του ,κάτι που φυσικά αποδέχονται όλοι όσοι βρίσκονται γύρω του .Έτσι καταλήγουμε στο «κάντο μόνος σου να μην έχεις ανάγκη κανέναν» .
Δεν μας αρέσει η αδικία και παλεύουμε εναντίον της .Ποια αδικία όμως ; Μα φυσικά αυτή που έχει να κάνει μόνο με εμάς και καμία άλλη ,αφού μόλις μας τάξουν ένα αυτοκίνητο ή μία θεσούλα στο δημόσιο αμέσως τα ξεχνάμε όλα και γινόμαστε οι «καλοί άνθρωποι» μέχρι να καταφέρουμε να πετύχουμε το στόχο μας . «Δε γαμιέται η Γάζα , άσε να διοριστώ εγώ και βλέπουμε» . «Τι Αφγανιστάν και μαλακίες ; Με τους ξεβράκωτους θα ασχολούμαστε ;».Υπάρχει όμως και άλλη μία σκέψη που κάνουν πολλοί : «τα κακόμοιρα τα παιδάκια ,πως ζούνε έτσι ;» , «Καλά ,τρομερές εικόνες από την Αφρική .Τις είδες ; Ρε αυτοί πεθαίνουν στον δρόμο!!» .Τι ειρωνεία ρε πούστη μου . Αυτοί που μιλάν έτσι την μία στιγμή ,την άλλη υπερασπίζονται το αρχαίο ελληνικό φως , τους επαναστάτες του ‘21 ,τον Ολυμπιακό και ταυτόχρονα καταριούνται τους τούρκους για την καταστροφή της Σμύρνης !! Ευτυχώς που υπάρχουν μερικοί μαλάκες και βγαίνουν που και που στους δρόμους για να φωνάξουν και να διαμαρτυρηθούν και για μας , τους αγωνιστές του καναπέ .Πάρτε το χαμπάρι ρε : οι τεμπέληδες δεν αλλάζουν την ιστορία , απλώς την υφίστανται!!!
Καλά και ωραία είναι όλα αυτά αλλά πίσω τους υπάρχει ένα πολύ σημαντικό ερώτημα ,πολύ καλά κρυμμένο : Τι είναι αυτό που μας οδηγεί σε αυτόν τον τρόπο σκέψης ; Υπάρχει όντως ένας μηχανισμός οι κάποιοι μηχανισμοί που μας «οδηγούν» ,ή το άτομο σκέφτεται μόνο τον εαυτό του από την μέρα που γεννιέται ;
Ο «έλεγχος της γνώμης» και η «διαμόρφωση της άποψης» του ατόμου , από συγκεκριμένους μηχανισμούς , είναι αρκετά γνωστά .Άλλωστε δεν είναι σκοπός μου να ασχοληθώ με αυτό το ζήτημα την παρούσα στιγμή . Αυτό που με ενοχλεί είναι το ότι πιστεύουμε πως αυτοί που μας εξουσιάζουν είναι πανίσχυροι και πάντα παίρνουν αυτό που θέλουν με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο . Θεωρούμε το οποιοδήποτε «καθεστώς» ισχυρό ενώ δεν πιστεύουμε καθόλου στην δική μας δύναμη , που στην πραγματικότητα είναι τεράστια . Ταυτόχρονα υποστηρίζουμε όλοι μας το κλασικό «αυτοί που είναι στα πράγματα , ξέρουν» . Ο πολιτικός ξέρει , γιατί είναι επαγγελματίας ή γιατί έχει περισσότερα «πιστοποιητικά γνώσης» από εμάς και φυσικά όλο το σύστημα είναι οργανωμένο με τέτοιο τρόπο ώστε να πείθει τον πληθυσμό ότι χρειάζεται «ειδικούς» .


Αφήνω το κείμενο ημιτελές για να το συμπληρώσει όποιος το διαβάσει . Γράψε το κείμενο που θέλεις στα σχόλια και εγώ θα το αναρτήσω με το όνομά σου ως συνέχεια .Όποιος θέλει γράφει .
[1] : Μπουρντιέ ,Πιερ : Αντεπίθεση πυρών σελ. 22

Περί εξουσίας

Κάθε φυσιολογικός άνθρωπος νιώθει άσχημα όταν κάποιος άλλος ή κάποιοι άλλοι προσπαθούν να του περιορίσουν την τάση , του να φέρεται φυσικά .Η εξουσία είναι κάτι το παρά φύση , αφού εκεί δεν υπάρχει εξουσία αλλά ηγεσία. Μία ομάδα ανθρώπων μικρή ή μεγάλη μπορεί να αποδεχθεί κάποιον ως ηγέτη μόνον αν αυτός αναδεικνύεται φυσικά και μέσα από μη καταναγκαστικές διαδικασίες . Αυτός είναι και ο λόγος που οι άνθρωποι πολλές φορές δυσφορούν , ακόμα και όταν δεν το δείχνουν , όταν ο ηγέτης έρχεται με αλεξίπτωτο ή ακόμα και όταν εκλέγεται «δημοκρατικά» .

http://psarokefalos.blogspot.com/

Για την αποδοχή της εξουσίας

Η φύση διέπεται από νόμους που εκδηλώνονται ως αναγκαία διαδοχή των φαινομένων στον φυσικό αλλά και στον κοινωνικό κόσμο . Αυτού του είδους τους νόμους , ο άνθρωπος είναι αδύνατο να τους αποφύγει ή να τους απορρίψει . Πολλές φορές δεν τους καταλαβαίνει , ίσως και να τους αγνοεί , δεν μπορεί όμως να τους παρακούσει σε καμία περίπτωση . Ρυθμίζουν τις κινήσεις μας την σκέψη μας και τις πράξεις μας , με άλλα λόγια συνιστούν το είναι μας σωματικά και πνευματικά . Δίχως αυτούς δεν υπάρχουμε . Η σχέση που έχουμε με τους νόμους της φύσης είναι σχέση εξουσίας αφού υποτασσόμαστε , αλλά η «υποταγή» είναι μία «υποταγή ελευθερίας» από την στιγμή που τους αναγνωρίζουμε ως το μόνο μέσο για την συλλογική και ατομική χειραφέτηση ή για τον εξανθρωπισμό μας . Από την στιγμή που θα αναγνωριστούν , η εξουσία τους δεν αμφισβητείται από το σύνολο των ανθρώπων . Δεν μπορεί κάποιος να αμφισβητήσει το ότι η φωτιά θα τον κάψει , εκτός αν χρησιμοποιήσει κάποιο τέχνασμα που θα οφείλεται όμως πάλι σε φυσικούς νόμους (εκτός αν είναι ηλίθιος , θεολόγος ή αστός οικονομολόγος όπως λέει και ο Μπακούνιν) . Το άθροισμα των γενικά αναγνωρίσιμων φυσικών και κοινωνικών νόμων είναι αυτό που αποκαλούμε «κοινή λογική» και που στο σύνολό της είναι σχεδόν απόλυτα αναγνωρίσιμη από το μεγαλύτερο μέρος του συνόλου των ανθρώπων .
Η ύπαρξη εξουσίας δημιουργεί προβλήματα όταν επιβάλλεται από άνθρωπο σε άνθρωπο χωρίς την εθελοντική υπακοή σε αυτήν . «Εθελοντική υπακοή» σημαίνει ότι σε αναγνωρίζω ως «αυθεντία» στον τομέα σου , κατανοώ τις ικανότητές σου , και δέχομαι να πράξω σύμφωνα με τα λεγόμενα και τις εντολές σου , αν αυτά με κάνουν «καλύτερο άνθρωπο» . Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορείς να μου επιβάλλεις την «αυθεντία» σου ως μονόδρομο παρά μόνον αν εγώ την αναγνωρίσω ως τέτοια .Αυτό θα συμβεί όταν θέσω σε λειτουργία το αναφαίρετο δικαίωμά μου στην άρνηση , στην κριτική και στην επιλογή , που σημαίνει ότι θα συμβουλευτώ και άλλους , θα συγκρίνω τις γνώμες και θα αποφασίσω για την πιο σωστή . Όσο σεβασμό μπορεί να έχω σε κάποιον , όση εμπιστοσύνη και αν τρέφω στο πρόσωπό του , δεν μπορώ να αποδεχθώ αυτό που λέει χωρίς να το εξετάσω («αρχή της αμφισβήτησης» , στοιχείο των αρχαίων Ελλήνων που λέει και ο Καστοριάδης) γιατί αυτό σημαίνει πως γίνομαι όργανο της θέλησής του και των συμφερόντων του .
Σε όλες τις δομές της κοινωνίας , συμπεριλαμβανομένης και της οικογενειακής , υπάρχουν διάφορες μορφές εξουσίας . Η πατριαρχική οικογένεια π.χ. στην οποία ο πατέρας καθορίζει τα πάντα , δίνει εντολές και οι υπόλοιποι εκτελούν . Θέτει τους κανόνες λειτουργίας της οικογένειας και όποιος τους παραβεί τις περισσότερες φορές τιμωρείται αυστηρά .Υπάρχει γενικότερα μία ιεραρχία μέσα στην οικογένεια η οποία πρέπει να αμφισβητηθεί . Όμως κάποιες φορές υπάρχει δικαιολογημένη απαίτηση για εξουσία που έχει ως συνέπεια η αμφισβήτηση να μπορεί να απαντηθεί . Αν για παράδειγμα το μικρό παιδί κινηθεί με το ποδήλατό του προς μία μεγάλη λεωφόρο ή αν προσπαθήσει να βάλει το χέρι του στην πρίζα πρέπει να το σταματήσουμε ασκώντας επάνω του εξουσία . Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι που η εξουσία δικαιολογεί μόνη της τον λόγο ύπαρξής της κάτι για το οποίο έχει και την αποκλειστική ευθύνη . Φτιάχνουμε ένα πλαίσιο που εντός του μπορεί να κινείται το παιδί γιατί είναι κάτι που το χρειάζεται σε μικρή ηλικία αφού οι περιορισμοί το βοηθούν να καταλάβει την θέση του μέσα στην κοινωνία . Όταν και όποτε συμβαίνει κάτι τέτοιο , καλό είναι να γίνεται με ευαισθησία και αυτογνωσία από αυτόν που ασκεί εξουσία , χωρίς να ξεχνά πως πρέπει να αιτιολογεί τον εξουσιαστικό του ρόλο γιατί δεν είναι αυτονόητος .
Το άτομο που πάνω του ασκείται εξουσία , βλέπει ως παραγωγική πλευρά της ,μόνο την καταπίεση υιοθετώντας μία αποκλειστικά «νομική» αντίληψη για την έννοια εξουσία . Θεωρεί πως δεν είναι τίποτε άλλο παρά ένας «νόμος» που λέει πάντα «όχι» , που έχει την δύναμη μιας απαγόρευσης . Αυτή είναι όμως μία εντελώς άδικη αντίληψη για την εξουσία που περιέργως είναι και η πιο διαδεδομένη . Αν η εξουσία ήταν μόνο καταπίεση και απαγόρευση το βέβαιο είναι πως δεν θα την υπάκουαν οι άνθρωποι . Εκείνο που την κάνει να μένει στην θέση της είναι το ότι δεν βαραίνει πάνω στα κεφάλια μας σαν κάτι που λέει «όχι» , αλλά μπορεί να γίνει δημιουργική , να παράγει πράγματα , λόγο , μορφές ηδονής αλλά και γνώσης . Αρκεί να εμπεριέχει , όταν ασκείται , τις δύο παραπάνω προϋποθέσεις , την εθελοντική αποδοχή της «αυθεντίας» του άλλου και την απόδειξη του λόγου ύπαρξής της , από την ίδια .